Ngày 24 tháng 6 năm 2023, Chính phủ đã ban hành Nghị định 38/2023/NĐ-CP, đánh dấu những điều chỉnh quan trọng trong việc quản lý và tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia. Nghị định này sửa đổi và bổ sung một số điều của Nghị định 27/2022/NĐ-CP, nhằm hoàn thiện hơn nữa cơ chế thực hiện các chương trình trọng điểm này. Các điều chỉnh mới được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và đẩy nhanh tiến độ thực hiện các mục tiêu đã đề ra.
Hình ảnh minh họa về Nghị định 38/2023/NĐ-CP sửa đổi quy định quản lý chương trình mục tiêu quốc gia
Những thay đổi cốt lõi của Nghị định số 38/2023/NĐ-CP tập trung vào nhiều khía cạnh, từ quy định về lập kế hoạch, huy động và sử dụng nguồn vốn, đến cơ chế đặc thù cho đầu tư xây dựng và hỗ trợ phát triển sản xuất. Đặc biệt, Nghị định này cũng làm rõ hơn khái niệm và điều kiện áp dụng các hình thức hỗ trợ phát triển sản xuất, bao gồm liên kết theo chuỗi giá trị và hỗ trợ phát triển sản xuất cộng đồng. Việc nắm vững các quy định mới này là cần thiết cho các cơ quan, đơn vị và địa phương trong quá trình triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia tại cơ sở.
Thay đổi về Lập kế hoạch và Quản lý Nguồn vốn Chương trình Mục tiêu Quốc gia
Nghị định 38/2023/NĐ-CP đã mang đến nhiều điểm mới trong quy trình lập kế hoạch và sử dụng nguồn vốn cho các chương trình mục tiêu quốc gia. Nghị định này bổ sung định nghĩa rõ ràng hơn về “hỗ trợ phát triển sản xuất cộng đồng” là phương thức hỗ trợ trực tiếp cho nhóm dân cư thực hiện các dự án, phương án do chính họ đề xuất và tổ chức thực hiện, nhấn mạnh vai trò chủ động của cộng đồng.
Về công tác lập kế hoạch, Nghị định quy định chi tiết thời hạn thực hiện các bước. Trong vòng 15 ngày làm việc kể từ khi Thủ tướng Chính phủ ban hành quy định về nguyên tắc, tiêu chí phân bổ vốn ngân sách trung ương, cơ quan chủ chương trình phải dự kiến mục tiêu, nhiệm vụ và phương án phân bổ vốn đầu tư công trung hạn, đồng thời thông báo dự kiến mức vốn sự nghiệp cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương. Việc lập kế hoạch 5 năm của cơ quan chủ quản chương trình phải hoàn thành trong vòng 45 ngày làm việc sau khi Thủ tướng Chính phủ giao mục tiêu, nhiệm vụ, kế hoạch đầu tư công trung hạn nguồn ngân sách trung ương giai đoạn 5 năm.
Đối với kế hoạch hàng năm, việc lập và giao kế hoạch được thực hiện đồng thời với kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, kế hoạch đầu tư công và dự toán ngân sách nhà nước hàng năm. Nghị định làm rõ nội dung xây dựng kế hoạch tại các cấp địa phương và bộ, cơ quan trung ương, bao gồm đánh giá kết quả, dự kiến mục tiêu, nhiệm vụ, dự kiến nguồn vốn (ngân sách nhà nước, lồng ghép, tín dụng, huy động hợp pháp khác) và các giải pháp tổ chức thực hiện. Quy trình giao kế hoạch hàng năm từ Thủ tướng Chính phủ xuống các bộ, cơ quan trung ương và địa phương, cũng như từ cấp tỉnh xuống cấp huyện và cấp xã, được quy định rõ ràng, đảm bảo sự đồng bộ và kịp thời trong triển khai.
<>Xem Thêm Bài Viết:<>- Nằm Mơ Thấy Con Lợn: Giải Mã Điềm Báo Trong Giấc Ngủ
- Sáng tạo đồ dùng học tập: Biến phế liệu thành hữu ích
- Bảo vệ trẻ em: Những hành vi bị cấm tuyệt đối
- Demand + gì: Cách dùng chi tiết với giới từ
- Khám phá Ý Nghĩa Từ Ảnh Bàn Học Tập Khoa Học
Quy định về huy động và sử dụng vốn ngân sách nhà nước cũng được làm rõ. Nghị định 38/2023/NĐ-CP tái khẳng định nguyên tắc vốn ngân sách nhà nước được bố trí trong kế hoạch đầu tư công trung hạn và hàng năm. Ngân sách trung ương đảm bảo tổng mức vốn đã được phê duyệt, trong khi ngân sách địa phương có trách nhiệm bố trí vốn đối ứng không thấp hơn mức quy định, kể cả trường hợp không được ngân sách trung ương hỗ trợ. Nguyên tắc phân bổ vốn ngân sách trung ương dựa trên quy định của Thủ tướng Chính phủ, tiến độ thực hiện và kết quả giải ngân. Vốn ngân sách địa phương được phân bổ theo quyết định của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh.
