Bài đọc hiểu tiếng Anh luôn là một phần quan trọng, quyết định không nhỏ đến tổng điểm của thí sinh trong kỳ thi THPT Quốc gia. Để đạt được kết quả cao, không chỉ cần vốn từ vựng và ngữ pháp vững chắc mà còn phải có những chiến thuật làm bài đọc hiểu tiếng Anh thông minh và hiệu quả. Bài viết này của Edupace sẽ cung cấp cho bạn những cách làm bài đọc hiểu tiếng Anh chi tiết, từ việc chuẩn bị cho đến xử lý từng dạng câu hỏi, giúp bạn tự tin chinh phục phần thi này.
Chuẩn Bị Toàn Diện Trước Khi Bắt Đầu Bài Đọc Hiểu
Trước khi đi sâu vào các dạng câu hỏi cụ thể, việc chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ giúp bạn tiết kiệm thời gian và tăng độ chính xác đáng kể. Một sự chuẩn bị tốt không chỉ bao gồm việc ôn luyện kiến thức mà còn là trang bị cho mình những kỹ năng đọc hiểu tiếng Anh cần thiết và tâm lý vững vàng. Nhiều nghiên cứu cho thấy, thí sinh có chiến lược đọc rõ ràng thường đạt điểm cao hơn 15-20% so với những người đọc ngẫu nhiên.
Điều đầu tiên bạn cần làm là xây dựng một vốn từ vựng phong phú. Hãy học từ vựng theo chủ đề, học các tiền tố, hậu tố và họ từ để có thể đoán nghĩa của từ trong ngữ cảnh. Bên cạnh đó, việc luyện tập ngữ pháp cũng vô cùng quan trọng để bạn có thể hiểu đúng cấu trúc câu, đặc biệt là những câu phức tạp. Hãy dành khoảng 15-20 phút mỗi ngày để đọc các bài báo tiếng Anh, truyện ngắn hoặc bất kỳ tài liệu nào bạn quan tâm để làm quen với nhiều phong cách viết khác nhau.
Thứ hai, hãy rèn luyện sự tập trung. Môi trường thi cử thường có nhiều yếu tố gây phân tâm, do đó, khả năng duy trì sự tập trung cao độ sẽ giúp bạn xử lý thông tin nhanh và chính xác hơn. Bạn có thể luyện tập bằng cách đọc các bài báo dài mà không bị gián đoạn, ghi chú lại những ý chính và tự tóm tắt nội dung. Điều này không chỉ cải thiện sự tập trung mà còn nâng cao kỹ năng đọc nhanh tiếng Anh của bạn.
Nắm Vững Cách Làm Câu Hỏi Thông Tin Tổng Quát
Dạng câu hỏi tổng quát là một trong những câu hỏi cơ bản và thường xuất hiện ở phần đầu của bài đọc hiểu tiếng Anh. Mục tiêu của loại câu hỏi này là kiểm tra khả năng của thí sinh trong việc xác định ý chính, chủ đề bao quát của toàn bài đọc. Một số câu hỏi thường gặp bao gồm: “What is the topic?”, “What does the passage mainly discuss?”, hay “Which title best reflects the main idea of the passage?”.
Để giải quyết dạng câu hỏi này hiệu quả, bạn nên áp dụng kỹ thuật skimming – đọc lướt nhanh qua bài đọc để nắm bắt ý chính và quan điểm tổng thể. Trong quá trình skimming, hãy chú ý đặc biệt đến tiêu đề, câu mở đầu và câu kết thúc của mỗi đoạn văn, đặc biệt là đoạn văn đầu tiên và đoạn cuối cùng của toàn bài. Đây thường là nơi tác giả tóm tắt ý chính hoặc đưa ra kết luận.
