Nghị định 139/2025/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành đánh dấu bước quan trọng trong việc phân định rõ ràng thẩm quyền giữa chính quyền địa phương 02 cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Công Thương. Văn bản pháp lý này nhằm tăng cường hiệu quả quản lý, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp trên cả nước.
Tổng quan và các nguyên tắc quan trọng của Nghị định 139/2025/NĐ-CP
Nghị định 139/2025/NĐ-CP ra đời với mục đích cụ thể hóa việc phân cấp, phân quyền theo mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp, tập trung vào các nhiệm vụ quản lý nhà nước thuộc phạm vi của Bộ Công Thương. Điều này giúp làm rõ hơn vai trò và trách nhiệm của từng cấp chính quyền, đặc biệt là cấp tỉnh và cấp xã, trong việc giải quyết các thủ tục hành chính và quản lý các hoạt động liên quan đến công nghiệp và thương mại.
Phạm vi điều chỉnh và mục tiêu của Nghị định
Văn bản pháp luật này tập trung quy định về việc phân định nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương theo mô hình 02 cấp. Nó xác định rõ ràng các lĩnh vực và nhiệm vụ cụ thể mà Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ chịu trách nhiệm. Bên cạnh đó, Nghị định 139/2025/NĐ-CP cũng quy định trình tự, thủ tục thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn này, đảm bảo sự minh bạch và hiệu quả trong quá trình thực hiện. Mục tiêu chính là đưa các dịch vụ hành chính đến gần hơn với người dân và doanh nghiệp, giảm bớt tầng nấc trung gian.
Các nguyên tắc cốt lõi trong việc phân định thẩm quyền
Việc phân định thẩm quyền theo Nghị định 139/2025/NĐ-CP dựa trên nhiều nguyên tắc quan trọng nhằm đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp và hiệu quả. Đầu tiên là sự phù hợp với Hiến pháp, Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Các nguyên tắc này cũng nhấn mạnh việc phân định rõ ràng, tránh trùng lặp hoặc bỏ sót nhiệm vụ giữa các cấp chính quyền. Đồng thời, Nghị định cũng phân định rõ thẩm quyền giữa Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho hoạt động của bộ máy nhà nước. Việc công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực cũng là những yếu tố được đề cao trong quá trình phân định.
Quy định về phí, lệ phí khi thực hiện thủ tục hành chính
Đối với các thủ tục hành chính phát sinh theo quy định của Nghị định 139/2025/NĐ-CP mà phải nộp phí, lệ phí, người dân và tổ chức sẽ nộp trực tiếp tại cơ quan tiếp nhận hồ sơ. Mức phí, lệ phí, việc quản lý và sử dụng các khoản này sẽ tuân thủ theo quy định hiện hành của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính hoặc Hội đồng nhân dân cấp tỉnh tương ứng. Điều này nhằm đảm bảo tính thống nhất và tuân thủ pháp luật về phí, lệ phí trong quá trình thực hiện các thủ tục được phân cấp.
Phân định trách nhiệm trong các lĩnh vực Công nghiệp
Nghị định 139/2025/NĐ-CP có những quy định cụ thể về việc phân định thẩm quyền cho chính quyền địa phương 02 cấp trong nhiều lĩnh vực thuộc quản lý nhà nước về công nghiệp, bao gồm điện lực, công nghiệp tiêu dùng, cụm công nghiệp và sản xuất rượu. Sự phân định này giúp tăng cường vai trò của chính quyền cơ sở trong việc quản lý và hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa bàn.
<>Xem Thêm Bài Viết:<>- Sinh năm 1960 vào năm 2008 là bao nhiêu tuổi
- Giải mã giấc mơ nằm mơ thấy hái nấm: Điềm báo tài lộc?
- Nằm Mơ Thấy Cất Nhà: Giải Mã Điềm Báo Mới Nhất
- Ngày 22/3/2025 Dương Lịch: Lịch Âm & Giờ Hoàng Đạo
- Giải Mã Giấc Mơ Thấy Lạy Phật: Điềm Báo May Mắn Hay Rủi Ro?
