Ngày 05/9/2022, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 59/2022/NĐ-CP, quy định chi tiết về định danh và xác thực điện tử. Văn bản pháp luật quan trọng này là cơ sở cho việc triển khai tài khoản định danh điện tử (VNeID), mang đến nhiều tiện ích trong các giao dịch và thủ tục hành chính trên môi trường số, ảnh hưởng trực tiếp đến cơ quan, tổ chức và công dân Việt Nam, cũng như cá nhân, tổ chức nước ngoài hoạt động tại Việt Nam.
Khái niệm về định danh điện tử theo Nghị định 59
Nghị định 59/2022/NĐ-CP là văn bản pháp lý nền tảng, làm rõ các khái niệm cốt lõi liên quan đến thế giới số của mỗi cá nhân và tổ chức. Danh tính điện tử được định nghĩa là thông tin đặc trưng, duy nhất của một cá nhân hoặc tổ chức trên không gian mạng, cho phép hệ thống nhận diện họ một cách chính xác. Chủ thể danh tính điện tử chính là cá nhân hoặc tổ chức sở hữu danh tính này.
Hoạt động định danh điện tử là quá trình quan trọng bao gồm việc đăng ký thông tin, đối chiếu dữ liệu với các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành, tạo lập và gắn danh tính điện tử với chủ thể tương ứng. Toàn bộ quá trình này được thực hiện thông qua Hệ thống định danh và xác thực điện tử do Bộ Công an xây dựng và quản lý.
Trong môi trường số, tài khoản định danh điện tử chính là công cụ để chủ thể truy cập và thực hiện các giao dịch. Tài khoản này bao gồm tên đăng nhập, mật khẩu hoặc các hình thức xác thực khác được cấp bởi cơ quan quản lý định danh và xác thực điện tử. Ngoài thông tin cơ bản, tài khoản định danh điện tử còn có khả năng đồng bộ các thông tin từ giấy tờ tùy thân khác như thẻ bảo hiểm y tế, giấy phép lái xe, thông tin đăng ký phương tiện giao thông sau khi được xác thực và tích hợp theo đề nghị của người dùng.
Hoạt động xác thực điện tử là bước tiếp theo, nhằm khẳng định tính chính xác của danh tính điện tử. Việc xác thực này được thực hiện bằng cách đối chiếu thông tin của chủ thể với dữ liệu lưu trữ trong các Cơ sở dữ liệu quốc gia (Dân cư, Căn cước công dân, Xuất nhập cảnh) và Hệ thống định danh và xác thực điện tử. Đây là quá trình đảm bảo rằng người đang sử dụng tài khoản định danh điện tử chính là chủ sở hữu hợp pháp của tài khoản đó.
Đối tượng và phân loại tài khoản định danh điện tử
Nghị định số 59/2022/NĐ-CP xác định rõ những ai có thể được cấp tài khoản định danh điện tử. Đối tượng bao gồm công dân Việt Nam từ đủ 14 tuổi trở lên. Đối với công dân Việt Nam chưa đủ 14 tuổi hoặc là người được giám hộ, việc đăng ký sẽ được thực hiện theo tài khoản định danh điện tử của cha, mẹ hoặc người giám hộ. Điều này đảm bảo rằng ngay cả những người chưa đủ năng lực hành vi dân sự đầy đủ cũng có thể tham gia vào môi trường số một cách an toàn.
<>Xem Thêm Bài Viết:<>- Nằm Mơ Thấy Quan Tài Số Mấy? Giải Mã Điềm Báo Từ A-Z
- Ý Nghĩa Và Sự Cần Thiết Của Luật Nghĩa Vụ Quân Sự
- Đặc điểm và phong thủy người mệnh Thủy chi tiết
- Ngày 7/4/2022 Dương Lịch: Phân Tích Chi Tiết Âm Lịch & Vận Hạn
- Mơ Thấy Số 82 Đánh Con Gì? Giải Mã Chi Tiết Cùng Edupace
Người nước ngoài nhập cảnh vào Việt Nam từ đủ 14 tuổi trở lên cũng thuộc đối tượng được cấp tài khoản định danh điện tử. Tương tự như công dân Việt Nam, người nước ngoài chưa đủ 14 tuổi hoặc là người được giám hộ có thể đăng ký theo tài khoản định danh điện tử của cha, mẹ hoặc người giám hộ của họ. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho người nước ngoài thực hiện các giao dịch cần xác thực danh tính điện tử tại Việt Nam.