<>Xem Thêm Bài Viết:<>- VSTEP Bậc 5: Hiểu Rõ Để Chinh Phục Mức C1 Tiếng Anh
- Cải Thiện Kỹ Năng Tiếng Anh 11 Toàn Diện Hiệu Quả
- Hướng dẫn cách giữ gìn đồ dùng học tập khoa học cho bé
- Mô Tả Ngôi Nhà Lý Tưởng: Bài Mẫu IELTS Speaking Hiệu Quả
- Mơ Thấy Gấu Nâu: Giải Mã Điềm Báo Trong Giấc Ngủ Của Bạn
Một mẹo làm bài đọc hiểu hữu ích cho câu hỏi tổng quát là bạn có thể để dành câu hỏi này làm sau cùng. Sau khi đã hoàn thành các câu hỏi chi tiết khác và đã có cái nhìn tổng thể về nội dung bài, việc xác định ý chính sẽ trở nên dễ dàng và nhanh chóng hơn nhiều. Trung bình, chỉ khoảng 2-3% số thí sinh làm đúng ngay lập tức câu hỏi tổng quát nếu làm nó đầu tiên mà không dùng kỹ thuật skimming hoặc đọc lướt.
Ví dụ minh họa (trích từ đề thi minh họa năm 2023):
Sau khi đọc lướt qua bài văn, chúng ta có thể nhận thấy các nội dung chính:
- Đoạn 1 thường nêu về những tác động tiêu cực của công nghệ đối với các mối quan hệ gia đình.
- Đoạn 3 tập trung vào điện thoại thông minh như một nguyên nhân chính gây thiếu giao tiếp.
- Đoạn cuối thường tổng kết lại những ảnh hưởng không tốt của điện thoại và đưa ra lời khuyên cho gia đình.
Dựa trên những thông tin này, đáp án chính xác cho câu hỏi tổng quát sẽ thường liên quan đến cách công nghệ ảnh hưởng đến mối quan hệ gia đình.
Phương Pháp Giải Quyết Câu Hỏi Thông Tin Chi Tiết
Khác với câu hỏi tổng quát, dạng câu hỏi thông tin chi tiết đòi hỏi người đọc phải tìm ra một thông tin cụ thể, chính xác để chọn ra đáp án phù hợp. Các mẫu câu hỏi phổ biến là: “According to the passage,…”, “Which of the following is true,…”, hoặc “What is NOT stated,…”. Đây là dạng câu hỏi chiếm tỷ lệ lớn trong các bài đọc hiểu tiếng Anh THPT Quốc gia.
Để xử lý dạng câu hỏi này một cách nhanh chóng và chính xác, kỹ thuật scanning là chìa khóa. Scanning là việc tìm kiếm nhanh các từ khóa cụ thể trong văn bản mà không cần đọc toàn bộ bài. Bạn nên đọc kỹ câu hỏi trước, gạch chân các từ khóa chính và trọng tâm (thường là danh từ riêng, con số, thuật ngữ đặc biệt) để định vị thông tin trong bài đọc.
Khi đã xác định được vị trí của từ khóa, hãy đọc kỹ đoạn văn hoặc các câu xung quanh từ khóa đó để hiểu ngữ cảnh và tìm ra câu trả lời chính xác nhất. Đôi khi, thông tin không được diễn đạt y hệt mà có thể được diễn giải bằng các từ đồng nghĩa hoặc cấu trúc câu khác. Đây là lúc bạn cần vận dụng vốn từ vựng và kỹ năng đọc hiểu tiếng Anh để đối chiếu và lựa chọn đáp án.
Phân tích ví dụ điển hình về câu hỏi thông tin chi tiết trong bài đọc hiểu tiếng Anh
Ví dụ minh họa: Với câu hỏi “In a cashless society, _____”, và các đáp án gợi ý.
Các từ khóa chính để scanning sẽ là “cashless society”, “travel more”, “bus”, “elderly”, “more active”, “feel much better”, “businesses”, “earn more money”.
Sau khi định vị “cashless society” ở đoạn 2 và 3, đọc kỹ các câu xung quanh, bạn sẽ thấy các cụm từ như “You do not need to worry…”, “You will feel much more safer…”, “…not as much crime…”, tất cả đều gợi ý về những cảm xúc tích cực. Trong khi đó, các lựa chọn khác như người già than vãn hay doanh nghiệp phải trả tiền cho ngân hàng lại chỉ ra những khía cạnh khác. Vì vậy, lựa chọn liên quan đến cảm giác tốt hơn là hợp lý nhất.
