Để thúc đẩy phát triển năng lượng sạch tại Việt Nam, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư 18/2020/TT-BCT. Văn bản pháp lý quan trọng này quy định chi tiết về phát triển dự án điện mặt trời và hợp đồng mua bán điện mẫu, tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho lĩnh vực đầy tiềm năng này, thu hút đầu tư và góp phần đảm bảo an ninh năng lượng.
Tổng quan về Thông tư 18/2020/TT-BCT
Thông tư 18/2020/TT-BCT được ban hành ngày 17 tháng 7 năm 2020 và có hiệu lực thi hành từ ngày 31 tháng 8 năm 2020. Thông tư này thay thế các văn bản trước đó liên quan đến phát triển điện mặt trời là Thông tư số 16/2017/TT-BCT và Thông tư số 05/2019/TT-BCT. Phạm vi điều chỉnh của văn bản tập trung vào việc phát triển cả dự án điện mặt trời nối lưới quy mô lớn và các hệ thống điện mặt trời mái nhà phân tán.
Đối tượng áp dụng của Thông tư này rất rộng, bao gồm tất cả các tổ chức và cá nhân có liên quan đến hoạt động phát triển điện mặt trời tại Việt Nam. Điều này bao gồm các nhà đầu tư, chủ đầu tư dự án điện mặt trời, các bên mua bán điện (như Tập đoàn Điện lực Việt Nam và các đơn vị khác), cũng như các cơ quan quản lý nhà nước ở trung ương và địa phương. Việc xác định rõ đối tượng giúp các bên liên quan dễ dàng tra cứu và tuân thủ các quy định được đặt ra.
Một phần quan trọng trong các quy định chung là việc giải thích các từ ngữ chuyên ngành thường dùng trong lĩnh vực điện mặt trời. Thông tư làm rõ các đơn vị đo công suất đỉnh của tấm quang điện mặt trời như Wp, KWp, MWp dựa trên công bố của nhà sản xuất. Đồng thời, khái niệm diện tích sử dụng đất, mặt nước có thời hạn của dự án điện mặt trời nối lưới cũng được định nghĩa cụ thể là tổng diện tích cần thiết để xây dựng các công trình chính của nhà máy, loại trừ các hạng mục phụ trợ như đường dây truyền tải hay đường nội bộ.
Quy định phát triển dự án điện mặt trời nối lưới
Thông tư 18/2020/TT-BCT đưa ra các quy định chi tiết cho việc phát triển dự án điện mặt trời nối lưới, đặc biệt là về giá mua bán điện, yêu cầu kỹ thuật và giới hạn sử dụng đất. Những quy định này nhằm mục đích quản lý chặt chẽ việc đầu tư, đảm bảo hiệu quả kinh tế và tính bền vững của các dự án.
Cơ chế giá mua bán điện nối lưới
Về giá mua bán điện, Thông tư quy định dựa trên ngày vận hành thương mại (COD) của dự án và vị trí địa lý. Các dự án hoặc một phần dự án đã được quyết định chủ trương đầu tư trước ngày 23 tháng 11 năm 2019 và có COD trong giai đoạn từ ngày 01 tháng 7 năm 2019 đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2020 sẽ áp dụng Biểu giá mua điện theo quy định tại Phụ lục của Quyết định số 13/2020/QĐ-TTg.
<>Xem Thêm Bài Viết:<>- Nhà nước thực hiện quản lý xã hội bằng pháp luật hiệu quả
- Luận giải chi tiết tử vi tuổi Canh Tý năm 2020 nam mạng
- Giải đáp 20 tuổi sinh năm bao nhiêu
- Lớp 7 Cần Những Đồ Dùng Học Tập Gì Để Tự Tin Bước Vào Năm Học Mới?
- Phân Biệt Store Và Shop: Hướng Dẫn Chi Tiết Để Dùng Tiếng Anh Chính Xác
Đối với các dự án điện mặt trời tại tỉnh Ninh Thuận, cơ chế giá bán điện có sự khác biệt dựa trên thứ tự thời gian vận hành thương mại. Công suất dự án hoặc một phần dự án có COD trước ngày 01 tháng 01 năm 2021 và thuộc tổng công suất tích lũy không quá 2.000 MW được hưởng mức giá quy định tại khoản 3 Điều 5 Quyết định số 13/2020/QĐ-TTg. Phần công suất không thuộc tổng công suất tích lũy 2.000 MW nhưng đáp ứng các điều kiện về chủ trương đầu tư và thời gian COD (từ 01/7/2019 đến 31/12/2020) sẽ áp dụng mức giá theo khoản 1 Điều 5 Quyết định số 13/2020/QĐ-TTg.