Bên cạnh cá nhân, các cơ quan, tổ chức được thành lập hoặc đăng ký hoạt động hợp pháp tại Việt Nam cũng là đối tượng được cấp tài khoản định danh điện tử. Tài khoản định danh điện tử cho tổ chức giúp đơn vị này thực hiện các giao dịch điện tử một cách chính thức và được công nhận.
Nghị định phân loại tài khoản định danh điện tử thành các mức độ khác nhau, dựa trên thông tin được thu thập và xác thực:
Tài khoản định danh điện tử mức độ 1: Đối với công dân Việt Nam, mức độ này bao gồm các thông tin cơ bản như số định danh cá nhân, họ tên đầy đủ, ngày tháng năm sinh, giới tính và ảnh chân dung. Đối với người nước ngoài, thông tin ở mức độ 1 gồm số định danh của người nước ngoài hoặc số hộ chiếu/giấy tờ đi lại, họ tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, quốc tịch, thông tin giấy tờ đi lại và ảnh chân dung.
Tài khoản định danh điện tử mức độ 2: Đây là mức độ xác thực cao nhất đối với cá nhân. Đối với công dân Việt Nam, mức độ 2 bao gồm tất cả thông tin tại Điều 7 của Nghị định (thông tin cá nhân và sinh trắc học: ảnh chân dung, vân tay). Đối với người nước ngoài, mức độ 2 bao gồm tất cả thông tin tại Điều 8 của Nghị định (thông tin cá nhân và sinh trắc học: ảnh chân dung, vân tay). Việc đạt mức độ 2 yêu cầu xác thực thông tin sinh trắc học. Đối với tổ chức, tài khoản định danh điện tử được xác định là mức độ 2, bao gồm mã định danh của tổ chức (thường là mã số thuế), tên tổ chức, ngày thành lập, địa chỉ trụ sở chính và thông tin của người đại diện theo pháp luật hoặc người đứng đầu.
Giá trị và cách sử dụng tài khoản định danh điện tử VNeID
Tài khoản định danh điện tử do Hệ thống định danh và xác thực điện tử tạo lập có giá trị pháp lý và tiện ích quan trọng trong môi trường số, đặc biệt thông qua ứng dụng VNelD và trang thông tin định danh điện tử. Chủ thể danh tính điện tử có thể sử dụng tài khoản định danh điện tử để đăng nhập vào các hệ thống thông tin, thực hiện các tính năng được cung cấp trên ứng dụng VNelD và các dịch vụ công trực tuyến.
Giá trị pháp lý của từng mức độ tài khoản VNeID
Giá trị sử dụng của tài khoản định danh điện tử phụ thuộc vào mức độ xác thực. Tài khoản định danh điện tử mức độ 1 của công dân Việt Nam có giá trị chứng minh các thông tin cá nhân cơ bản được quy định tại khoản 1 Điều 7 của Nghị định khi thực hiện các hoạt động, giao dịch cần cung cấp thông tin cá nhân. Đối với người nước ngoài, tài khoản định danh điện tử mức độ 1 có giá trị chứng minh các thông tin cá nhân theo khoản 1 Điều 8.
Tài khoản định danh điện tử mức độ 2 có giá trị sử dụng vượt trội hơn. Đối với công dân Việt Nam, việc sử dụng tài khoản định danh điện tử mức độ 2 có giá trị tương đương như việc xuất trình thẻ Căn cước công dân vật lý trong các giao dịch có yêu cầu xuất trình thẻ này. Điều này rất tiện lợi, giảm bớt sự cần thiết phải mang theo giấy tờ tùy thân bản cứng.
