Việc phân định rõ ràng thẩm quyền giữa các cấp chính quyền địa phương đóng vai trò then chốt trong công tác quản lý nhà nước hiệu quả. Nghị định 140/2025/NĐ-CP của Chính phủ ra đời nhằm cụ thể hóa các quy định này, đặc biệt trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Tổng quan về Nghị định 140/2025 và Mục tiêu Chính
Nghị định số 140/2025/NĐ-CP được ban hành vào ngày 12 tháng 6 năm 2025, mang tính quyết định trong việc xác lập và làm rõ vai trò, nhiệm vụ của từng cấp chính quyền địa phương trong khuôn khổ quản lý nhà nước thuộc phạm vi Bộ Xây dựng. Văn bản pháp lý này không chỉ đơn thuần là sự điều chỉnh về mặt hành chính mà còn hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu quả, sự minh bạch và trách nhiệm giải trình trong các hoạt động liên quan đến xây dựng, nhà ở và phát triển đô thị. Phạm vi điều chỉnh của Nghị định bao gồm việc phân định nhiệm vụ và quyền hạn cho chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp, đồng thời quy định cụ thể về trình tự, thủ tục để chính quyền cấp tỉnh và cấp xã thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn được phân định theo Nghị định 140/2025.
Mục tiêu chính của Nghị định 140/2025 là đảm bảo sự đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật về tổ chức chính quyền địa phương và các luật chuyên ngành liên quan đến xây dựng và các lĩnh vực khác do Bộ Xây dựng quản lý. Nghị định đặt ra các quy định cụ thể về phân định thẩm quyền khi áp dụng mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong các lĩnh vực trọng yếu như hoạt động xây dựng, quản lý nhà ở và kinh doanh bất động sản, kiến trúc, phát triển đô thị và hạ tầng kỹ thuật. Sự phân định này nhằm mục đích đưa một số nhiệm vụ, quyền hạn từ cấp huyện về cấp xã, hoặc điều chuyển một số nhiệm vụ lên cấp tỉnh, tùy thuộc vào tính chất, năng lực và phạm vi ảnh hưởng của công việc, đảm bảo công việc được giải quyết ở cấp gần dân nhất có đủ năng lực và nguồn lực.
Các Nguyên tắc Cốt lõi trong Phân định Thẩm quyền
Việc phân định thẩm quyền theo Nghị định 140/2025 dựa trên nhiều nguyên tắc nền tảng nhằm đảm bảo tính hiệu quả, công bằng và tuân thủ pháp luật. Trước hết, các quy định phải hoàn toàn phù hợp với Hiến pháp và các nguyên tắc chung về phân định thẩm quyền, phân quyền, phân cấp đã được quy định trong Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Điều này tạo nên sự thống nhất, không mâu thuẫn trong hệ thống pháp luật quốc gia.
Nguyên tắc quan trọng tiếp theo là đảm bảo sự phù hợp giữa nhiệm vụ, quyền hạn được phân định với năng lực thực tế của cơ quan và người có thẩm quyền được giao. Sự phân định này phải tránh được tình trạng trùng lặp, chồng chéo hoặc bỏ sót chức năng, nhiệm vụ giữa các cấp chính quyền địa phương cũng như giữa các cơ quan, tổ chức trong bộ máy chính quyền. Nghị định cũng chú trọng việc phân định rõ ràng thẩm quyền giữa Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân ở mỗi cấp, làm rõ thẩm quyền chung của Ủy ban nhân dân và thẩm quyền riêng của Chủ tịch Ủy ban nhân dân, giúp tăng cường trách nhiệm cá nhân và tập thể.
