Tết Đoan Ngọ, hay còn gọi là Tết diệt sâu bọ, là một trong những ngày lễ truyền thống quan trọng trong văn hóa Việt Nam. Khi dịp lễ mùng 5 tháng 5 âm lịch này đến gần, nhiều người lao động thường thắc mắc liệu Tết Đoan Ngọ có được nghỉ không theo quy định pháp luật hiện hành và các chế độ liên quan.
Tìm hiểu về Tết Đoan Ngọ và ý nghĩa văn hóa
Tết Đoan Ngọ diễn ra vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch hàng năm. Ở Việt Nam, ngày này còn được gọi là Tết diệt sâu bọ, gắn liền với câu chuyện truyền thuyết về việc người nông dân cầu xin tiên ông giúp diệt trừ sâu bọ phá hoại mùa màng. Dịp này đánh dấu sự chuyển mùa, chuyển tiết, khi dịch bệnh dễ phát sinh, nên dân gian có nhiều tục lệ nhằm trừ sâu bọ, côn trùng và cầu sức khỏe.
Bên cạnh ý nghĩa “diệt sâu bọ”, Tết Đoan Ngọ còn là dịp để con cháu bày tỏ lòng thành kính với tổ tiên. Mâm cúng được chuẩn bị chu đáo với các món ăn đặc trưng theo vùng miền và hoa quả mùa hè. Đây là thời điểm các thành viên trong gia đình sum họp, quây quần bên nhau.
Nét đặc sắc trong ẩm thực và phong tục ngày Tết Đoan Ngọ
Ẩm thực là một phần không thể thiếu làm nên sắc màu của Tết Đoan Ngọ. Tùy theo truyền thống của từng vùng miền, các món ăn trên mâm cỗ có sự khác biệt.
Tại các tỉnh miền Bắc, đặc biệt là Hà Nội, rượu nếp (cả nếp trắng và nếp cẩm) là món phổ biến nhất. Người ta tin rằng ăn rượu nếp vào sáng sớm mùng 5 tháng 5 âm lịch có thể giúp “giết sâu bọ” trong cơ thể. Ngoài ra, các loại hoa quả có vị chua, chát cũng được ưa chuộng.
Ở miền Trung, bánh ú tro là món ăn truyền thống không thể thiếu. Bánh ú tro được làm từ gạo nếp ngâm nước tro, gói trong lá tre và luộc chín, khi ăn thường chấm với mật mía. Loại bánh này không chỉ ngon mà còn được cho là có tác dụng thanh nhiệt.
<>Xem Thêm Bài Viết:<>- Nắm Vững Đại Từ Sở Hữu Trong Tiếng Anh Hiệu Quả
- Chồng Đinh Sửu Vợ Canh Thìn: Sinh Con Năm Nào Đẹp Nhất?
- Phân loại và ý nghĩa các loại vạch kẻ đường
- Tổng Hợp **Tên Đồ Dùng Học Tập Bằng Tiếng Anh** Phổ Biến
- Phân biệt thì tương lai đơn và tương lai gần chuẩn xác
Miền Nam lại có những đặc trưng riêng, trong đó thịt vịt thường xuất hiện trên mâm cỗ Tết Đoan Ngọ. Thịt vịt được coi là món ăn giải nhiệt tốt cho cơ thể trong những ngày hè nóng bức. Như vậy, mỗi vùng miền lại có những phong tục và món ăn riêng, góp phần làm phong phú thêm giá trị văn hóa của ngày lễ này.
Mâm cỗ cúng gia tiên ngày Tết Đoan Ngọ với các món truyền thống
Những tục lệ như tắm lá mùi, hái thuốc vào giờ Ngọ cũng là nét văn hóa đẹp được duy trì ở nhiều nơi, thể hiện mong ước về sức khỏe và xua đuổi điều không may.
Thời điểm diễn ra Tết Đoan Ngọ năm 2025
Tết Đoan Ngọ luôn rơi vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch hàng năm. Để biết chính xác ngày dương lịch, chúng ta cần tra cứu lịch. Năm 2025, ngày Tết Đoan Ngọ (mùng 5 tháng 5 âm lịch) sẽ trùng với thứ Bảy, ngày 31 tháng 5 dương lịch.
Việc xác định ngày dương lịch của Tết Đoan Ngọ giúp người lao động và các gia đình có kế hoạch chuẩn bị và sắp xếp thời gian một cách hợp lý.
Tết Đoan Ngọ có phải là ngày nghỉ lễ hưởng lương không?