Đối với người nước ngoài, tài khoản định danh điện tử mức độ 2 có giá trị tương đương việc sử dụng hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế khi thực hiện các giao dịch yêu cầu xuất trình các giấy tờ này. Điều này cũng giúp người nước ngoài thuận tiện hơn trong các thủ tục hành chính và giao dịch tại Việt Nam.
Tích hợp thông tin giấy tờ cá nhân vào VNeID
Một trong những tiện ích nổi bật của tài khoản định danh điện tử mức độ 2 là khả năng tích hợp thông tin từ các giấy tờ khác của cá nhân. Khi các thông tin về thẻ bảo hiểm y tế, chứng nhận đăng ký phương tiện giao thông, giấy phép lái xe, mã số thuế hoặc các giấy tờ khác được đồng bộ vào tài khoản định danh điện tử sau khi được xác thực với cơ sở dữ liệu chuyên ngành, tài khoản định danh điện tử có giá trị cung cấp các thông tin này cho cơ quan, tổ chức có thẩm quyền đối chiếu khi thực hiện giao dịch có yêu cầu xuất trình các giấy tờ đó. Điều này có nghĩa là người dùng có thể sử dụng tài khoản định danh điện tử trên ứng dụng VNeID để thay thế việc xuất trình các giấy tờ bản cứng khi cần thiết.
Việc sử dụng tài khoản định danh điện tử của tổ chức cũng có giá trị quan trọng. Tài khoản này chứng minh danh tính điện tử của tổ chức khi thực hiện các giao dịch cần xác minh thông tin về tổ chức. Đồng thời, nó cũng cung cấp thông tin từ các giấy tờ của tổ chức đã được đồng bộ vào tài khoản để cơ quan có thẩm quyền đối chiếu. Việc sử dụng tài khoản của tổ chức do người đại diện theo pháp luật thực hiện hoặc ủy quyền cho người khác sử dụng.
Khi sử dụng tài khoản định danh điện tử mức độ 2 trong các giao dịch điện tử, giá trị pháp lý của nó tương đương với việc xuất trình trực tiếp các giấy tờ, tài liệu đã được tích hợp vào tài khoản. Điều này khẳng định tính hợp pháp và tin cậy của các giao dịch điện tử sử dụng định danh điện tử.
Quy trình đăng ký tài khoản định danh điện tử chi tiết
Để sở hữu tài khoản định danh điện tử, cá nhân và tổ chức cần thực hiện quy trình đăng ký được quy định cụ thể trong Nghị định 59/2022/NĐ-CP. Quy trình này khác nhau tùy thuộc vào đối tượng đăng ký và mức độ tài khoản định danh điện tử mong muốn.
Đăng ký cho Công dân Việt Nam
Đối với công dân Việt Nam đã có thẻ Căn cước công dân gắn chip điện tử, việc đăng ký tài khoản định danh điện tử mức độ 1 có thể thực hiện trực tuyến một cách thuận tiện. Công dân chỉ cần tải và cài đặt ứng dụng VNelD trên thiết bị di động của mình. Sau đó, sử dụng ứng dụng để nhập thông tin về số định danh cá nhân và số điện thoại hoặc địa chỉ thư điện tử. Tiếp theo, cung cấp các thông tin theo hướng dẫn trên ứng dụng và thực hiện thu nhận ảnh chân dung bằng chính thiết bị di động đó. Cuối cùng, gửi yêu cầu đề nghị cấp tài khoản định danh điện tử thông qua ứng dụng VNelD đến cơ quan quản lý. Cơ quan quản lý sẽ xử lý yêu cầu và thông báo kết quả đăng ký qua ứng dụng VNelD, tin nhắn SMS hoặc địa chỉ thư điện tử.