Bên cạnh đó, Nghị định 140/2025 nhấn mạnh việc tạo cơ sở pháp lý vững chắc, liên tục và thông suốt cho hoạt động của các cơ quan nhà nước, xã hội, người dân và doanh nghiệp. Mục tiêu là tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho cá nhân và tổ chức trong việc tiếp cận thông tin, thực hiện quyền và nghĩa vụ, cũng như hoàn thành các thủ tục hành chính theo quy định pháp luật. Tính thống nhất trong thi hành pháp luật, công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực là những yếu tố không thể thiếu, được đảm bảo thông qua cơ chế kiểm tra, thanh tra, giám sát của cơ quan nhà nước cấp trên.
<>Xem Thêm Bài Viết:<>- Chồng 1989 Vợ 1988 Sinh Con Năm Nào Tốt Nhất
- Giải Bài Tập Unit 5 Tiếng Anh 10 Global Success Hiệu Quả
- Hạn Tam Tai Tuổi Kỷ Sửu 1949 Năm 2025
- Giải Mã Ý Nghĩa Khi Hay Nằm Mơ Thấy Rắn Chi Tiết Nhất
- Chiến lược làm bài Multiple choice IELTS Listening hiệu quả
Ngoài các nguyên tắc chung, Nghị định 140/2025 còn có những nguyên tắc đặc thù cho lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng. Cụ thể, Nghị định thực hiện việc chuyển giao một số nhiệm vụ, quyền hạn trước đây thuộc chính quyền cấp huyện (Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện) theo các luật chuyên ngành về chính quyền địa phương cấp xã. Đồng thời, một số nhiệm vụ có tính chất liên xã, liên ngành, hoặc đòi hỏi chuyên môn kỹ thuật cao mà cấp xã chưa đáp ứng được sẽ được chuyển lên chính quyền địa phương cấp tỉnh. Việc phân định này căn cứ vào quyền hạn và năng lực thực tế của từng cấp, hướng đến sự hiệu quả và chuyên nghiệp hóa. Về vấn đề phí, lệ phí, Nghị định quy định tổ chức, cá nhân khi thực hiện các thủ tục hành chính phải nộp phí, lệ phí theo quy định, trừ các trường hợp được miễn. Việc nộp phí, lệ phí có thể thực hiện trực tiếp hoặc trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính cấp bộ, cấp tỉnh, tăng cường tiện lợi cho người dân và doanh nghiệp.
Thẩm quyền về Giấy phép Xây dựng và Quản lý Hoạt động Xây dựng
Trong lĩnh vực hoạt động xây dựng, Nghị định 140/2025 đã có những điều chỉnh quan trọng về phân định thẩm quyền, đặc biệt là liên quan đến giấy phép xây dựng và quản lý các hoạt động xây dựng. Cụ thể, thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng được quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 103 của Luật Xây dựng năm 2014 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2020) sẽ do Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện. Điều này đánh dấu sự chuyển giao một phần đáng kể trách nhiệm từ các cấp cao hơn về cấp cơ sở, nhằm tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp khi thực hiện các thủ tục liên quan đến xây dựng công trình quy mô nhỏ, công trình nhà ở riêng lẻ ở nông thôn.
Tương tự, thẩm quyền chấp thuận về địa điểm xây dựng được nêu tại khoản 9 Điều 53 Nghị định số 175/2024/NĐ-CP ngày 30 tháng 12 năm 2024, quy định chi tiết Luật Xây dựng, cũng được giao cho Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện. Trình tự và thủ tục liên quan đến giấy phép xây dựng và chấp thuận địa điểm xây dựng sẽ tuân thủ nghiêm ngặt các quy định hiện hành của Luật Xây dựng năm 2014 (sửa đổi, bổ sung năm 2020) và Nghị định số 175/2024/NĐ-CP.
Đối với công trình tạm, Nghị định 140/2025 cũng quy định rõ thẩm quyền. Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ chịu trách nhiệm chấp thuận về địa điểm, quy mô xây dựng công trình và thời gian tồn tại của công trình tạm theo khoản 2 Điều 131 Luật Xây dựng năm 2014 (sửa đổi, bổ sung năm 2020). Đồng thời, thẩm quyền chấp thuận việc tiếp tục khai thác, sử dụng công trình tạm được quy định tại khoản 4 Điều 131 của Luật này cũng do Ủy ban nhân dân cấp xã đảm nhận. Trình tự thực hiện các công việc này sẽ tuân theo quy định cụ thể của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, đảm bảo sự linh hoạt phù hợp với điều kiện đặc thù của từng địa phương.
