Năm học 2021-2022 là một giai đoạn đặc biệt đối với ngành giáo dục khi đại dịch Covid-19 gây ảnh hưởng sâu rộng. Để đảm bảo việc học tập của học sinh lớp 5 không bị gián đoạn và vẫn tiếp thu được kiến thức cốt lõi, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành các hướng dẫn tinh giản chương trình lớp 5, điều chỉnh nội dung dạy học sao cho phù hợp với tình hình thực tế. Edupace tổng hợp lại thông tin chi tiết về những điều chỉnh quan trọng này.
Nguyên tắc và Mục tiêu Điều chỉnh Chương trình Tiểu học
Việc điều chỉnh nội dung dạy học đối với lớp 5 trong năm học 2021-2022 được thực hiện dựa trên Công văn số 3969/BGDĐT-GDTH ngày 10/9/2021 của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Mục tiêu chính là giúp giáo viên và học sinh tập trung vào những kiến thức và kỹ năng nền tảng, thiết yếu, đồng thời linh hoạt trong các hình thức tổ chức dạy và học, đặc biệt khi phải triển khai dạy học trực tuyến hoặc kết hợp.
Theo hướng dẫn, các nội dung, yêu cầu học tập đã được xác định là “tinh giản”, “không dạy”, “đọc thêm”, hoặc “tự học” sẽ không được đưa vào kiểm tra, đánh giá chính thức kết quả học tập của học sinh. Điều này nhằm giảm áp lực cho cả người dạy và người học trong bối cảnh khó khăn do dịch bệnh. Việc tinh giản này áp dụng cho nhiều môn học, đảm bảo học sinh lớp 5 vẫn nắm vững những phần quan trọng nhất của chương trình.
Tổng hợp các Nội dung Tinh giản Chính theo Môn học
Công văn 3969/BGDĐT-GDTH đã chỉ ra cụ thể các nội dung được tinh giản hoặc điều chỉnh cách dạy, cách học cho từng môn học trong chương trình lớp 5. Các điều chỉnh này nhằm tối ưu hóa thời gian học tập trên lớp và khuyến khích học sinh tự học tại nhà đối với một số nội dung nhất định, đặc biệt là các kỹ năng mang tính thực hành hoặc ghi nhớ.
Điều chỉnh Nội dung Môn Tiếng Việt Lớp 5
Môn Tiếng Việt lớp 5 có nhiều điều chỉnh tập trung vào việc sắp xếp lại thời lượng và hình thức học tập. Một số bài Tập đọc yêu cầu học sinh tự học thuộc lòng ở nhà, ví dụ như “Thư gửi các học sinh”, “Sắc màu em yêu”, “Bài ca về trái đất”, “Tiếng đàn ba-la-lai-ca trên sông Đà”, “Trước cổng trời”, “Hành trình của bầy ong”, “Về ngôi nhà đang xây”, “Ca dao về lao động, sản xuất”, “Cao Bằng”, “Cửa sông”, “Đất nước”, “Bầm ơi”, “Những cánh buồm”, “Sang năm con lên bảy”.
Đối với phần Chính tả, nội dung từ hai tiết trong cùng một tuần thường được ghép thành một tiết dạy trên lớp, tập trung vào âm vần, còn phần viết chính tả đoạn bài được giao cho học sinh tự hoàn thành tại nhà. Các bài Kể chuyện trong cùng chủ điểm được lựa chọn để thực hành một bài tiêu biểu thay vì tất cả các bài. Một số bài tập trong phần Luyện từ và câu hoặc Tập làm văn cũng được giảm bớt hoặc không dạy, chẳng hạn bài tập 2 trong Mở rộng vốn từ “Nhân dân”, bài tập 4 trong Mở rộng vốn từ “Hữu nghị- Hợp tác”, bài tập 3 trong Luyện tập thuyết trình tranh luận, toàn bộ bài “Tập viết đoạn đối thoại” ở một số tuần, và bài “Làm biên bản một vụ việc”. Việc điều chỉnh này giúp giáo viên linh hoạt hơn trong việc phân bổ thời gian trên lớp và tập trung vào các kỹ năng giao tiếp, đọc hiểu, viết văn bản quan trọng hơn.