Để đăng ký tài khoản định danh điện tử mức độ 2, công dân Việt Nam cần đến trực tiếp cơ quan Công an. Nếu đã có thẻ Căn cước công dân gắn chip, công dân đến Công an xã, phường, thị trấn hoặc địa điểm làm thủ tục cấp thẻ Căn cước công dân. Tại đây, cần xuất trình thẻ Căn cước công dân gắn chip, cung cấp thông tin về số điện thoại hoặc địa chỉ thư điện tử, và có thể đề nghị bổ sung thông tin từ các giấy tờ khác để tích hợp vào tài khoản định danh điện tử. Cán bộ Công an sẽ nhập thông tin cung cấp vào hệ thống, chụp ảnh chân dung và thu nhận vân tay của công dân. Các thông tin sinh trắc học này sẽ được xác thực với Cơ sở dữ liệu căn cước công dân để khẳng định sự đồng ý đăng ký tạo lập tài khoản định danh điện tử. Kết quả đăng ký cũng sẽ được thông báo qua ứng dụng VNelD, tin nhắn SMS hoặc thư điện tử. Trường hợp công dân chưa được cấp thẻ Căn cước công dân gắn chip điện tử, cơ quan Công an sẽ tiến hành cấp tài khoản định danh điện tử mức độ 2 đồng thời với quá trình cấp thẻ Căn cước công dân mới.
Đăng ký cho Người nước ngoài
Người nước ngoài cũng có thể đăng ký tài khoản định danh điện tử tại Việt Nam. Đối với tài khoản định danh điện tử mức độ 1, người nước ngoài sử dụng ứng dụng VNelD tương tự như công dân Việt Nam. Họ nhập thông tin về số hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế, địa chỉ thư điện tử hoặc số điện thoại (nếu có), cung cấp các thông tin khác theo hướng dẫn và thu nhận ảnh chân dung. Sau đó, gửi yêu cầu cấp tài khoản định danh điện tử qua ứng dụng. Kết quả sẽ được thông báo qua các kênh tương tự.
Để đăng ký tài khoản định danh điện tử mức độ 2, người nước ngoài cần đến trực tiếp cơ quan quản lý xuất nhập cảnh thuộc Bộ Công an hoặc Công an cấp tỉnh. Khi đi, cần xuất trình Hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế còn giá trị, cung cấp thông tin liên hệ (email hoặc số điện thoại nếu có) và có thể yêu cầu bổ sung thông tin giấy tờ khác để tích hợp. Cán bộ tiếp nhận sẽ nhập thông tin, chụp ảnh chân dung và thu nhận vân tay. Thông tin sinh trắc học sẽ được xác thực với Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh. Cơ quan quản lý xuất nhập cảnh sau đó sẽ gửi yêu cầu cấp tài khoản định danh điện tử tới cơ quan quản lý định danh và xác thực điện tử. Kết quả sẽ được thông báo qua ứng dụng, tin nhắn hoặc thư điện tử.
Đăng ký cho Tổ chức
Đối với tổ chức, việc đăng ký tài khoản định danh điện tử mức độ 2 được thực hiện bởi người đại diện theo pháp luật hoặc người đứng đầu của tổ chức đó. Yêu cầu là người đại diện/đứng đầu này phải đã có tài khoản định danh điện tử mức độ 2 của cá nhân. Người này sẽ đăng nhập ứng dụng VNelD và thực hiện đăng ký cho tổ chức, cung cấp các thông tin cần thiết theo hướng dẫn trên ứng dụng (ví dụ: mã số thuế, tên tổ chức, địa chỉ, thông tin người đại diện…). Sau đó, gửi yêu cầu cấp tài khoản định danh điện tử tổ chức qua ứng dụng. Cơ quan quản lý định danh và xác thực điện tử sẽ tiến hành xác thực thông tin về tổ chức với Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành khác. Nếu thông tin chưa có hoặc cần làm rõ, cơ quan quản lý sẽ thực hiện xác minh bổ sung. Kết quả đăng ký sẽ được thông báo cho người làm thủ tục của tổ chức qua ứng dụng VNelD, tin nhắn SMS hoặc địa chỉ thư điện tử.