Thành lập Ban Quản lý Dự án Xây dựng
Việc thành lập và tổ chức hoạt động của Ban Quản lý dự án chuyên ngành và Ban Quản lý dự án khu vực cũng được Nghị định 140/2025 quy định rõ. Theo điểm a khoản 2 Điều 25 Nghị định số 175/2024/NĐ-CP, thẩm quyền này thuộc về Người đứng đầu cơ quan trung ương hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Điều này cho thấy việc quản lý các dự án lớn, phức tạp vẫn được tập trung ở cấp cao hơn để đảm bảo năng lực quản lý và điều phối. Nghị định 140/2025 cũng nêu rõ không thực hiện quy định về thành lập Ban quản lý dự án chuyên ngành, Ban quản lý dự án khu vực tại điểm c khoản 3 Điều 25 Nghị định số 175/2024/NĐ-CP, điều chỉnh lại cơ cấu tổ chức quản lý dự án cho phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp.
Quản lý Nhà nước về Hoạt động Đầu tư Xây dựng
Nghị định 140/2025 thực hiện chuyển giao nhiều nhiệm vụ quản lý nhà nước về hoạt động đầu tư xây dựng từ cấp huyện xuống cấp xã. Cụ thể, nhiệm vụ quản lý nhà nước về xây dựng của Ủy ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh theo khoản 12 Điều 3 Luật Xây dựng năm 2014 sẽ do Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện. Tương tự, nhiệm vụ của cơ quan chuyên môn về xây dựng thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện (khoản 13 Điều 3 Luật Xây dựng 2014, sửa đổi 2020) sẽ được giao cho cơ quan được phân công quản lý xây dựng thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã đảm nhận.
Các nhiệm vụ khác liên quan đến quản lý hoạt động đầu tư xây dựng trên địa bàn, tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, phối hợp kiểm tra, giám sát dự án, chịu trách nhiệm về chất lượng công trình xây dựng, và báo cáo định kỳ (khoản 2 Điều 164 Luật Xây dựng 2014) cũng được giao cho Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện. Điều này cho thấy sự tăng cường vai trò và trách nhiệm của chính quyền cấp cơ sở trong quản lý toàn diện hoạt động xây dựng trên địa bàn của mình.
Bên cạnh đó, việc chấp thuận vị trí, hướng tuyến, tổng mặt bằng của các dự án đầu tư xây dựng tại khu vực chưa có quy hoạch (khoản 5 Điều 121 Nghị định 175/2024) cũng thuộc thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp xã, được thực hiện theo sự phân cấp của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi, Báo cáo kinh tế – kỹ thuật, thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở đối với các dự án do Ủy ban nhân dân cấp xã quyết định đầu tư (khoản 5 Điều 121 Nghị định 175/2024) sẽ do cơ quan được giao quản lý xây dựng thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện theo phân cấp của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Ủy ban nhân dân cấp xã cũng sẽ thực hiện việc thẩm định đối với các dự án đầu tư xây dựng trên địa bàn khi được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh điều chỉnh, phân cấp (điểm c khoản 7 Điều 121 Nghị định 175/2024). Quản lý trật tự xây dựng (điểm b khoản 8 Điều 121 Nghị định 175/2024) và việc theo dõi, kiểm tra, phát hiện, ngăn chặn, xử lý vi phạm, cưỡng chế công trình vi phạm trật tự xây dựng (điểm d khoản 8 Điều 121 Nghị định 175/2024) cũng thuộc trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã khi được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phân cấp hoặc chỉ đạo.