<>Xem Thêm Bài Viết:<>- Giải đáp: 43 tuổi là tuổi con gì năm 2025
- Phương pháp học tập hiệu quả cho học sinh lớp 6
- Giải Mã Giấc Mơ Thấy Cho Mèo Ăn: Điềm Báo Quan Trọng
- Nhiệm vụ Của Học Sinh Tiểu Học Cần Biết
- Hướng dẫn tạo bài speaking giới thiệu bản thân ấn tượng
Tinh giản Chương trình Môn Toán Lớp 5
Trong môn Toán lớp 5, việc tinh giản chủ yếu nhắm vào các bài Luyện tập và Luyện tập chung. Rất nhiều bài trong sách giáo khoa đã được hướng dẫn không dạy hoàn toàn hoặc giảm bớt các yêu cầu bài tập. Các chủ đề có nội dung liên quan như Hỗn số; Mi-li-mét vuông, bảng đơn vị đo diện tích; Nhân một số thập phân với một số thập phân; Chia một số thập phân cho một số thập phân; Thể tích hình hộp chữ nhật và hình lập phương; Ôn tập về phân số, số thập phân, đo lường, phép tính; Luyện tập chung ở các tuần cuối… được ghép thành các chủ đề để dạy cô đọng hơn.
Các bài tập tính toán theo cách thuận tiện nhất hoặc các bài tập nâng cao trong phần luyện tập chung được giảm bớt. Các kiến thức về Hình tròn, đường tròn, Diện tích hình tròn cũng được điều chỉnh, tập trung vào yêu cầu tính diện tích khi biết bán kính hoặc chu vi, loại bỏ một số bài tập cụ thể. Nội dung về Giới thiệu máy tính bỏ túi và Sử dụng máy tính bỏ túi cũng điều chỉnh yêu cầu, không đi sâu vào việc chuyển đổi phân số thành số thập phân hoặc loại bỏ một số bài tập ứng dụng. Tổng thể, việc điều chỉnh giúp học sinh tập trung vào các kỹ năng tính toán cơ bản với số tự nhiên, phân số và số thập phân, cùng các công thức tính diện tích, thể tích của các hình đã học, giảm tải các phần luyện tập nâng cao hoặc ít ứng dụng.
Thay đổi trong Môn Khoa học Lớp 5
Môn Khoa học lớp 5 cũng được điều chỉnh đáng kể, đặc biệt là việc ghép các bài học có nội dung liên quan thành các chủ đề để giảm số tiết học. Ví dụ, các bài về giới tính và sự hình thành, phát triển cơ thể con người được ghép lại và dạy trong thời lượng ngắn hơn. Các bài về phòng tránh các bệnh lây truyền do muỗi đốt như sốt rét, sốt xuất huyết, viêm não được gộp thành một chủ đề. Bài về phòng tránh HIV/AIDS và thái độ đối với người nhiễm HIV/AIDS cũng được ghép lại. Hoạt động ôn tập cuối chủ đề hoặc cuối học kỳ cũng được tinh giản.
Đặc biệt, trong bối cảnh dịch bệnh, các hoạt động thực hành, thí nghiệm, điều tra đòi hỏi tiếp xúc gần với động vật hoặc đi ra môi trường xung quanh đã được khuyến khích thay thế bằng hình thức giáo viên làm mẫu, học sinh quan sát, hoặc hướng dẫn học sinh tự thực hiện tại nhà dưới sự giám sát của phụ huynh. Các hoạt động mang tính trò chơi hoặc sưu tầm tranh ảnh cũng được chuyển sang tự học ở nhà, đảm bảo an toàn cho học sinh. Một số bài về vật liệu (Tre, mây, song; Sắt, gang, thép; Đồng, Nhôm; Đá vôi, Gốm, Xi măng; Thủy tinh, Cao su, Chất dẻo; Tơ sợi) giáo viên được linh hoạt lựa chọn các bài phù hợp với điều kiện địa phương để dạy, không yêu cầu dạy hết tất cả các bài.