Thời hạn xử lý và kích hoạt tài khoản định danh điện tử
Nghị định 59/2022/NĐ-CP quy định rõ ràng về thời gian xử lý hồ sơ đăng ký tài khoản định danh điện tử, giúp người dân và tổ chức nắm được thời gian chờ đợi. Thời hạn này được tính từ ngày cơ quan Công an nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Đối với công dân Việt Nam đã có thẻ Căn cước công dân gắn chip, thời hạn cấp tài khoản định danh điện tử mức độ 1 là không quá 01 ngày làm việc. Đối với tài khoản định danh điện tử mức độ 2 trong trường hợp này, thời hạn là không quá 03 ngày làm việc. Nếu công dân Việt Nam chưa có thẻ Căn cước công dân gắn chip, thời hạn cấp tài khoản định danh điện tử mức độ 2 sẽ lâu hơn, không quá 07 ngày làm việc, do quy trình này bao gồm cả việc cấp thẻ Căn cước công dân.
Đối với người nước ngoài, thời hạn cấp tài khoản định danh điện tử mức độ 1 là không quá 01 ngày làm việc. Đối với tài khoản định danh điện tử mức độ 2, nếu thông tin về ảnh chân dung và vân tay đã có sẵn trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh, thời hạn là không quá 03 ngày làm việc. Trường hợp thông tin sinh trắc học chưa có, thời hạn xử lý sẽ là không quá 07 ngày làm việc.
Đối với tổ chức, thời hạn cấp tài khoản định danh điện tử phụ thuộc vào việc thông tin của tổ chức đã có trong các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành hay chưa. Nếu thông tin cần xác thực đã có sẵn, thời hạn là không quá 01 ngày làm việc. Nếu thông tin chưa có, cần thời gian xác minh, thời hạn có thể lên tới không quá 15 ngày làm việc.
Sau khi nhận được thông báo về kết quả cấp tài khoản định danh điện tử, chủ thể danh tính điện tử (cá nhân hoặc tổ chức) có trách nhiệm thực hiện việc kích hoạt tài khoản này trên ứng dụng VNelD. Thời hạn để kích hoạt là trong vòng 07 ngày kể từ ngày nhận được thông báo. Nếu quá thời hạn 07 ngày mà tài khoản không được kích hoạt, chủ thể cần liên hệ với cơ quan quản lý định danh và xác thực điện tử thông qua tổng đài hỗ trợ để được hướng dẫn thực hiện việc kích hoạt lại tài khoản của mình.
Quản lý tài khoản: Khóa và mở khóa
Việc quản lý tài khoản định danh điện tử bao gồm cả quy định về khóa và mở khóa tài khoản trong các trường hợp cần thiết nhằm bảo đảm an toàn và tuân thủ pháp luật. Nghị định 59/2022/NĐ-CP quy định rõ các trường hợp tài khoản có thể bị khóa và quy trình mở khóa.
Tài khoản định danh điện tử của công dân có thể bị khóa tự động bởi hệ thống trong một số trường hợp như khi chủ thể yêu cầu khóa tài khoản của chính mình thông qua ứng dụng VNelD. Tài khoản cũng tự động khóa nếu chủ thể vi phạm các điều khoản sử dụng ứng dụng VNelD, hoặc khi thẻ Căn cước công dân bị thu hồi. Trường hợp chủ thể qua đời, hệ thống cũng sẽ tự động ghi nhận và khóa tài khoản. Ngoài ra, tài khoản cũng có thể bị khóa theo yêu cầu từ các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan chức năng có thẩm quyền hoặc bên sử dụng dịch vụ trong các trường hợp cần thiết, thông qua đề nghị gửi đến cơ quan Công an. Thủ trưởng cơ quan Công an nơi tiếp nhận đề nghị sẽ xem xét, phê duyệt việc khóa tài khoản trong thời hạn 02 ngày làm việc và thông báo cho các bên liên quan.
Đối với người nước ngoài, tài khoản định danh điện tử cũng có thể bị khóa tự động nếu chủ thể yêu cầu, vi phạm điều khoản sử dụng VNelD, hết hạn sử dụng hộ chiếu hoặc giấy tờ đi lại quốc tế, hết thời hạn cư trú tại Việt Nam, hoặc qua đời. Việc khóa tài khoản theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền cũng tuân theo quy trình tương tự như đối với công dân.