Lĩnh vực quản lý điện lực và an toàn đập thủy điện
Trong lĩnh vực điện lực, Nghị định 139/2025/NĐ-CP giao cho Ủy ban nhân dân cấp xã thẩm quyền thẩm định, phê duyệt phương án ứng phó thiên tai cho các công trình vùng hạ du đập thủy điện theo quy định tại Nghị định số 114/2018/NĐ-CP. Đây là một nhiệm vụ quan trọng, liên quan trực tiếp đến an toàn của cộng đồng dân cư sống ở khu vực hạ lưu các công trình thủy điện. Việc phân cấp thẩm quyền này cho cấp xã giúp việc thẩm định và phê duyệt được thực hiện nhanh chóng, sát với thực tế địa phương hơn, tăng cường khả năng ứng phó kịp thời khi có tình huống khẩn cấp xảy ra.
Thẩm quyền trong ngành công nghiệp tiêu dùng (thuốc lá)
Đối với lĩnh vực công nghiệp tiêu dùng, cụ thể là kinh doanh thuốc lá, Nghị định 139/2025/NĐ-CP quy định Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền cấp, cấp lại, sửa đổi, bổ sung, thu hồi Giấy phép bán lẻ sản phẩm thuốc lá. Quy định này dựa trên các điều khoản của Nghị định số 67/2013/NĐ-CP đã được sửa đổi, bổ sung. Việc đưa thẩm quyền này về cấp xã giúp đơn giản hóa thủ tục cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, cửa hàng tạp hóa muốn bán lẻ thuốc lá, tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận dịch vụ công ngay tại địa phương mình sinh sống và kinh doanh.
Quản lý và phát triển cụm công nghiệp tại địa phương
Lĩnh vực quản lý, phát triển cụm công nghiệp cũng có sự phân định rõ ràng theo Nghị định 139/2025/NĐ-CP. Ủy ban nhân dân cấp xã được giao nhiều trách nhiệm quan trọng như đề xuất xây dựng phương án phát triển, thành lập, mở rộng cụm công nghiệp trên địa bàn. Cấp xã cũng có trách nhiệm hỗ trợ chủ đầu tư hạ tầng, quản lý hoạt động của cụm công nghiệp, tiếp nhận và giải quyết các thủ tục triển khai dự án đầu tư. Ngoài ra, thẩm quyền thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm về đất đai, đầu tư, xây dựng, môi trường, phòng cháy chữa cháy tại cụm công nghiệp trên địa bàn cũng được phân định cho cấp xã theo Nghị định số 32/2024/NĐ-CP. Điều này cho thấy vai trò ngày càng tăng của chính quyền cơ sở trong việc thúc đẩy phát triển công nghiệp và quản lý quy hoạch trên địa bàn.
Quy định về sản xuất và kinh doanh rượu thủ công
Nghị định 139/2025/NĐ-CP đặc biệt quy định về việc cấp phép sản xuất rượu thủ công nhằm mục đích kinh doanh và cấp phép bán lẻ rượu. Thẩm quyền cấp, cấp lại, sửa đổi, bổ sung, thu hồi các loại giấy phép này trên địa bàn được giao cho Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện, dựa trên các quy định của Nghị định số 105/2017/NĐ-CP. Việc phân cấp này giúp các cơ sở sản xuất rượu thủ công nhỏ lẻ hoặc các điểm bán lẻ rượu truyền thống dễ dàng tiếp cận và hoàn thành thủ tục pháp lý ngay tại địa phương, đồng thời giúp công tác quản lý của nhà nước chặt chẽ và hiệu quả hơn.
Trách nhiệm cụ thể của UBND cấp xã và cấp tỉnh trong lĩnh vực Công nghiệp
Ngoài các thẩm quyền cấp phép và phê duyệt, Nghị định 139/2025/NĐ-CP còn làm rõ nhiều trách nhiệm quản lý nhà nước khác của Ủy ban nhân dân cấp xã trong các lĩnh vực công nghiệp. Điều này bao gồm các nhiệm vụ liên quan đến bảo vệ công trình điện lực theo Nghị định số 62/2025/NĐ-CP, các nhiệm vụ trong lĩnh vực hóa chất theo Nghị định số 113/2017/NĐ-CP, và các nhiệm vụ chi tiết trong quản lý cụm công nghiệp theo Nghị định số 32/2024/NĐ-CP. Trong khi đó, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ chịu trách nhiệm thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ công trình điện lực ngoài những nhiệm vụ đã phân cấp cho cấp xã, cũng như quyết định các vấn đề liên quan đến địa bàn liên huyện trong quản lý cụm công nghiệp và xử lý các đơn vị chủ đầu tư hạ tầng cụm công nghiệp theo Nghị định số 32/2024/NĐ-CP.