Điều chỉnh trong Môn Đạo đức Lớp 5
Đối với môn Đạo đức lớp 5, trọng tâm tinh giản là chuyển một số bài tập thực hành hoặc thảo luận sang hình thức tự học ở nhà với sự hỗ trợ của cha mẹ. Các bài học như “Có chí thì nên”, “Nhớ ơn tổ tiên”, “Tình bạn”, “Tôn trọng phụ nữ”, “Hợp tác với những người xung quanh”, “Bảo vệ tài nguyên thiên nhiên” đều có một số bài tập được hướng dẫn như vậy.
Nội dung bài “Em yêu quê hương” và “Ủy ban nhân dân xã (phường) em” được ghép lại thành chủ đề học tập và giảm số tiết. Bài tập 4 trong “Em yêu Tổ quốc Việt Nam” và bài tập 4 trong “Em yêu hòa bình” được bỏ. Đặc biệt, bài “Em tìm hiểu về Liên hợp quốc” được chỉ đạo không dạy hoàn toàn. Các bài tập yêu cầu thảo luận nhóm trong bài “Bảo vệ tài nguyên thiên nhiên” được chuyển thành làm việc cá nhân. Những điều chỉnh này giúp giảm thời gian tương tác trực tiếp trên lớp, phù hợp với các hình thức học tập linh hoạt.
Tinh giản Môn Lịch sử và Địa lí Lớp 5
Môn Lịch sử và Địa lí lớp 5 được chia làm hai phần với các hướng dẫn tinh giản riêng biệt.
Phần Lịch sử có nhiều bài được rà soát, tinh giản nội dung hoặc chuyển thành bài tự chọn/đọc thêm. Các bài về Trương Định, Nguyễn Trường Tộ, Tôn Thất Thuyết được ghép thành 01 bài, tập trung vào các nội dung cốt lõi và bỏ các yêu cầu trả lời câu hỏi chi tiết hoặc tường thuật. Các bài về Cách mạng mùa Thu, Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập, Chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947, Chiến thắng Biên giới thu – đông 1950, Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ chỉ yêu cầu kể lại một số sự kiện vắn tắt thay vì tường thuật chi tiết. Bài “Hậu phương những năm sau chiến dịch Biên Giới”, “Nhà máy hiện đại đầu tiên của nước ta”, “Chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không””, “Châu Phi (tiếp theo)”, “Châu Mĩ (tiếp theo)”, “Châu Đại Dương và Châu Nam Cực (mục c)”, “Các đại dương trên thế giới” được chuyển thành bài tự chọn. Bài ôn tập “Chín năm kháng chiến bảo vệ độc lập dân tộc” không tổ chức dạy học. Nội dung lịch sử địa phương được tích hợp vào các bài học hoặc chủ đề liên quan.
Phần Địa lí cũng có nhiều bài ôn tập được bỏ hoặc tinh giản yêu cầu. Bài ôn tập về địa lí tự nhiên Việt Nam không yêu cầu hệ thống hóa mà chỉ nêu một số đặc điểm chính. Các bài về Nông nghiệp, Lâm nghiệp và thủy sản chỉ yêu cầu sử dụng lược đồ, sơ đồ để nhận biết phân bố/cơ cấu, không yêu cầu nhận xét. Bài ôn tập các châu lục cũng được điều chỉnh yêu cầu. Việc tinh giản này giúp học sinh tập trung vào việc ghi nhớ các thông tin cơ bản về địa lí Việt Nam và thế giới, giảm tải các yêu cầu phân tích, nhận xét sâu.