Tài khoản định danh điện tử của tổ chức bị khóa tự động khi tổ chức yêu cầu khóa, vi phạm điều khoản sử dụng VNelD, hoặc khi tổ chức giải thể, dừng hoạt động theo quy định của pháp luật. Yêu cầu khóa tài khoản từ cơ quan có thẩm quyền hoặc bên sử dụng dịch vụ cũng được xử lý như đối với cá nhân.
Việc mở khóa tài khoản định danh điện tử cũng được thực hiện tự động hoặc theo yêu cầu. Hệ thống sẽ tự động mở khóa tài khoản ngay khi căn cứ khóa tự động không còn hiệu lực (ví dụ: thẻ Căn cước công dân bị thu hồi được cấp lại trong một số trường hợp đặc biệt, hoặc thời hạn cư trú được gia hạn và thông tin được cập nhật). Các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan chức năng có thẩm quyền hoặc bên sử dụng dịch vụ có thể gửi đề nghị mở khóa tài khoản đến cơ quan Công an. Thủ trưởng cơ quan Công an sẽ xem xét và phê duyệt việc mở khóa trong thời hạn 02 ngày làm việc, sau đó thông báo cho các bên liên quan. Chủ thể danh tính điện tử có thể tự yêu cầu khóa hoặc mở khóa tài khoản thông qua ứng dụng VNelD, liên hệ tổng đài hỗ trợ, hoặc đến trực tiếp cơ quan quản lý định danh và xác thực điện tử.
Các quy định khác về định danh và xác thực điện tử
Bên cạnh các quy định về tạo lập và quản lý tài khoản định danh điện tử, Nghị định 59/2022/NĐ-CP còn đề cập đến nhiều khía cạnh quan trọng khác, bao gồm việc kết nối, chia sẻ dữ liệu và các mức độ xác thực.
Quy định về kết nối và chia sẻ dữ liệu
Nghị định thúc đẩy việc kết nối giữa Hệ thống định danh và xác thực điện tử với các hệ thống thông tin khác. Hệ thống thông tin của các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức cung cấp dịch vụ công được phép kết nối với Hệ thống định danh và xác thực điện tử thông qua Nền tảng định danh và xác thực điện tử. Mục đích của việc kết nối này là để khai thác thông tin của chủ thể danh tính điện tử, phục vụ cho việc giải quyết thủ tục hành chính, dịch vụ công trên môi trường điện tử, cũng như các hoạt động quản lý nhà nước khác. Việc khai thác thông tin có thể thực hiện qua ứng dụng VNelD, trang thông tin định danh điện tử hoặc thẻ Căn cước công dân gắn chip sử dụng các thiết bị phù hợp.
Chủ thể danh tính điện tử (cá nhân, tổ chức) cũng có quyền tự khai thác và chia sẻ thông tin danh tính điện tử của mình (trừ thông tin sinh trắc học) và các thông tin khác đã được tích hợp vào tài khoản định danh điện tử với cá nhân, tổ chức khác thông qua ứng dụng VNelD. Điều này tăng cường khả năng kiểm soát và sử dụng dữ liệu cá nhân của chính chủ thể.
Các tổ chức, cá nhân muốn kết nối hệ thống thông tin của mình với Hệ thống định danh và xác thực điện tử cần đáp ứng các điều kiện về cơ sở hạ tầng, hệ thống thông tin và đặc biệt là yêu cầu an toàn thông tin theo tiêu chí hệ thống thông tin cấp độ 3 trở lên. Quy trình đăng ký kết nối bao gồm việc gửi văn bản đề nghị, thẩm định hồ sơ và kiểm tra thực tế bởi cơ quan quản lý định danh và xác thực điện tử. Việc kết nối chính thức được thực hiện thông qua hợp đồng dịch vụ với tổ chức cung cấp dịch vụ xác thực điện tử được Bộ Công an cấp phép.
Các mức độ xác thực tài khoản VNeID
Nghị định cũng phân loại các mức độ xác thực tài khoản định danh điện tử dựa trên yếu tố xác thực và phương tiện xác thực được sử dụng:
- Mức độ 1: Xác thực dựa trên một yếu tố xác thực (không có thông tin sinh trắc học) và phương tiện xác thực tương ứng (ví dụ: mật khẩu, mã bí mật) không bao gồm sinh trắc học.