Điểm đáng chú ý là cơ chế đặc thù trong hỗ trợ đầu tư cho các đối tượng chính sách. Nghị định cho phép sử dụng vốn đầu tư công để hỗ trợ trực tiếp bằng tiền cho một số đối tượng để họ tự thực hiện đầu tư, mà không quản lý theo hình thức dự án đầu tư công thông thường. Tài sản hình thành sau đầu tư trong trường hợp này không được xem là tài sản công. Quy trình lập danh sách đối tượng hỗ trợ do Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện, trình cấp huyện phê duyệt, và công khai tại trụ sở làm việc. Quy trình rút dự toán và thanh toán vốn cũng được quy định chi tiết, với thời hạn cụ thể cho việc thanh toán và trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc theo dõi, giám sát.
Nghị định cũng bổ sung nguyên tắc lồng ghép nguồn vốn, nhấn mạnh việc lồng ghép phải đồng bộ từ xây dựng chính sách đến thanh toán, quyết toán. Việc lồng ghép giữa các chương trình mục tiêu quốc gia chỉ thực hiện khi có sự trùng lặp về nội dung, đối tượng, phạm vi địa bàn, không làm thay đổi mục tiêu từng chương trình. Đặc biệt, ưu tiên lồng ghép vốn từ các chương trình, dự án khác trên cùng địa bàn cấp huyện, cấp xã để phát huy hiệu quả tổng thể. Vốn lồng ghép từ các chương trình, dự án khác không tính vào vốn đối ứng của ngân sách địa phương.
Đối với nguồn vốn tín dụng, Nghị định khuyến khích huy động tối đa thông qua các chính sách tín dụng phù hợp với từng đối tượng, nội dung. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, huyện trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định quy mô, bố trí ngân sách địa phương để thực hiện hoặc hỗ trợ tín dụng. Việc sử dụng vốn tín dụng tuân thủ quy định của pháp luật về hoạt động tín dụng, ưu tiên ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội.
Cơ chế Đặc thù trong Đầu tư Xây dựng Công trình Hạ tầng Nhỏ
Nghị định 38/2023/NĐ-CP tiếp tục làm rõ và củng cố cơ chế đặc thù cho việc đầu tư xây dựng các công trình quy mô nhỏ, kỹ thuật không phức tạp trong khuôn khổ các chương trình mục tiêu quốc gia. Nguyên tắc cơ bản là phải có sự tham gia tích cực của người dân trong suốt quá trình, từ lập hồ sơ, tổ chức thi công đến bảo trì công trình.
Nghị định quy định nguồn vốn thực hiện các dự án theo cơ chế đặc thù bao gồm một phần hỗ trợ từ ngân sách nhà nước và phần còn lại do người dân đóng góp hoặc từ nguồn vốn hợp pháp khác. Đối với các dự án triển khai trên địa bàn xã, thôn đặc biệt khó khăn, mức hỗ trợ từ ngân sách nhà nước có thể lên đến tối đa 100% tổng mức đầu tư. Đóng góp của người dân có thể bằng tiền, hiện vật hoặc ngày công lao động, được quy đổi thành tiền và tính vào giá trị công trình để theo dõi, nhưng không hạch toán vào thu, chi ngân sách nhà nước.
Việc quản lý thi công xây dựng, thanh toán và quyết toán dự án cũng được Nghị định hướng dẫn chi tiết. Ban quản lý xã (đại diện chủ đầu tư) ký kết hợp đồng xây dựng với nhà thầu thi công (có thể là đại diện cộng đồng dân cư, tổ chức, tổ/nhóm thợ). Trách nhiệm của nhà thầu thi công bao gồm lập biện pháp thi công, kiểm soát chất lượng vật liệu và công việc, lập nhật ký thi công và bàn giao hồ sơ hoàn công. Ủy ban nhân dân cấp xã chịu trách nhiệm quản lý chất lượng, tiến độ, khối lượng, an toàn lao động, môi trường và chi phí. Ban quản lý xã cùng Ban giám sát của cộng đồng xã thực hiện giám sát tại hiện trường, kiểm tra vật liệu, đôn đốc thi công và nghiệm thu công việc hoàn thành.