Thẩm quyền quản lý nhà nước trong lĩnh vực Thương mại
Lĩnh vực thương mại cũng là một trọng tâm trong việc phân định thẩm quyền của Nghị định 139/2025/NĐ-CP. Các hoạt động kinh doanh rượu, kinh doanh khí, quản lý chợ và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đều có sự điều chỉnh về vai trò và trách nhiệm của chính quyền địa phương 02 cấp theo Nghị định này, góp phần tăng cường hiệu quả quản lý thị trường và bảo vệ người tiêu dùng.
Quản lý kinh doanh rượu bán lẻ và báo cáo sản xuất
Mặc dù thẩm quyền cấp phép sản xuất rượu thủ công và bán lẻ rượu được giao cho cấp xã, Nghị định 139/2025/NĐ-CP quy định Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ là cơ quan tiếp nhận báo cáo tình hình sản xuất rượu thủ công bán cho các cơ sở có Giấy phép sản xuất rượu để chế biến lại trên địa bàn xã, theo quy định tại Nghị định số 105/2017/NĐ-CP. Sự phân định này giúp đảm bảo luồng thông tin quản lý được tập trung tại cấp tỉnh đối với một số hoạt động sản xuất có quy mô và tính chất phức tạp hơn, trong khi vẫn phân cấp thẩm quyền cấp phép trực tiếp cho cấp xã để thuận tiện cho các hộ kinh doanh nhỏ.
Quy định đối với hoạt động kinh doanh khí (LPG)
Đối với lĩnh vực kinh doanh khí, đặc biệt là hoạt động bán lẻ LPG chai, Nghị định 139/2025/NĐ-CP phân cấp thẩm quyền cấp, cấp lại, điều chỉnh, thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện cửa hàng bán lẻ LPG chai cho Ủy ban nhân dân cấp xã. Quy định này dựa trên các điều khoản của Nghị định số 87/2018/NĐ-CP đã được sửa đổi, bổ sung. Việc phân cấp thủ tục này về cấp xã là một bước tiến lớn, giúp giảm thiểu thời gian và chi phí đi lại cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, cửa hàng gas, thúc đẩy sự tuân thủ pháp luật trong lĩnh vực tiềm ẩn nhiều nguy cơ về an toàn này.
Trách nhiệm trong quản lý và phát triển chợ
Trong lĩnh vực quản lý chợ, Nghị định 139/2025/NĐ-CP giao nhiều nhiệm vụ quan trọng cho Ủy ban nhân dân cấp xã. Điều này bao gồm các trách nhiệm được quy định cụ thể tại Nghị định số 60/2024/NĐ-CP về phát triển và quản lý chợ. Cấp xã sẽ đóng vai trò trung tâm trong việc quản lý hoạt động thường ngày của chợ, đảm bảo trật tự, vệ sinh, an toàn và hỗ trợ tiểu thương. Sự phân cấp này phản ánh vai trò của chợ là một thiết chế thương mại truyền thống gắn bó mật thiết với đời sống kinh tế – xã hội tại địa bàn cơ sở.
Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại cấp xã
Một điểm đáng chú ý khác trong Nghị định 139/2025/NĐ-CP là việc làm rõ trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã trong lĩnh vực bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Cấp xã được giao thực hiện các nhiệm vụ quan trọng theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023. Điều này bao gồm việc tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của người tiêu dùng, hòa giải tranh chấp giữa người tiêu dùng và tổ chức, cá nhân kinh doanh, và tuyên truyền pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Sự tham gia trực tiếp của chính quyền cấp xã giúp người tiêu dùng dễ dàng tìm kiếm sự hỗ trợ và bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình ngay tại địa phương.
Tổng hợp trách nhiệm của UBND cấp xã trong lĩnh vực Thương mại
Nhìn chung, Nghị định 139/2025/NĐ-CP đã phân cấp nhiều nhiệm vụ và thẩm quyền quan trọng trong lĩnh vực thương mại cho Ủy ban nhân dân cấp xã. Bên cạnh việc cấp phép kinh doanh rượu bán lẻ và kinh doanh khí, cấp xã còn chịu trách nhiệm tiếp nhận các báo cáo, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm theo thẩm quyền trong các lĩnh vực kinh doanh rượu, kinh doanh khí và quản lý chợ theo các Nghị định số 105/2017/NĐ-CP, Nghị định số 87/2018/NĐ-CP và Nghị định số 60/2024/NĐ-CP. Điều này khẳng định vai trò ngày càng trung tâm của chính quyền cơ sở trong việc quản lý hoạt động thương mại diễn ra trên địa bàn, đảm bảo thị trường hoạt động lành mạnh và tuân thủ pháp luật.