- Mức độ 2: Xác thực dựa trên hai yếu tố xác thực khác nhau (không có thông tin sinh trắc học) và phương tiện xác thực tương ứng (ví dụ: kết hợp mật khẩu và mã OTP gửi qua SMS).
- Mức độ 3: Xác thực dựa trên hai yếu tố xác thực khác nhau trở lên, trong đó có một thông tin về sinh trắc học (ví dụ: mật khẩu và vân tay/khuôn mặt).
- Mức độ 4: Mức độ xác thực cao nhất, dựa trên việc đối chiếu ảnh chân dung và vân tay với thông tin lưu trữ trên thẻ Căn cước công dân hoặc trong Cơ sở dữ liệu căn cước công dân, Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh.
Các giao dịch trực tuyến sẽ áp dụng các phương thức xác thực phù hợp với mức độ an toàn yêu cầu của dịch vụ đó, sử dụng các mức độ xác thực nêu trên. Đối với các trường hợp xác thực thông tin trực tiếp tại nơi giao dịch, việc xác thực được thực hiện qua các giải pháp tích hợp trên ứng dụng VNeID.
Trách nhiệm của người dùng và các bên liên quan
Nghị định 59/2022/NĐ-CP cũng đặt ra các quy định rõ ràng về trách nhiệm của các bên tham gia vào hoạt động định danh và xác thực điện tử, nhằm đảm bảo an toàn và tuân thủ pháp luật.
Chủ thể danh tính điện tử, tức người sử dụng tài khoản định danh điện tử, có trách nhiệm hàng đầu trong việc bảo vệ thông tin danh tính điện tử của mình và bảo đảm an toàn cho các yếu tố xác thực (như mật khẩu). Khi phát hiện có bất kỳ sự cố nào như mất kiểm soát phương tiện xác thực, nghi ngờ người khác sử dụng trái phép danh tính điện tử của mình, hoặc các lý do khác có thể gây mất an toàn khi sử dụng dịch vụ, chủ thể cần thông báo ngay lập tức cho tổ chức cung cấp dịch vụ xác thực điện tử hoặc cơ quan quản lý để có biện pháp xử lý kịp thời.
Các bên sử dụng dịch vụ định danh và xác thực điện tử (các cơ quan, tổ chức kết nối để xác thực thông tin người dùng) cần tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật về định danh và xác thực điện tử. Họ có trách nhiệm quản lý, bảo mật thông tin tài khoản định danh điện tử của người dùng khi được phép truy cập và đảm bảo việc sử dụng tài khoản này là an toàn. Bên sử dụng dịch vụ cũng phải chịu trách nhiệm về các giao dịch đã được thực hiện và tuân thủ các quy định liên quan đến giao dịch điện tử.
Đối với tổ chức cung cấp dịch vụ xác thực điện tử (các đơn vị được Bộ Công an cấp phép), trách nhiệm bao gồm việc cung cấp dịch vụ cho tổ chức, cá nhân dựa trên hợp đồng, đảm bảo kênh tiếp nhận thông tin và dịch vụ hoạt động liên tục 24/7. Họ phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật về an toàn thông tin mạng, an ninh mạng, giao dịch điện tử, và các tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan. Tổ chức này cũng phải tuân thủ phương án và quy trình hoạt động đã được Bộ Công an thẩm định và thường xuyên báo cáo hoạt động cho cơ quan quản lý.
Các cơ quan, tổ chức, cá nhân tự tạo lập tài khoản phục vụ hoạt động nội bộ của mình (không phải tài khoản định danh điện tử do Hệ thống Bộ Công an cấp) cũng có trách nhiệm đảm bảo tính chính xác của các tài khoản này. Họ phải bảo vệ dữ liệu cá nhân thu thập được, đảm bảo có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu trong mọi hoạt động khai thác, sử dụng, và xóa dữ liệu khi có yêu cầu (trừ các trường hợp pháp luật có quy định khác). Khi cơ quan quản lý yêu cầu, họ cũng phải gửi báo cáo về hoạt động định danh của mình.