Chiến Lược Giải Quyết Câu Hỏi Từ Vựng
Trong bài đọc hiểu tiếng Anh, câu hỏi từ vựng thường chiếm 2-3 câu và được chia thành hai loại chính: tìm từ đồng nghĩa/trái nghĩa và tìm từ thay thế đại từ. Đây là phần kiểm tra vốn từ của thí sinh, nhưng cũng có thể được xử lý bằng các mẹo làm bài đọc hiểu nếu vốn từ chưa thật sự vững vàng.
Xác Định Từ Đồng Nghĩa và Trái Nghĩa
Để làm tốt dạng bài này, một vốn từ vựng đa dạng là lợi thế. Tuy nhiên, khi gặp những từ khó, bạn có thể áp dụng kỹ năng đọc hiểu để đoán nghĩa dựa vào ngữ cảnh. Các bước thực hiện bao gồm:
- Đọc kỹ câu chứa từ đó và các câu liền kề để hiểu toàn bộ ngữ cảnh.
- Xác định sắc thái biểu cảm của từ (tích cực, tiêu cực, khẳng định, phủ định).
- Xác định loại từ cần điền (danh từ, tính từ, động từ, trạng từ).
- Đọc và phân tích nghĩa của từng đáp án.
- Chọn đáp án phù hợp nhất với ngữ cảnh và sắc thái của câu.
Mẹo nhỏ: Các đáp án trắc nghiệm thường có nghĩa đối lập hoặc rất gần nhau. Bạn có thể dùng phương pháp loại trừ. Hơn 40% câu hỏi từ vựng khó thường có các tiền tố hoặc hậu tố nhằm thay đổi nghĩa, vì vậy hãy chú ý đến cấu tạo từ.
Ví dụ: “Sydney is blessed with natural gifts that few cities can rival.”
Từ “rival” xuất hiện trong câu so sánh giữa Sydney và các thành phố khác. Loại từ là động từ.
- A. enjoy (hưởng thụ) – không hợp ngữ cảnh so sánh.
- B. satisfy (đáp ứng) – là ngoại động từ, cần tân ngữ trực tiếp và không mang ý nghĩa so sánh.
- C. agree (đồng ý) – thường dùng cho người, không hợp.
- D. match to (so sánh, sánh kịp) – hoàn toàn phù hợp với ngữ cảnh.
Sau khi phân tích, D là đáp án chính xác, cho thấy Sydney có những món quà thiên nhiên mà ít thành phố nào có thể sánh kịp.
Tìm Từ Thay Thế Các Đại Từ
Để thành thạo cách làm bài đọc hiểu tiếng Anh dạng này, bạn cần nắm vững kiến thức về đại từ. Đại từ là những từ dùng để thay thế cho danh từ hoặc cụm danh từ đã được nhắc đến trước đó hoặc trong cùng câu, tránh lặp lại.
Bạn cần vận dụng kỹ năng đọc hiểu để xác định đối tượng mà đại từ đang thay thế. Hãy đọc kỹ câu chứa đại từ và một hoặc hai câu liền trước đó để tìm ra danh từ hoặc cụm danh từ phù hợp về số ít/số nhiều, giống đực/cái, người/vật. Một chiến thuật đọc hiểu hiệu quả là thử thay thế các danh từ trong các lựa chọn vào vị trí của đại từ để xem câu có còn hợp lý về nghĩa hay không.
Minh họa cách xác định đại từ trong câu hỏi đọc hiểu tiếng Anh để tìm câu trả lời
Ví dụ: “…Of course, true friends are loyal and listen to you when you are down. And they are the people you have fun with.”
Với câu hỏi “The word they in paragraph 4 refers to”, ta xét các đối tượng có thể bị thay thế ở các câu trước: “years”, “two girls”, và “true friends”.
Khi thay thế “true friends” vào vị trí của “they”, câu văn trở thành “true friends are the people you have fun with” (những người bạn chân thành là những người mà bạn vui vẻ cùng), hoàn toàn có nghĩa và hợp lý trong ngữ cảnh. Các lựa chọn khác sẽ không tạo thành câu có nghĩa.
Tiếp Cận Câu Hỏi Suy Luận Một Cách Thông Minh
Dạng câu hỏi suy luận là một trong những phần khó nhất của bài đọc hiểu tiếng Anh, đòi hỏi thí sinh không chỉ hiểu thông tin trực tiếp mà còn phải rút ra kết luận dựa trên những gợi ý trong bài. Các câu hỏi thường gặp là: “Which of the following can be inferred from the passage?”, “The author implies that…”, hay “All of the following statements are true, EXCEPT…”. Khoảng 70% thí sinh thường mắc lỗi ở dạng câu hỏi này do nhầm lẫn giữa thông tin trực tiếp và thông tin suy luận.