Điều chỉnh Chương trình Môn Mỹ thuật Lớp 5
Môn Mỹ thuật lớp 5 có sự tinh giản bằng cách giảm bớt số lượng bài trong các nhóm bài có yêu cầu cần đạt và nội dung học tập tương đồng. Cụ thể, nhiều bài trong nhóm Vẽ theo mẫu, Tập nặn tạo dáng, Vẽ trang trí, và Vẽ tranh đã được hướng dẫn giảm bớt hoặc gộp lại.
Ví dụ, trong nhóm Vẽ theo mẫu, các bài vẽ khối hộp, khối cầu, hình trụ, hình cầu, mẫu vẽ có hai vật hoặc ba vật mẫu được giảm bớt 3 bài. Nhóm Tập nặn tạo dáng giảm bớt 1 bài. Nhóm Vẽ trang trí giảm bớt 3 bài, một số bài được gộp lại và kết hợp tự tìm hiểu. Nhóm Vẽ tranh giảm bớt 3 bài. Các bài Thường thức Mĩ thuật cần kết hợp thêm nội dung giới thiệu về Hội họa, Điêu khắc, Đồ họa để đảm bảo yêu cầu của chương trình mới. Những điều chỉnh này giúp giáo viên và học sinh có thể lựa chọn các nội dung phù hợp để thực hành, giảm áp lực về số lượng bài vẽ/nặn/trang trí cần hoàn thành trong bối cảnh khó khăn.
Tinh giản Môn Âm nhạc Lớp 5
Môn Âm nhạc lớp 5 được tinh giản chủ yếu bằng cách chuyển các bài ôn tập và biểu diễn sang hình thức tự học ở nhà. Các nội dung như Ôn tập các bài hát theo các chủ đề Học kì I và Học kì II, Biểu diễn các bài đã học, Ôn tập 2 bài hát kết hợp vận động (Hát mừng, Tre ngà bên lăng Bác), và Ôn tập và biểu diễn cuối kỳ đều được hướng dẫn không dạy trên lớp và khuyến khích học sinh tự học. Điều này giúp giảm bớt các hoạt động tập thể trên lớp, phù hợp với các biện pháp phòng chống dịch, đồng thời vẫn khuyến khích học sinh duy trì việc luyện tập và thể hiện khả năng âm nhạc cá nhân.
Thay đổi trong Môn Thể dục Lớp 5
Môn Thể dục lớp 5 có sự điều chỉnh linh hoạt, đặc biệt là ở nội dung môn thể thao tự chọn. Yêu cầu “Thực hiện cơ bản đúng các bài tập” được thay bằng “Thực hiện được các bài tập”, giảm nhẹ mức độ yêu cầu về kỹ thuật. Nhiều bài học được ghép lại thành một bài, ví dụ các bài phối hợp chạy và bật nhảy; các bài môn thể thao tự chọn kết hợp trò chơi.
Một số trò chơi tập thể như “Trồng nụ, trồng hoa”, “Qua cầu tiếp sức”, “Hoàng Anh-Hoàng Yến”, “Nhảy đúng, nhảy nhanh”, “Lò cò tiếp sức”, “Trao tín gậy”, “Dẫn bóng”, “Ai kéo khỏe”, “Lăn bóng” có thể được giáo viên chủ động lựa chọn trò chơi phù hợp hoặc không thực hiện tùy điều kiện địa phương và trình độ học sinh. Bài “Nhảy dây-Trò chơi “Qua cầu tiếp sức”” và bài “Môn thể thao tự chọn” ở tuần 31 không dạy. Giáo viên cũng được khuyến khích điều chỉnh lượng vận động phù hợp với sức khỏe học sinh trong tình hình dịch bệnh. Việc tinh giản này tập trung vào việc rèn luyện thể chất cơ bản và sự linh hoạt trong tổ chức, đảm bảo an toàn cho học sinh.