Nghị định 59/2022/NĐ-CP phân giao trách nhiệm cụ thể cho Bộ Công an, Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Quốc phòng, Ban Cơ yếu Chính phủ, và các bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân các tỉnh/thành phố trong việc triển khai, quản lý và vận hành Hệ thống định danh và xác thực điện tử, đảm bảo an toàn, bảo mật thông tin, và thúc đẩy việc sử dụng danh tính điện tử trong các hoạt động công và tư.
Các câu hỏi thường gặp về định danh điện tử (FAQs)
1. Tài khoản định danh điện tử (VNeID) là gì?
Tài khoản định danh điện tử là tập hợp tên đăng nhập, mật khẩu hoặc hình thức xác thực khác do Bộ Công an tạo lập, gắn với thông tin định danh duy nhất của cá nhân hoặc tổ chức trên môi trường điện tử, được sử dụng thông qua ứng dụng VNeID hoặc các nền tảng kết nối khác.
2. Tài khoản định danh điện tử có bắt buộc không?
Việc đăng ký tài khoản định danh điện tử hiện tại không mang tính bắt buộc với mọi người dân, nhưng rất được khuyến khích do những tiện ích vượt trội mà nó mang lại, đặc biệt trong việc thực hiện thủ tục hành chính và giao dịch điện tử.
3. Phân biệt tài khoản định danh điện tử mức độ 1 và mức độ 2?
Mức độ 1 xác thực thông tin cá nhân cơ bản và ảnh chân dung. Mức độ 2 xác thực đầy đủ thông tin cá nhân và thông tin sinh trắc học (ảnh chân dung, vân tay) với Cơ sở dữ liệu quốc gia. Tài khoản định danh điện tử mức độ 2 có giá trị pháp lý tương đương việc xuất trình Căn cước công dân vật lý và cho phép tích hợp nhiều loại giấy tờ khác.
4. Làm thế nào để đăng ký tài khoản định danh điện tử mức độ 2?
Để đăng ký tài khoản định danh điện tử mức độ 2, bạn cần đến trực tiếp cơ quan Công an (Công an xã, phường, thị trấn hoặc nơi làm thủ tục cấp Căn cước công dân) để thực hiện thủ tục thu nhận sinh trắc học (ảnh chân dung và vân tay) và xác thực thông tin.
5. Tôi có thể sử dụng VNeID thay thế các giấy tờ vật lý không?
Khi sử dụng tài khoản định danh điện tử mức độ 2 thông qua ứng dụng VNeID, bạn có thể sử dụng các thông tin về giấy tờ đã được đồng bộ thành công vào tài khoản (như giấy phép lái xe, đăng ký xe, bảo hiểm y tế) để thay thế việc xuất trình các giấy tờ bản cứng trong các giao dịch và thủ tục hành chính cần thiết.
6. Đăng ký và sử dụng tài khoản định danh điện tử có mất phí không?
Đối với công dân Việt Nam và các cơ quan, tổ chức Việt Nam, việc đăng ký cấp và sử dụng tài khoản định danh điện tử do Hệ thống định danh và xác thực điện tử tạo lập là hoàn toàn miễn phí.
7. Tài khoản định danh điện tử có an toàn không?
Hệ thống định danh và xác thực điện tử được xây dựng và quản lý bởi Bộ Công an, tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về an toàn thông tin mạng và an ninh mạng, bảo đảm bảo mật dữ liệu cá nhân của người dùng. Tuy nhiên, người dùng cũng cần có trách nhiệm bảo vệ tài khoản và thông tin cá nhân của mình.
Nghị định 59/2022/NĐ-CP đã đặt nền móng pháp lý vững chắc cho hoạt động định danh và xác thực điện tử tại Việt Nam, mở ra kỷ nguyên số đầy tiềm năng. Việc hiểu rõ và sử dụng hiệu quả tài khoản định danh điện tử mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho mỗi cá nhân và tổ chức. Edupace luôn mong muốn cung cấp những thông tin hữu ích giúp bạn nắm bắt các quy định mới nhất trong kỷ nguyên số này.