Quy trình nghiệm thu công việc xây dựng và nghiệm thu hoàn thành công trình được xác nhận bằng biên bản, với thành phần ký xác nhận rõ ràng (Ban quản lý xã, Ban giám sát của cộng đồng xã, nhà thầu thi công, và đại diện Ủy ban nhân dân cấp xã đối với nghiệm thu hoàn thành). Về thanh toán và quyết toán, Nghị định quy định thực hiện theo quy định của Chính phủ về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công, phù hợp với cơ chế đặc thù này.
Đối với quản lý vận hành và bảo trì công trình, Nghị định giao trách nhiệm cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành quy trình bảo trì mẫu phù hợp với điều kiện địa phương. Trên cơ sở đó, Ủy ban nhân dân cấp xã giao Ban quản lý xã hoặc Ban phát triển thôn trực tiếp quản lý vận hành, xây dựng kế hoạch bảo trì và lựa chọn đơn vị thực hiện bảo trì (cộng đồng dân cư, tổ chức đoàn thể, tổ/nhóm thợ, hợp tác xã). Chi phí bảo trì được xác định bằng phương pháp lập dự toán, bao gồm chi phí thực hiện các công việc bảo trì định kỳ, sửa chữa, tư vấn và quản lý.
Cập nhật Quan trọng về Hỗ trợ Phát triển Sản xuất
Lĩnh vực hỗ trợ phát triển sản xuất trong các chương trình mục tiêu quốc gia nhận được nhiều điểm bổ sung quan trọng trong Nghị định 38/2023/NĐ-CP. Nghị định tái khẳng định nguyên tắc hỗ trợ từ ngân sách nhà nước là hỗ trợ có điều kiện và có thời hạn, ưu tiên các địa bàn đặc biệt khó khăn. Việc tăng cường huy động vốn tín dụng và vốn từ các doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức, cá nhân khác cùng tham gia được khuyến khích mạnh mẽ.
Một điểm mới là quy định cụ thể về chi phí lựa chọn dự án, mô hình hỗ trợ phát triển sản xuất, bao gồm chi phí khảo sát, đánh giá, thành lập hội đồng lựa chọn, tổ chức đấu thầu,… Mức chi phí này được tính trong tổng kinh phí thực hiện hoạt động hỗ trợ hoặc kinh phí thường xuyên của cơ quan thực hiện, nhưng không vượt quá 5% tổng kinh phí được giao cho hoạt động hỗ trợ phát triển sản xuất. Nghị định cũng ưu tiên sử dụng giống, vật tư, hàng hóa, dịch vụ do người dân tại địa bàn trực tiếp sản xuất, với đơn giá tính theo giá thị trường và có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã.
Điều kiện về tỷ lệ tham gia của người dân thuộc đối tượng hỗ trợ của chương trình mục tiêu quốc gia trong các dự án, kế hoạch, phương án phát triển sản xuất được quy định tối thiểu 50%, trong đó ưu tiên nguồn lực cho các dự án có trên 70% người tham gia là đối tượng hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, hộ dân tộc thiểu số, người có công, phụ nữ thuộc hộ nghèo. Việc thanh toán, quyết toán vốn ngân sách nhà nước cho hoạt động này căn cứ vào kết quả nghiệm thu khối lượng công việc hoàn thành theo tiến độ.
Đối với hỗ trợ phát triển sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị, Nghị định 38/2023/NĐ-CP quy định rõ điều kiện hỗ trợ như dự án phải xác định được kết quả về việc làm, tăng thu nhập, đóng góp phát triển kinh tế – xã hội; đơn vị chủ trì và đối tượng liên kết phải có hợp đồng hoặc biên bản hợp tác; và phải đảm bảo tỷ lệ tham gia của người dân thuộc đối tượng chương trình. Mẫu hồ sơ đề nghị, quy trình lựa chọn dự án (bao gồm thành lập Hội đồng thẩm định, nội dung thẩm định, quyết định phê duyệt) được quy định chi tiết, phân biệt giữa dự án do bộ, cơ quan trung ương thực hiện và dự án do địa phương thực hiện. Mức hỗ trợ từ ngân sách nhà nước được quy định cụ thể: tối đa 80% tổng chi phí trên địa bàn đặc biệt khó khăn, 70% trên địa bàn khó khăn và 50% trên địa bàn khác thuộc phạm vi đầu tư của các chương trình mục tiêu quốc gia. Vốn hỗ trợ được thực hiện thông qua đơn vị chủ trì liên kết. Trách nhiệm của cơ quan giao kế hoạch và đơn vị chủ trì liên kết cũng được làm rõ.