Với dạng câu hỏi này, bạn có thể kết hợp kỹ thuật scanning và skimming đã học, nhưng cần đọc kỹ hơn và phân tích sâu hơn. Các bước để xử lý hiệu quả bao gồm:
- Đọc kỹ từng lựa chọn đáp án, gạch chân từ khóa và hiểu ý nghĩa của mỗi câu. Câu hỏi suy luận thường có các lựa chọn khá dài và phức tạp.
- Sử dụng scanning để tìm các đoạn văn hoặc câu có chứa thông tin liên quan đến các lựa chọn. Nếu câu hỏi là về ý tổng quát, hãy skimming lại toàn bài.
- Đặc biệt chú ý đến các thông tin mà đáp án sai thường mắc phải:
- Thông tin trong đáp án trái ngược hoàn toàn hoặc không theo đúng trình tự trong bài.
- Thông tin không liên quan đến nội dung câu hỏi hoặc bài đọc.
- Thông tin đúng trong thực tế nhưng không được đề cập hay không có dẫn chứng trong bài.
- Một nửa đáp án đúng, nhưng nửa còn lại sai lệch.
Ví dụ: “Question 43: Which of the following is NOT true according to the passage?”
- Đáp án A: “People in Sweden can pay for bus tickets by mobile phone.” (Thông tin đúng, xuất hiện trong bài).
- Đáp án B: “Few people in Kenya own a mobile phone.” (Thông tin sai, bằng chứng trong bài là “lots of Kenyans have a mobile phone”).
- Đáp án C: “People in Kenya can pay school fees with their phones.” (Thông tin đúng, có trong bài).
- Đáp án D: “Sweden may be among the first countries to stop using cash.” (Thông tin đúng, có trong bài).
Như vậy, thông qua việc đối chiếu kỹ lưỡng từng lựa chọn với thông tin trong bài, ta có thể dễ dàng xác định được đáp án sai.
Quản Lý Thời Gian Tối Ưu Khi Làm Bài Đọc Hiểu Tiếng Anh
Quản lý thời gian là yếu tố then chốt để thành công trong phần thi đọc hiểu. Với số lượng câu hỏi và thời gian giới hạn, việc phân bổ thời gian hợp lý cho từng câu hỏi là vô cùng quan trọng. Nhiều thí sinh thường dành quá nhiều thời gian cho những câu hỏi khó hoặc cố gắng đọc hiểu từng từ một, dẫn đến việc không hoàn thành kịp bài thi.
Trước khi bắt đầu làm bài, hãy dành khoảng 30 giây để lướt qua tổng thể bài đọc và các câu hỏi. Điều này giúp bạn có cái nhìn chung về độ dài, độ khó của bài và số lượng câu hỏi. Một mẹo làm bài đọc hiểu hiệu quả là áp dụng nguyên tắc “1 phút/câu” hoặc tương tự. Nếu một câu hỏi quá khó hoặc mất quá nhiều thời gian, hãy tạm thời bỏ qua và quay lại sau. Đừng để một câu hỏi làm ảnh hưởng đến thời gian dành cho các câu dễ hơn.
Hơn nữa, hãy ưu tiên làm những câu hỏi bạn cảm thấy tự tin nhất trước. Thông thường, các câu hỏi thông tin chi tiết hoặc từ vựng có thể tìm thấy đáp án nhanh hơn so với câu hỏi suy luận hoặc tổng quát. Bằng cách hoàn thành nhanh các câu dễ, bạn sẽ có thêm thời gian và sự tự tin để xử lý các câu khó hơn. Việc luyện tập với đồng hồ bấm giờ thường xuyên sẽ giúp bạn quen với áp lực thời gian và cải thiện tốc độ làm bài đáng kể.