Yêu cầu về hồ sơ thiết kế và diện tích đất
Hồ sơ thiết kế cơ sở của dự án điện mặt trời nối lưới cần tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành và bổ sung các yêu cầu cụ thể. Các nội dung bắt buộc phải có bao gồm đặc điểm khu vực dự án và tiềm năng bức xạ mặt trời tại đó. Việc đánh giá ảnh hưởng của phương án đấu nối dự án đến vận hành an toàn, ổn định của hệ thống điện khu vực cũng là một yêu cầu quan trọng.
Bên cạnh đó, thiết kế và kết nối hệ thống SCADA hoặc thông tin điều độ là cần thiết để đảm bảo khả năng giám sát và điều khiển nhà máy điện mặt trời. Về diện tích sử dụng đất, mặt nước có thời hạn, Thông tư quy định rõ ràng rằng diện tích này không được vượt quá 1,2 ha cho mỗi 01 MWp công suất lắp đặt. Điều này giúp quản lý hiệu quả việc sử dụng tài nguyên đất đai cho mục đích phát triển điện mặt trời.
Phát triển và mua bán điện mặt trời mái nhà
Hệ thống điện mặt trời mái nhà là một hình thức phát triển điện mặt trời phân tán, ngày càng phổ biến. Thông tư 18/2020/TT-BCT cũng đưa ra các quy định chi tiết để quản lý hoạt động này, từ cơ chế giá đến trình tự triển khai và yêu cầu kỹ thuật đặc thù.
Quy định về giá điện mái nhà
Cơ chế giá mua bán điện cho hệ thống điện mặt trời mái nhà phụ thuộc vào bên mua điện. Trường hợp bên mua điện là Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), giá mua bán điện được thực hiện theo quy định tại Điều 8 của Quyết định số 13/2020/QĐ-TTg. Điều này tạo ra một cơ chế giá chuẩn, minh bạch cho các giao dịch giữa chủ hệ thống điện mặt trời mái nhà và đơn vị điện lực.
Tuy nhiên, nếu bên mua điện không phải là Tập đoàn Điện lực Việt Nam hoặc đơn vị thành viên được ủy quyền, Thông tư cho phép bên bán điện và bên mua điện tự do thỏa thuận về giá mua bán điện. Sự linh hoạt này khuyến khích các mô hình kinh doanh sáng tạo và đa dạng trong việc sử dụng và trao đổi điện từ điện mặt trời mái nhà, phù hợp với nhu cầu và điều kiện cụ thể của các bên.
Trình tự thực hiện dự án mái nhà
Để triển khai một hệ thống điện mặt trời mái nhà và bán điện lên lưới, chủ đầu tư cần thực hiện một trình tự các bước được quy định trong Thông tư. Bước đầu tiên là đăng ký đấu nối với bên mua điện, cung cấp các thông tin cơ bản như địa điểm, quy mô công suất (không quá 01 MW và 1,25 MWp), đường dây tải điện và điểm đấu nối dự kiến. Bên mua điện có trách nhiệm phản hồi về khả năng đấu nối trong vòng 5 ngày làm việc.
Sau khi nhận được ý kiến về khả năng đấu nối, các bên sẽ thực hiện thỏa thuận đấu nối. Quá trình ký thỏa thuận đấu nối này không quá 5 ngày làm việc kể từ khi bên mua điện nhận đủ hồ sơ và văn bản chấp thuận đấu nối (nếu cần). Tiếp theo, bên bán điện sẽ tiến hành lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà phù hợp với thỏa thuận. Cuối cùng là việc gửi hồ sơ đề nghị bán điện, kiểm tra kỹ thuật, lắp đặt công tơ, chốt chỉ số và ký hợp đồng mua bán điện. Toàn bộ quá trình này có thể được thực hiện tuần tự hoặc kết hợp đồng thời tùy theo thỏa thuận giữa các bên.
Yêu cầu kỹ thuật và giấy phép hoạt động
Về mặt kỹ thuật, Thông tư 18/2020/TT-BCT yêu cầu chủ đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà phải đảm bảo bộ nghịch lưu (biến tần) có chức năng tự động cắt hòa lưới khi lưới điện của bên mua không có điện (chức năng anti-islanding). Điều này cực kỳ quan trọng để đảm bảo an toàn cho nhân viên vận hành lưới điện khi sửa chữa.