Trách nhiệm và Phân cấp trong Quản lý Chất lượng Xây dựng
Công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng là một yếu tố then chốt, và Nghị định 140/2025 cũng đưa ra các quy định phân định thẩm quyền rõ ràng trong lĩnh vực này. Việc phân cấp thực hiện kiểm tra công tác nghiệm thu công trình (điểm c khoản 2 Điều 24 Nghị định số 06/2021/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung) sẽ do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định. Điều này cho phép chính quyền cấp tỉnh linh hoạt trong việc giao nhiệm vụ kiểm tra nghiệm thu tùy thuộc vào quy mô và tính chất của công trình, cũng như năng lực của các đơn vị cấp dưới.
Đối với việc xử lý các công trình vi phạm, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về xây dựng và pháp luật khác có liên quan sẽ có thẩm quyền quyết định việc phá dỡ công trình. Trong trường hợp chủ đầu tư, chủ sở hữu hoặc người quản lý, sử dụng công trình không tự giác thực hiện trách nhiệm của mình, cơ quan có thẩm quyền sẽ quyết định cưỡng chế phá dỡ và tổ chức thực hiện việc cưỡng chế này (điểm b khoản 2 Điều 42 Nghị định số 06/2021/NĐ-CP).
Về việc xử lý sự cố công trình xây dựng, Ủy ban nhân dân cấp xã có vai trò tiếp nhận báo cáo sự cố từ chủ đầu tư và phải báo cáo ngay lập tức cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh về sự cố đó theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 44 Nghị định số 06/2021/NĐ-CP. Dựa vào điều kiện thực tế của địa phương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thể phân cấp cho Ủy ban nhân dân cấp xã chủ trì giải quyết đối với các sự cố công trình xây dựng cấp II, cấp III trên địa bàn theo quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 45 Nghị định số 06/2021/NĐ-CP. Ngoài ra, Ủy ban nhân dân cấp xã cũng có trách nhiệm báo cáo sự cố về máy, thiết bị cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cơ quan chuyên môn về xây dựng và các tổ chức liên quan để kịp thời xử lý theo khoản 1 Điều 49 Nghị định số 06/2021/NĐ-CP.
Tổng thể, Nghị định 140/2025 nhấn mạnh trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong việc phân cấp thực hiện các nội dung quản lý nhà nước, kiểm tra công tác nghiệm thu công trình xây dựng theo quy định tại Nghị định số 06/2021/NĐ-CP, dựa trên điều kiện cụ thể của từng địa phương (điểm a khoản 5 Điều 8). Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ là đơn vị trực tiếp tổ chức thực hiện các nội dung quản lý nhà nước và kiểm tra công tác nghiệm thu công trình xây dựng theo sự phân cấp này (điểm b khoản 5 Điều 8). Điều này củng cố vai trò “cánh tay nối dài” của chính quyền cấp xã trong việc đảm bảo chất lượng công trình ngay tại cơ sở.
Thẩm quyền Liên quan đến Quản lý và Phát triển Nhà ở
Lĩnh vực nhà ở và kinh doanh bất động sản là một mảng quan trọng khác được Nghị định 140/2025 tập trung phân định thẩm quyền. Nghị định quy định rõ ràng trách nhiệm của từng cấp chính quyền địa phương trong việc phát triển và quản lý nhà ở, đặc biệt là nhà ở xã hội. Trách nhiệm quy hoạch, bố trí diện tích đất đầu tư xây dựng nhà ở xã hội theo khoản 6 Điều 4 Luật Nhà ở năm 2023 được giao cho Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện.
Đối với nhà ở thuộc tài sản công, trách nhiệm của đại diện chủ sở hữu là Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (khoản 1 Điều 15 Luật Nhà ở năm 2023) có thể được Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện nếu được ủy quyền. Nghị định 140/2025 cũng giao trách nhiệm tiếp nhận thông báo về việc cho thuê nhà ở của chủ sở hữu là cá nhân nước ngoài (điểm a khoản 2 Điều 21 Luật Nhà ở năm 2023) cho Ủy ban nhân dân cấp xã. Việc lưu trữ hồ sơ nhà ở của hộ gia đình, cá nhân trong nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài trên địa bàn (điểm b khoản 1 Điều 120 Luật Nhà ở năm 2023) cũng là trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã.