Điều chỉnh Nội dung Môn Kỹ thuật Lớp 5
Môn Kỹ thuật lớp 5 có nhiều nội dung được chuyển sang hình thức tự học và thực hành tại nhà dưới sự hướng dẫn của người lớn. Các bài về Đính khuy hai lỗ và Thêu dấu nhân được giảm xuống còn 1 tiết trên lớp để giáo viên hướng dẫn cách làm, còn học sinh tự thực hiện ở nhà. Các bài về Nấu cơm, Luộc rau, Bày dọn bữa ăn trong gia đình, Rửa dụng cụ nấu ăn và ăn uống được yêu cầu học sinh tự học và thực hành hoàn toàn tại gia đình. Nhóm bài Cắt, khâu, thêu hoặc nấu ăn tự chọn được giảm số tiết trên lớp.
Chủ đề Lợi ích của việc nuôi gà, Một số giống gà, Thức ăn, Nuôi dưỡng, Chăm sóc, Vệ sinh phòng bệnh cho gà được hướng dẫn học sinh tự học hoàn toàn. Các bài lắp ráp mô hình như Lắp xe ben, Lắp máy bay trực thăng, Lắp rô bốt được giảm xuống còn 1 tiết hướng dẫn trên lớp, phần thực hành làm sản phẩm và rèn kỹ năng được chuyển về nhà. Bài Lắp ghép mô hình tự chọn cuối năm học cũng giảm số tiết và cho học sinh tự lựa chọn mô hình. Việc điều chỉnh này nhấn mạnh vai trò thực hành tại gia đình đối với các kỹ năng kỹ thuật, đặc biệt là các kỹ năng liên quan đến nội trợ và đời sống hàng ngày, giảm thời gian thực hành trên lớp khi điều kiện khó khăn.
Những điều chỉnh tinh giản chương trình lớp 5 trong năm học 2021-2022 là nỗ lực của ngành giáo dục nhằm thích ứng với hoàn cảnh đặc biệt, đảm bảo chất lượng giáo dục và sự an toàn cho học sinh. Việc nắm vững những nội dung được điều chỉnh sẽ giúp phụ huynh và học sinh chủ động hơn trong kế hoạch học tập của mình. Edupace hy vọng bài viết này đã cung cấp thông tin hữu ích cho quý vị độc giả.
Câu hỏi thường gặp
Tại sao chương trình lớp 5 năm học 2021-2022 lại được tinh giản?
Chương trình lớp 5 được tinh giản nhằm ứng phó với tình hình dịch bệnh Covid-19 phức tạp, giúp học sinh và giáo viên giảm tải áp lực, tập trung vào kiến thức cốt lõi và linh hoạt các hình thức dạy học (trực tuyến, trực tiếp, kết hợp).
Việc tinh giản này có áp dụng cho tất cả các môn học không?
Có, hướng dẫn tinh giản được áp dụng cho hầu hết các môn học trong chương trình lớp 5 như Tiếng Việt, Toán, Khoa học, Đạo đức, Lịch sử và Địa lý, Mỹ thuật, Âm nhạc, Thể dục, Kỹ thuật.
Nội dung nào bị tinh giản sẽ không được kiểm tra, đánh giá đúng không?
Đúng vậy, theo hướng dẫn, các nội dung đã được tinh giản, không dạy, hoặc chuyển thành tự học sẽ không được đưa vào các bài kiểm tra, đánh giá chính thức.
Học sinh có phải tự học thêm nội dung nào không?
Có, nhiều nội dung và hoạt động, đặc biệt là các bài tập thực hành, ghi nhớ hoặc các trò chơi, được hướng dẫn chuyển sang hình thức học sinh tự học, tự thực hành tại nhà dưới sự hỗ trợ của gia đình.
Văn bản nào quy định việc tinh giản chương trình lớp 5 năm học 2021-2022?
Việc tinh giản này được thực hiện theo Công văn số 3969/BGDĐT-GDTH ngày 10/9/2021 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục phổ thông cấp tiểu học năm học 2021-2022 ứng phó với dịch Covid-19.