Những Dạng Câu Hỏi Khác Thường Gặp
Ngoài các dạng câu hỏi đã đề cập, bài đọc hiểu tiếng Anh trong kỳ thi THPT Quốc gia còn có thể xuất hiện một số dạng câu hỏi khác, tuy không nhiều nhưng vẫn cần sự chuẩn bị. Đó là các câu hỏi về:
- Mục đích của tác giả (Author’s purpose): Thường hỏi về lý do tác giả viết bài này, ví dụ: “What is the author’s main purpose in writing this passage?”. Để trả lời, bạn cần tổng hợp ý chính của bài và suy luận về ý định của tác giả (thông báo, thuyết phục, giải trí, hướng dẫn…).
- Thái độ, quan điểm của tác giả (Author’s tone/attitude): Câu hỏi này yêu cầu bạn nhận diện cảm xúc hoặc thái độ của tác giả đối với chủ đề đang được thảo luận. Bạn cần chú ý đến các từ ngữ, cách diễn đạt mà tác giả sử dụng để thể hiện sự khách quan, phê phán, ủng hộ, hay trung lập.
Với những dạng câu hỏi này, việc vận dụng tổng hợp kỹ năng đọc hiểu, khả năng phân tích ngữ cảnh và sắc thái biểu cảm của từ ngữ là vô cùng quan trọng. Hãy đọc kỹ toàn bộ bài viết để nắm bắt không chỉ thông tin mà còn cả “tâm tư” của người viết.
Để nâng cao khả năng trả lời các dạng câu hỏi này, bạn có thể luyện tập bằng cách đọc các bài báo bình luận, editorials hoặc các bài viết quan điểm cá nhân để quen với việc nhận diện giọng văn và mục đích của tác giả. Khoảng 10-15% tổng số câu hỏi đọc hiểu thường rơi vào dạng này, vì vậy đừng bỏ qua việc luyện tập chúng.
Hy vọng với những cách làm bài đọc hiểu tiếng Anh chi tiết và các mẹo làm bài đọc hiểu hữu ích mà Edupace đã chia sẻ, bạn sẽ có thêm kiến thức và tự tin hơn khi đối mặt với phần thi này. Việc luyện tập thường xuyên, áp dụng đúng kỹ thuật sẽ giúp bạn không chỉ cải thiện điểm số mà còn nâng cao toàn diện kỹ năng đọc hiểu tiếng Anh của mình.
Câu hỏi thường gặp (FAQs)
1. Kỹ năng skimming và scanning có khác nhau không?
Có, kỹ năng skimming và scanning là hai phương pháp đọc khác nhau nhưng bổ trợ cho nhau. Skimming là đọc lướt để lấy ý chính, chủ đề tổng quát của bài, thường dùng cho câu hỏi tổng quát. Scanning là tìm kiếm nhanh các thông tin cụ thể, từ khóa trong bài, thường dùng cho câu hỏi chi tiết.
2. Làm sao để cải thiện vốn từ vựng cho bài đọc hiểu?
Để cải thiện vốn từ vựng, bạn nên học từ theo chủ đề, học các tiền tố/hậu tố để đoán nghĩa, và thường xuyên đọc sách, báo, truyện tiếng Anh. Ghi chép từ mới kèm theo ngữ cảnh và ví dụ cũng là cách làm bài đọc hiểu tiếng Anh hiệu quả để nhớ lâu hơn.
3. Có nên dịch từng từ một trong bài đọc hiểu không?
Tuyệt đối không nên dịch từng từ một. Việc này sẽ làm mất rất nhiều thời gian và gây khó khăn trong việc nắm bắt ý chính. Thay vào đó, hãy cố gắng hiểu ý nghĩa chung của câu hoặc đoạn văn dựa trên ngữ cảnh và các từ khóa bạn đã biết. Tập trung vào việc hiểu thông điệp chính thay vì ý nghĩa của từng từ.
4. Nếu không tìm thấy thông tin cho câu hỏi suy luận thì phải làm sao?
Nếu không tìm thấy thông tin trực tiếp cho câu hỏi suy luận, hãy đọc lại kỹ các đoạn văn có liên quan và tìm kiếm các gợi ý, mối liên hệ giữa các ý tưởng mà tác giả đưa ra. Đáp án cho câu hỏi suy luận thường không được nêu rõ ràng mà cần bạn tổng hợp thông tin và rút ra kết luận logic. Đừng đoán mò mà hãy dựa trên các bằng chứng từ bài.