Thẩm quyền quản lý kiến trúc mặt ngoài của nhà ở (khoản 1 Điều 121 Luật Nhà ở năm 2023) cũng được giao cho Ủy ban nhân dân cấp xã trong trường hợp được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giao. Đặc biệt, trong trường hợp phá dỡ nhà ở để thu hồi đất, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm ban hành quyết định cưỡng chế (điểm a khoản 2 Điều 139 Luật Nhà ở năm 2023), và Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ tổ chức thực hiện cưỡng chế phá dỡ nhà ở (khoản 3 Điều 139 Luật Nhà ở năm 2023). Sự phân định này đặt trực tiếp trách nhiệm xử lý tại cấp cơ sở, nơi gần gũi và nắm rõ tình hình địa bàn nhất. Hơn nữa, trách nhiệm quản lý nhà nước về nhà ở tại địa phương của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện theo Nghị định số 95/2024/NĐ-CP và Nghị định số 98/2024/NĐ-CP cũng được giao cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện, thể hiện sự chuyển dịch mạnh mẽ thẩm quyền về cấp xã trong lĩnh vực nhà ở.
Xây dựng Chương trình và Kế hoạch Phát triển Nhà ở Cấp Tỉnh
Việc xây dựng chương trình và kế hoạch phát triển nhà ở cấp tỉnh là một quy trình phức tạp đòi hỏi sự phối hợp của nhiều cấp. Theo Nghị định 140/2025, Ủy ban nhân dân cấp xã có vai trò quan trọng trong việc phối hợp với Sở Xây dựng và đơn vị tư vấn để tổ chức khảo sát, tổng hợp, cung cấp số liệu và tham gia xây dựng chương trình phát triển nhà ở của địa phương (điểm c khoản 1 Điều 10 Nghị định số 95/2024/NĐ-CP). Điều này đảm bảo dữ liệu và thông tin từ cấp cơ sở được cập nhật và chính xác.
Trình tự, thủ tục xây dựng và phê duyệt chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh được mô tả chi tiết trong Nghị định. Bắt đầu từ việc Sở Xây dựng lập tờ trình đề xuất xây dựng chương trình gửi Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét, phê duyệt. Sau đó, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ xem xét và giao cho Sở Xây dựng chủ trì thực hiện trong thời hạn tối đa 20 ngày. Trong quá trình này, Ủy ban nhân dân cấp xã và các cơ quan liên quan có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ để cung cấp số liệu và xây dựng chương trình. Dự thảo chương trình sẽ được gửi lấy ý kiến của các cơ quan, tổ chức liên quan trong thời hạn tối đa 10 ngày để hoàn thiện. Sau khi nhận ý kiến góp ý, Sở Xây dựng có tối đa 45 ngày để hoàn thiện dự thảo và trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét để trình Hội đồng nhân dân cùng cấp thông qua. Nội dung trình Hội đồng nhân dân bao gồm mục tiêu, chỉ tiêu, nhu cầu vốn, diện tích đất cho nhà ở xã hội, tái định cư, công vụ, cải tạo chung cư và các giải pháp thực hiện. Cuối cùng, trong thời gian tối đa 15 ngày sau khi được Hội đồng nhân dân thông qua, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ ban hành quyết định phê duyệt chương trình và công khai rộng rãi, đồng thời gửi về Bộ Xây dựng để theo dõi. Trình tự này cũng áp dụng cho việc điều chỉnh chương trình phát triển nhà ở.