Bên cạnh đó, hệ thống cần có khả năng chống can thiệp trái phép từ bên ngoài vào phần mềm giám sát hoạt động. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn và quy định pháp luật về chất lượng điện năng cũng là yêu cầu bắt buộc. Một điểm đáng chú ý và là lợi thế cho điện mặt trời mái nhà là việc được miễn trừ giấy phép hoạt động điện lực, giảm bớt gánh nặng thủ tục hành chính cho các chủ đầu tư quy mô nhỏ.
Hợp đồng mua bán điện mẫu theo Thông tư 18
Để chuẩn hóa các giao dịch mua bán điện từ dự án điện mặt trời, Thông tư 18/2020/TT-BCT ban hành các mẫu hợp đồng mua bán điện. Các mẫu hợp đồng này cung cấp khung pháp lý cơ bản, giúp các bên dễ dàng đàm phán và ký kết hợp đồng một cách nhanh chóng và minh bạch.
Có hai mẫu hợp đồng mua bán điện được quy định đi kèm theo Thông tư. Phụ lục 1 là mẫu hợp đồng mua bán điện áp dụng cho các dự án điện mặt trời nối lưới quy mô lớn. Phụ lục 2 là mẫu hợp đồng mua bán điện dành riêng cho hệ thống điện mặt trời mái nhà. Các mẫu này bao gồm các điều khoản và điều kiện cơ bản về quyền và nghĩa vụ của bên bán và bên mua, giá điện, phương thức thanh toán, đo đếm điện năng, và các quy định khác liên quan.
Mặc dù có các mẫu hợp đồng chuẩn, Thông tư cũng cho phép bên bán điện và bên mua điện bổ sung thêm các nội dung khác vào hợp đồng mẫu. Tuy nhiên, các nội dung bổ sung này phải nhằm mục đích làm rõ trách nhiệm và quyền hạn của các bên, và quan trọng nhất là không được trái với các nội dung cơ bản đã được quy định trong các hợp đồng mua bán điện mẫu ban hành kèm theo Thông tư này. Điều này tạo ra sự linh hoạt nhất định trong khuôn khổ pháp lý đã được định sẵn.
Trách nhiệm của các bên liên quan
Để đảm bảo việc thực hiện hiệu quả các quy định trong Thông tư 18/2020/TT-BCT, văn bản này cũng phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động phát triển điện mặt trời.
Trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước
Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo thuộc Bộ Công Thương có trách nhiệm chính trong việc phổ biến, hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện Thông tư. Cơ quan này cũng là đầu mối tổng hợp các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện để báo cáo Bộ Công Thương xem xét sửa đổi, bổ sung Thông tư kịp thời.
Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đóng vai trò quan trọng trong việc theo dõi, kiểm tra và giám sát hoạt động phát triển điện mặt trời trên địa bàn quản lý của mình theo đúng quy định pháp luật. Đồng thời, UBND các tỉnh có nghĩa vụ báo cáo định kỳ (trước ngày 15 tháng 01 hàng năm) bằng văn bản về tình hình đăng ký đầu tư và triển khai thực hiện các dự án điện mặt trời nối lưới phát sinh trong kỳ báo cáo gửi Bộ Công Thương để phục vụ công tác theo dõi và quản lý chung.
Nghĩa vụ của bên mua và bên bán điện
Bên mua điện, đặc biệt là Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), có trách nhiệm công bố công khai các quy trình, hồ sơ liên quan đến thỏa thuận đấu nối, thí nghiệm, ký hợp đồng mua bán điện và nghiệm thu đưa vào vận hành đối với hệ thống điện mặt trời mái nhà. EVN cũng cần tổng hợp và báo cáo định kỳ 6 tháng về tình hình phát triển điện mặt trời mái nhà trên toàn quốc. Bên mua điện còn có nhiệm vụ kiểm tra, theo dõi hoạt động vận hành các nhà máy điện mặt trời và xử lý các trường hợp vi phạm (như xâm nhập trái phép hệ thống).