Về hỗ trợ phát triển sản xuất cộng đồng, Nghị định nêu bật các điều kiện cụ thể như phải đảm bảo tỷ lệ tham gia của người dân thuộc đối tượng chương trình, xác định rõ cộng đồng dân cư đề xuất (nhóm hộ, tổ hợp tác, nhóm hộ do tổ chức chính trị – xã hội/Ban phát triển thôn đại diện, hoặc nhóm hộ do người có uy tín), có thành viên có kinh nghiệm kinh tế giỏi được xác nhận, và các hộ tham gia phải đảm bảo điều kiện vật chất, lao động, tư liệu sản xuất cùng cam kết đối ứng. Trình tự, thủ tục, mẫu hồ sơ và nội dung thẩm định do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định. Quy trình lựa chọn dự án do cộng đồng đề xuất được thực hiện bởi Ủy ban nhân dân cấp huyện, bao gồm việc thành lập Tổ thẩm định và ra quyết định phê duyệt. Nội dung quyết định phê duyệt dự án cũng được yêu cầu chi tiết, bao gồm cả phương án quay vòng vốn (nếu có) và giải pháp xử lý rủi ro.
Các Câu hỏi Thường gặp (FAQs)
1. Nghị định 38/2023/NĐ-CP là gì?
Nghị định 38/2023/NĐ-CP là văn bản pháp luật được Chính phủ Việt Nam ban hành vào ngày 24 tháng 6 năm 2023. Nghị định này sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 27/2022/NĐ-CP quy định về cơ chế quản lý và tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia.
2. Mục đích chính của Nghị định 38/2023/NĐ-CP là gì?
Mục đích chính của Nghị định này là tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến việc triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia, nhằm tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn và nâng cao hiệu quả thực hiện các chương trình, đặc biệt là trong lĩnh vực đầu tư xây dựng theo cơ chế đặc thù và hỗ trợ phát triển sản xuất.
3. Nghị định 38/2023/NĐ-CP có những điểm mới nào về quản lý vốn?
Nghị định bổ sung quy định chi tiết hơn về thời hạn lập và giao kế hoạch 5 năm và hàng năm, làm rõ trách nhiệm bố trí vốn đối ứng của ngân sách địa phương, quy định nguyên tắc phân bổ vốn ngân sách trung ương, và đặc biệt là đưa ra cơ chế đặc thù sử dụng vốn đầu tư công để hỗ trợ trực tiếp bằng tiền cho một số đối tượng chính sách. Nghị định cũng làm rõ nguyên tắc lồng ghép nguồn vốn và huy động vốn tín dụng.
4. Cơ chế đặc thù trong đầu tư xây dựng theo Nghị định này được áp dụng cho loại công trình nào?
Cơ chế đặc thù được áp dụng cho các dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng quy mô nhỏ, kỹ thuật không phức tạp, có sự tham gia của người dân. Cơ chế này quy định rõ về nguồn vốn (ngân sách nhà nước hỗ trợ và đóng góp của người dân), quy trình quản lý thi công, giám sát, nghiệm thu và bảo trì công trình.
5. Hỗ trợ phát triển sản xuất theo Nghị định 38/2023/NĐ-CP bao gồm những hình thức nào và mức hỗ trợ ra sao?
Nghị định tập trung vào hai hình thức chính là hỗ trợ phát triển sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị và hỗ trợ phát triển sản xuất cộng đồng. Mức hỗ trợ từ ngân sách nhà nước cho liên kết chuỗi giá trị tối đa không quá 80% tổng chi phí trên địa bàn đặc biệt khó khăn, không quá 70% trên địa bàn khó khăn và không quá 50% trên địa bàn khác, thông qua đơn vị chủ trì liên kết. Đối với hỗ trợ cộng đồng, Nghị định quy định điều kiện tham gia, quy trình lựa chọn và nội dung quyết định phê duyệt dự án do cộng đồng đề xuất.
Nghị định số 38/2023/NĐ-CP thể hiện sự nỗ lực của Chính phủ trong việc hoàn thiện khung pháp lý cho việc quản lý và thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia. Các điều chỉnh, bổ sung này nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc triển khai các dự án, hoạt động hỗ trợ tại cơ sở, đặc biệt là tại các vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Việc nắm bắt và áp dụng hiệu quả các quy định mới trong Nghị định 38/2023/NĐ-CP sẽ góp phần quan trọng vào việc đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội của đất nước thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia. Edupace hy vọng bài viết này đã cung cấp những thông tin hữu ích cho quý độc giả.