Tương tự, trong việc xây dựng và phê duyệt kế hoạch phát triển nhà ở cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp xã cũng có trách nhiệm phối hợp với cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh và đơn vị tư vấn để khảo sát, tổng hợp số liệu và xây dựng kế hoạch (điểm c khoản 1 Điều 11 Nghị định số 95/2024/NĐ-CP). Quy trình xây dựng, phê duyệt và điều chỉnh kế hoạch phát triển nhà ở cũng được quy định chi tiết tại Nghị định, với các mốc thời gian cụ thể cho từng bước, từ lập tờ trình, phê duyệt đề xuất, lấy ý kiến, hoàn thiện dự thảo đến phê duyệt cuối cùng và công khai. Việc này đảm bảo kế hoạch được xây dựng một cách khoa học, có sự tham gia của các cấp và được thực hiện đúng tiến độ.
Quản lý Nhà Chung cư: Phân định Trách nhiệm Mới
Quản lý nhà chung cư là một vấn đề phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ và phân định trách nhiệm rõ ràng. Nghị định 140/2025 đã đưa ra nhiều quy định quan trọng, chuyển giao nhiều thẩm quyền về cấp xã trong lĩnh vực này. Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm phối hợp và thực hiện kiểm định, đánh giá chất lượng nhà chung cư theo khoản 1 Điều 61 Luật Nhà ở năm 2023. Đây là bước đầu tiên quan trọng để xác định tình trạng của các tòa nhà chung cư cũ hoặc xuống cấp.
Việc xây dựng hoặc thuê đơn vị tư vấn lập kế hoạch cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, báo cáo Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt và đăng tải (khoản 2, khoản 5 Điều 65 Luật Nhà ở năm 2023) cũng có thể do Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện nếu được giao. Trình tự, thủ tục cụ thể cho việc này được quy định chi tiết tại Điều 7 và Điều 8 Nghị định số 98/2024/NĐ-CP. Đáng chú ý, trong quá trình cưỡng chế, thu hồi nhà ở tại chung cư cũ, cơ quan công an cấp xã có trách nhiệm đảm bảo an ninh, trật tự trên cơ sở yêu cầu bằng văn bản của Ủy ban nhân dân cấp xã, thể hiện sự phối hợp liên ngành ở cấp cơ sở.
Ủy ban nhân dân cấp xã cũng được giao trách nhiệm tổ chức cưỡng chế bàn giao kinh phí bảo trì phần sở hữu chung trong nhà chung cư theo quy định của Luật Nhà ở năm 2023 và các Điều 88, 89, 90, 91 Nghị định số 95/2024/NĐ-CP. Đây là vấn đề thường gây tranh chấp, và việc phân định thẩm quyền về cấp xã giúp giải quyết nhanh chóng, hiệu quả hơn. Ngoài ra, Ủy ban nhân dân cấp xã còn phối hợp tổ chức rà soát, kiểm định, đánh giá chất lượng nhà chung cư theo khoản 2 Điều 5 Nghị định số 98/2024/NĐ-CP.
Việc thực hiện kế hoạch cải tạo nhà chung cư và đăng tải công khai kế hoạch này (điểm g khoản 2 và khoản 3 Điều 7 Nghị định 98/2024/NĐ-CP) cũng thuộc trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã. Khi thẩm định chấp thuận chủ trương đầu tư dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư không bằng nguồn vốn đầu tư công, thẩm quyền cho ý kiến thẩm định trước đây thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện (điểm b khoản 1, điểm a khoản 2 Điều 11 Nghị định số 98/2024/NĐ-CP) nay được giao cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có dự án thực hiện. Trách nhiệm triển khai dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư trong nội dung chấp thuận chủ trương đầu tư (điểm i khoản 1 Điều 13 Nghị định số 98/2024/NĐ-CP) cũng do Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện.