Đây là câu hỏi được rất nhiều người lao động quan tâm khi Tết Đoan Ngọ đến gần. Theo quy định của Bộ luật Lao động 2019, Việt Nam có những ngày nghỉ lễ, Tết chính thức mà trong đó người lao động được nghỉ làm và hưởng nguyên lương.
Điều 112 Bộ luật Lao động 2019 quy định rõ các ngày nghỉ lễ, Tết được hưởng nguyên lương, bao gồm: Tết Dương lịch, Tết Âm lịch, Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, Ngày Chiến thắng (30/4), Ngày Quốc tế Lao động (1/5) và Quốc khánh (2/9).
Đối chiếu với quy định này, Tết Đoan Ngọ (mùng 5 tháng 5 âm lịch) không nằm trong danh sách các ngày nghỉ lễ được hưởng nguyên lương theo quy định của pháp luật lao động hiện hành.
Điều này có nghĩa là người sử dụng lao động không có nghĩa vụ phải cho người lao động nghỉ làm vào ngày Tết Đoan Ngọ và trả lương cho ngày đó như một ngày nghỉ lễ chính thức. Người lao động vẫn đi làm việc bình thường theo lịch đã được thỏa thuận trong hợp đồng lao động.
Trường hợp Tết Đoan Ngọ trùng vào ngày nghỉ cuối tuần
Mặc dù Tết Đoan Ngọ không phải ngày lễ được hưởng lương, nhưng năm 2025, ngày này lại rơi vào thứ Bảy. Đối với người lao động làm việc theo chế độ tuần làm việc 5 ngày (nghỉ thứ Bảy và Chủ nhật), họ sẽ được nghỉ vào ngày thứ Bảy (31 tháng 5 năm 2025) theo lịch nghỉ hàng tuần thông thường.
Việc nghỉ này là do ngày Tết Đoan Ngọ trùng với ngày nghỉ cuối tuần đã được quy định, chứ không phải người lao động được nghỉ hưởng lương vì đó là ngày Tết Đoan Ngọ. Tiền lương cho ngày nghỉ thứ Bảy này vẫn là nguyên lương theo quy định đối với ngày nghỉ hàng tuần.
Các phương án nghỉ làm vào dịp Tết Đoan Ngọ
Nếu người lao động vẫn muốn nghỉ làm vào ngày Tết Đoan Ngọ để sum họp gia đình hoặc thực hiện các phong tục truyền thống, họ có thể thỏa thuận với người sử dụng lao động. Các phương án phổ biến bao gồm:
Sử dụng ngày nghỉ phép năm: Người lao động có quyền sử dụng số ngày nghỉ phép năm theo quy định tại Điều 113 Bộ luật Lao động 2019 để nghỉ vào ngày Tết Đoan Ngọ. Việc này cần được sự đồng ý của người sử dụng lao động theo quy chế nội bộ hoặc thỏa thuận giữa hai bên.
Xin nghỉ không hưởng lương: Trong trường hợp đã hết ngày nghỉ phép năm hoặc không muốn sử dụng ngày nghỉ phép, người lao động có thể đề nghị người sử dụng lao động cho nghỉ không hưởng lương theo quy định tại Điều 115 Bộ luật Lao động 2019. Việc nghỉ không hưởng lương hoàn toàn phụ thuộc vào sự đồng ý của người sử dụng lao động.
Thưởng thức rượu nếp và hoa quả diệt sâu bọ trong dịp Tết Đoan Ngọ
Việc chủ động trao đổi và thỏa thuận với người sử dụng lao động là rất quan trọng để đảm bảo quyền lợi và tránh những hiểu lầm không đáng có.
Các ngày nghỉ lễ chính thức khác trong năm
Để người lao động nắm rõ hơn về các ngày nghỉ lễ được hưởng nguyên lương, Bộ luật Lao động 2019 quy định 11 ngày lễ, Tết chính thức. Ngoài Tết Đoan Ngọ, những ngày này bao gồm ngày 1 tháng 1 Dương lịch (Tết Dương lịch); 5 ngày của Tết Âm lịch theo thông báo hàng năm của Thủ tướng Chính phủ; ngày 10 tháng 3 Âm lịch (Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương); ngày 30 tháng 4 Dương lịch (Ngày Chiến thắng); ngày 1 tháng 5 Dương lịch (Ngày Quốc tế Lao động); và 2 ngày của ngày Quốc khánh (ngày 2 tháng 9 Dương lịch và 1 ngày liền kề trước hoặc sau đó).