Bên bán điện, tức là chủ đầu tư dự án điện mặt trời, phải tuân thủ các quy định về vận hành và điều độ hệ thống điện do Bộ Công Thương ban hành. Họ có nghĩa vụ thường xuyên kiểm tra hoạt động vận hành và phần mềm giám sát thiết bị để đảm bảo an toàn thông tin và chống can thiệp từ bên ngoài. Ngoài ra, các chủ đầu tư cần thực hiện đầy đủ các công tác bảo vệ môi trường, phòng chống cháy nổ, an toàn điện và có trách nhiệm thu gom, tháo dỡ, hoàn trả mặt bằng, xử lý vật tư, thiết bị và chất thải phát sinh khi kết thúc dự án điện mặt trời.
Hiệu lực và điều khoản chuyển tiếp
Thông tư 18/2020/TT-BCT quy định rõ thời điểm có hiệu lực thi hành và các điều khoản chuyển tiếp để xử lý các trường hợp dự án đã được triển khai trước khi Thông tư có hiệu lực. Điều này nhằm đảm bảo tính liên tục và ổn định trong quản lý nhà nước đối với ngành điện mặt trời.
Thông tư chính thức có hiệu lực từ ngày 31 tháng 8 năm 2020. Kể từ thời điểm này, các văn bản pháp lý trước đó quy định về cùng nội dung là Thông tư số 16/2017/TT-BCT và Thông tư số 05/2019/TT-BCT sẽ hết hiệu lực thi hành. Việc này giúp đơn giản hóa hệ thống văn bản pháp luật, tránh chồng chéo và tạo thuận lợi cho các chủ thể áp dụng.
Đối với các dự án điện mặt trời hoặc một phần dự án đã ký hợp đồng mua bán điện và được công nhận ngày vận hành thương mại trước ngày 01 tháng 7 năm 2019, các dự án này sẽ tiếp tục thực hiện theo hợp đồng đã ký trước đó. Tuy nhiên, trường hợp các dự án điện mặt trời nối lưới hoặc hệ thống điện mặt trời mái nhà có COD sau ngày 30 tháng 6 năm 2019 đến trước ngày Thông tư 18/2020/TT-BCT có hiệu lực, bên mua điện và bên bán điện có nghĩa vụ ký lại hoặc sửa đổi, bổ sung hợp đồng đã ký theo hợp đồng mua bán điện mẫu được ban hành tại Điều 6 của Thông tư này. Quy định chuyển tiếp này giúp áp dụng các cơ chế mới một cách có hệ thống và công bằng cho các dự án trong giai đoạn chuyển đổi.
Câu hỏi thường gặp (FAQs)
Thông tư 18/2020/TT-BCT là gì?
Đây là Thông tư của Bộ Công Thương quy định về phát triển dự án và hợp đồng mua bán điện mẫu áp dụng cho các dự án điện mặt trời (bao gồm điện mặt trời nối lưới và điện mặt trời mái nhà) tại Việt Nam.
Hệ thống điện mặt trời mái nhà có cần giấy phép hoạt động điện lực không?
Theo Thông tư 18/2020/TT-BCT, hệ thống điện mặt trời mái nhà được miễn trừ giấy phép hoạt động điện lực.
Cơ chế giá mua bán điện cho dự án điện mặt trời nối lưới được quy định như thế nào?
Giá mua bán điện cho dự án điện mặt trời nối lưới được quy định dựa trên ngày vận hành thương mại (COD) và vị trí dự án, thường tham chiếu đến các mức giá tại Quyết định số 13/2020/QĐ-TTg. Có các quy định riêng cho dự án có COD trước 01/7/2019, từ 01/7/2019 đến 31/12/2020, và đặc thù cho tỉnh Ninh Thuận.
Thông tư 18/2020/TT-BCT có hiệu lực từ khi nào?
Thông tư này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 31 tháng 8 năm 2020.
Tôi có thể tìm mẫu hợp đồng mua bán điện mặt trời ở đâu?
Mẫu hợp đồng mua bán điện cho dự án điện mặt trời nối lưới và hệ thống điện mặt trời mái nhà được ban hành kèm theo Thông tư 18/2020/TT-BCT tại Phụ lục 1 và Phụ lục 2 tương ứng.
Tóm lại, Thông tư 18/2020/TT-BCT đóng vai trò quan trọng trong việc định hình và thúc đẩy ngành điện mặt trời tại Việt Nam. Hiểu rõ các quy định trong Thông tư này giúp các nhà đầu tư và chủ dự án nắm bắt cơ hội phát triển bền vững. Edupace hy vọng bài viết này cung cấp cái nhìn tổng quan hữu ích về văn bản pháp lý này.