Quan trọng hơn, Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm tiếp nhận và công khai thông tin về dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, tiếp nhận hồ sơ đăng ký tham gia làm chủ đầu tư dự án, phối hợp với Sở Xây dựng tổ chức lấy ý kiến các chủ sở hữu, và ký xác nhận biên bản lựa chọn chủ đầu tư (khoản 2, 3, 4, 5, 6 Điều 17 Nghị định số 98/2024/NĐ-CP). Họ cũng phối hợp với Sở Xây dựng trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư (khoản 9 Điều 18 Nghị định số 98/2024/NĐ-CP). Trong trường hợp cần cưỡng chế di dời chủ sở hữu, người sử dụng nhà chung cư theo khoản 3 Điều 74 của Luật Nhà ở năm 2023, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh là đơn vị thực hiện hoặc có thể giao cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có nhà chung cư thực hiện. Cuối cùng, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có nhà chung cư (nếu được giao) sẽ chủ trì tổ chức di dời khẩn cấp chủ sở hữu, người sử dụng và đề xuất Ủy ban nhân dân cấp tỉnh bố trí kinh phí di dời khẩn cấp (điểm b, điểm c khoản 1 Điều 24 Nghị định số 98/2024/NĐ-CP). Những quy định này cho thấy sự gia tăng đáng kể về trách nhiệm và thẩm quyền của chính quyền cấp xã trong việc quản lý, cải tạo và tái định cư tại các khu chung cư.
Câu hỏi Thường Gặp (FAQs)
- Nghị định 140/2025/NĐ-CP quy định về vấn đề gì chính?
Nghị định quy định về việc phân định nhiệm vụ, quyền hạn (thẩm quyền) của chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp (cấp tỉnh và cấp xã) trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng. - Việc phân định thẩm quyền theo Nghị định này ảnh hưởng chủ yếu đến cấp chính quyền nào?
Việc phân định thẩm quyền này ảnh hưởng đến cả chính quyền cấp tỉnh và cấp xã, nhưng có xu hướng chuyển giao nhiều nhiệm vụ và quyền hạn trước đây thuộc cấp huyện hoặc cấp cao hơn về cho chính quyền cấp xã trong nhiều lĩnh vực cụ thể. - Những lĩnh vực nào của Bộ Xây dựng được phân định thẩm quyền theo Nghị định 140/2025?
Các lĩnh vực chính được phân định thẩm quyền bao gồm hoạt động xây dựng (giấy phép xây dựng, quản lý dự án, quản lý trật tự xây dựng, quản lý chất lượng), nhà ở và kinh doanh bất động sản (phát triển nhà ở, quản lý nhà ở công vụ, nhà ở xã hội, quản lý nhà chung cư), kiến trúc, phát triển đô thị, và hạ tầng kỹ thuật. - Vai trò của Ủy ban nhân dân cấp xã trong quản lý xây dựng và nhà ở theo Nghị định mới là gì?
Theo Nghị định 140/2025, Ủy ban nhân dân cấp xã được tăng cường nhiều thẩm quyền quan trọng như cấp giấy phép xây dựng một số loại công trình, chấp thuận địa điểm xây dựng, quản lý trật tự xây dựng, tiếp nhận báo cáo sự cố công trình, quản lý nhà ở cá nhân, tham gia xây dựng chương trình/kế hoạch phát triển nhà ở, và quản lý, cải tạo nhà chung cư trên địa bàn.
Với sự ra đời của Nghị định 140/2025, công tác quản lý nhà nước trong các lĩnh vực thuộc Bộ Xây dựng tại địa phương được phân định lại một cách rõ ràng, tăng cường vai trò và trách nhiệm cho chính quyền cấp cơ sở, đặc biệt là cấp xã. Các quy định chi tiết về thẩm quyền đối với giấy phép xây dựng, quản lý chất lượng công trình, nhà ở, chung cư, và quy hoạch phát triển nhà ở sẽ góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, giảm bớt thủ tục hành chính và phục vụ người dân, doanh nghiệp được tốt hơn. Edupace hy vọng những thông tin này hữu ích cho quý độc giả trong việc tìm hiểu về các quy định pháp luật mới.