Nếu bất kỳ ngày nghỉ lễ chính thức nào trùng vào ngày nghỉ hàng tuần (thường là thứ Bảy, Chủ nhật), người lao động sẽ được nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp.
Chế độ tiền lương khi làm việc vào Tết Đoan Ngọ
Do Tết Đoan Ngọ không phải là ngày nghỉ lễ hưởng nguyên lương theo luật định, nên khi người lao động đi làm vào ngày này, mức lương được trả sẽ là mức lương của ngày làm việc bình thường theo hợp đồng lao động. Không có quy định về việc trả lương gấp đôi hay gấp ba như khi làm việc vào ngày lễ, Tết chính thức.
Tuy nhiên, nếu người lao động được yêu cầu làm thêm giờ vào ngày Tết Đoan Ngọ (nếu ngày đó không phải ngày nghỉ hàng tuần của họ), họ sẽ được hưởng tiền lương làm thêm giờ theo quy định của Bộ luật Lao động 2019. Mức lương làm thêm giờ vào ngày làm việc bình thường là ít nhất bằng 150% so với tiền lương giờ làm việc bình thường.
Nếu người lao động làm việc vào ban đêm trong ngày Tết Đoan Ngọ (trong khung giờ từ 22 giờ đến 6 giờ sáng ngày hôm sau), họ sẽ được trả thêm ít nhất 30% tiền lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương theo công việc làm vào ban ngày của ngày đó.
Ngoài ra, nếu người lao động vừa làm thêm giờ vừa làm việc vào ban đêm trong ngày Tết Đoan Ngọ, ngoài tiền lương làm thêm giờ và tiền lương làm việc ban đêm, họ còn được trả thêm 20% tiền lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương theo công việc làm vào ban ngày của ngày làm việc bình thường hoặc của ngày nghỉ hàng tuần hoặc của ngày lễ, Tết (tùy thuộc vào bản chất của ngày đó). Các quy định về tiền lương làm thêm giờ và làm việc ban đêm được nêu rõ tại Điều 98 Bộ luật Lao động 2019.
Như vậy, việc đi làm vào Tết Đoan Ngọ không mặc nhiên được hưởng lương cao hơn ngày thường, trừ trường hợp có làm thêm giờ hoặc làm việc vào ban đêm theo yêu cầu của người sử dụng lao động.
Câu hỏi thường gặp về Tết Đoan Ngọ và ngày nghỉ
Tết Đoan Ngọ có phải là một ngày lễ lớn theo pháp luật không?
Theo quy định hiện hành của Bộ luật Lao động 2019, Tết Đoan Ngọ không được liệt kê trong danh sách các ngày nghỉ lễ, Tết chính thức mà người lao động được hưởng nguyên lương.
Có bắt buộc phải ăn các món truyền thống vào Tết Đoan Ngọ không?
Việc ăn các món truyền thống như rượu nếp, bánh ú tro, hoặc thịt vịt vào Tết Đoan Ngọ là nét đẹp văn hóa dân gian và phong tục của từng vùng miền. Đây không phải là quy định bắt buộc theo pháp luật hay bất kỳ ràng buộc nào khác.
Nếu muốn nghỉ vào Tết Đoan Ngọ thì người lao động làm thế nào?
Nếu ngày Tết Đoan Ngọ không rơi vào ngày nghỉ hàng tuần của bạn, bạn có thể thỏa thuận với người sử dụng lao động để xin nghỉ phép năm hoặc nghỉ không hưởng lương theo quy định của Bộ luật Lao động.
Lương ngày Tết Đoan Ngọ có khác ngày làm việc bình thường không?
Theo quy định pháp luật, Tết Đoan Ngọ không phải là ngày nghỉ lễ hưởng lương. Do đó, mức lương khi đi làm vào ngày này vẫn là mức lương của ngày làm việc bình thường, trừ khi bạn làm thêm giờ hoặc làm việc vào ban đêm theo yêu cầu của người sử dụng lao động.
Dù không được quy định là ngày nghỉ lễ hưởng lương theo Bộ luật Lao động hiện hành, Tết Đoan Ngọ vẫn là một dịp quan trọng để nhiều gia đình sum họp và gìn giữ nét văn hóa truyền thống. Người lao động cần nắm rõ quy định để chủ động sắp xếp công việc nếu muốn dành thời gian cho gia đình vào ngày này. Thông tin chi tiết về việc nghỉ Tết Đoan Ngọ đã được Edupace cung cấp trong bài viết này.