Các quy định về triển khai và điều khoản chuyển tiếp
Để Nghị định 139/2025/NĐ-CP được triển khai hiệu quả trên thực tế, Nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan liên quan và các điều khoản chuyển tiếp cần thiết, đảm bảo quá trình chuyển giao nhiệm vụ, thẩm quyền diễn ra suôn sẻ, không làm gián đoạn hoạt động quản lý nhà nước và giao dịch của người dân, doanh nghiệp.
Trách nhiệm của các Bộ, cơ quan và địa phương
Bộ Công Thương được giao trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan để tổ chức thực hiện việc phân định thẩm quyền theo Nghị định 139/2025/NĐ-CP. Bộ sẽ hướng dẫn Ủy ban nhân dân cấp tỉnh triển khai các thủ tục hành chính mới. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức việc phân cấp, ủy quyền nội bộ trong phạm vi thẩm quyền được phân định. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cấp xã có trách nhiệm thực hiện các thẩm quyền và nhiệm vụ được giao, đồng thời báo cáo định kỳ về kết quả thực hiện cho Bộ Công Thương và Ủy ban nhân dân cấp trên.
Hiệu lực thi hành và các điều khoản chuyển tiếp quan trọng
Nghị định 139/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2025. Tuy nhiên, Nghị định sẽ hết hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 3 năm 2027, trừ trường hợp được Quốc hội quyết định kéo dài thời gian áp dụng hoặc các quy định mới trong các văn bản pháp luật khác có hiệu lực trước ngày này. Nghị định cũng có các điều khoản chuyển tiếp quan trọng. Các mẫu đơn, biểu mẫu hiện hành sẽ được điều chỉnh theo thẩm quyền mới. Các thủ tục hành chính đã được phân cấp sẽ tiếp tục được thực hiện như hiện hành, trừ trường hợp có quy định khác. Đặc biệt, các công việc, nhiệm vụ, thẩm quyền đang được Ủy ban nhân dân cấp huyện thụ lý sẽ được chuyển giao cho Ủy ban nhân dân cấp xã để tiếp tục giải quyết theo thẩm quyền mới. Các hồ sơ, giấy tờ đã được cấp trước ngày Nghị định có hiệu lực vẫn tiếp tục được sử dụng cho đến khi hết thời hạn.
Nghị định 139/2025/NĐ-CP thể hiện sự nỗ lực của Chính phủ trong việc cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước tại cấp địa phương. Việc hiểu rõ những quy định này là cần thiết cho cả cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân. Edupace luôn cập nhật thông tin pháp luật hữu ích đến bạn đọc.
Câu hỏi thường gặp (FAQs)
- Nghị định 139/2025/NĐ-CP điều chỉnh về vấn đề gì?
Nghị định này quy định về việc phân định nhiệm vụ và quyền hạn quản lý nhà nước trong các lĩnh vực thuộc Bộ Công Thương cho chính quyền địa phương 02 cấp, bao gồm cấp tỉnh và cấp xã. - Chính quyền địa phương 02 cấp theo Nghị định này là những cấp nào?
Theo Nghị định, chính quyền địa phương 02 cấp được phân định thẩm quyền là cấp tỉnh (Ủy ban nhân dân cấp tỉnh) và cấp xã (Ủy ban nhân dân cấp xã). - Những lĩnh vực nào được phân định thẩm quyền cụ thể nhất theo Nghị định?
Nghị định tập trung phân định thẩm quyền chi tiết trong các lĩnh vực như kinh doanh rượu, kinh doanh khí (LPG), quản lý cụm công nghiệp, quản lý chợ, và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đặc biệt là các thẩm quyền được giao cho Ủy ban nhân dân cấp xã. - Khi nào Nghị định 139/2025/NĐ-CP có hiệu lực?
Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2025. - Doanh nghiệp kinh doanh rượu, khí (LPG) cần lưu ý gì về các thủ tục hành chính mới?
Các doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần lưu ý rằng nhiều thủ tục liên quan đến cấp phép sản xuất rượu thủ công kinh doanh và bán lẻ rượu, cũng như cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện cửa hàng bán lẻ LPG chai đã được chuyển giao thẩm quyền giải quyết về Ủy ban nhân dân cấp xã theo quy định của Nghị định này. Cần tìm hiểu kỹ trình tự, thủ tục mới tại cấp xã.
