Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định 145 2025 (Nghị định số 145/2025/NĐ-CP), đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc quy định rõ ràng về trách nhiệm và thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp. Nghị định này tập trung vào lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phát huy tính chủ động của các cấp chính quyền trong công tác quy hoạch.
Bối cảnh và Mục tiêu Chính của Nghị định
Nghị định 145/2025/NĐ-CP ra đời trong bối cảnh Việt Nam đang tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính và sắp xếp bộ máy nhà nước, đặc biệt là mô hình tổ chức chính quyền địa phương. Mục tiêu cốt lõi của Nghị định là làm rõ việc phân định trách nhiệm, thẩm quyền giữa các cấp chính quyền (chủ yếu là cấp tỉnh và cấp xã trong mô hình hai cấp) cũng như phân quyền, phân cấp từ các cơ quan trung ương xuống địa phương trong lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn. Việc này nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo, bỏ sót nhiệm vụ, đồng thời tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho hoạt động quy hoạch diễn ra thông suốt, hiệu quả và minh bạch hơn.
Nguyên tắc Phân định Thẩm quyền và Phân quyền
Việc phân định thẩm quyền và thực hiện phân quyền, phân cấp theo Nghị định 145 2025 tuân thủ nhiều nguyên tắc quan trọng. Trước hết, các quy định này phải phù hợp với Hiến pháp và các luật hiện hành như Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ chức chính quyền địa phương, đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình được đề cao, gắn liền với hoạt động kiểm tra, thanh tra, giám sát từ cơ quan cấp trên, góp phần kiểm soát quyền lực hiệu quả.
Bên cạnh đó, Nghị định cũng nhấn mạnh việc tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp trong việc tiếp cận thông tin, thực hiện quyền và nghĩa vụ liên quan đến quy hoạch. Các quy định phải đảm bảo hoạt động bình thường, liên tục của các cơ quan, xã hội và doanh nghiệp, tránh gây gián đoạn công việc. Việc phân định trách nhiệm cũng xem xét đến năng lực thực tế của từng cấp chính quyền, tránh giao nhiệm vụ vượt quá khả năng thực hiện. Đồng thời, đảm bảo sự đồng bộ, liên thông giữa các ngành, lĩnh vực có liên quan trong công tác quản lý nhà nước về quy hoạch.
Phân định Thẩm quyền Tại Chính quyền Địa phương 02 Cấp
Theo Nghị định 145 2025, việc phân định thẩm quyền trong quy hoạch đô thị và nông thôn tại chính quyền địa phương tổ chức theo mô hình hai cấp có những thay đổi đáng chú ý.
Trách nhiệm Tổ chức Lập Nhiệm vụ và Quy hoạch
Trước đây, Ủy ban nhân dân (UBND) cấp huyện có trách nhiệm tổ chức lập nhiệm vụ quy hoạch và quy hoạch đối với cả khu vực liên quan đến từ hai đơn vị hành chính cấp xã trở lên và khu vực chỉ thuộc địa giới một đơn vị cấp xã. Tuy nhiên, theo Nghị định mới, trách nhiệm lập nhiệm vụ quy hoạch và quy hoạch đối với phạm vi liên quan đến hai đơn vị cấp xã trở lên sẽ do UBND cấp tỉnh thực hiện. Đối với phạm vi quy hoạch chỉ thuộc địa giới hành chính của một đơn vị cấp xã, trách nhiệm này được chuyển giao cho UBND cấp xã. Việc điều chỉnh cục bộ quy hoạch đô thị và nông thôn cũng được giao cho UBND cấp xã thực hiện.
<>Xem Thêm Bài Viết:<>- Giải mã tử vi người sinh năm 1962 Nhâm Dần
- Mơ Thấy Chồng Ngoại Tình Đánh Con Gì? Giải Mã Tâm Lý và Số Học
- Tìm hiểu Điều lệ Hợp tác xã Nông nghiệp
- Chọn Trung Tâm Anh Ngữ Pleiku Chất Lượng Cho Bạn
- Nằm Mơ Thấy Bắt Được Rắn: Giải Mã Điềm Báo & Con Số May Mắn
Trách nhiệm Tổ chức Thẩm định Nhiệm vụ và Quy hoạch
Tương tự như việc tổ chức lập, Nghị định 145/2025/NĐ-CP cũng điều chỉnh trách nhiệm thẩm định quy hoạch. Cơ quan chuyên môn quản lý quy hoạch đô thị và nông thôn thuộc UBND cấp huyện trước đây chịu trách nhiệm thẩm định đối với cả phạm vi quy hoạch liên quan đến hai đơn vị cấp xã trở lên và quy hoạch chung xã. Nay, trách nhiệm thẩm định đối với các quy hoạch có phạm vi từ hai đơn vị cấp xã trở lên và quy hoạch chung xã sẽ do cơ quan chuyên môn về quy hoạch đô thị và nông thôn thuộc UBND cấp tỉnh đảm nhiệm. Đối với quy hoạch có phạm vi chỉ thuộc địa giới hành chính một đơn vị cấp xã, cơ quan chuyên môn có chức năng quản lý quy hoạch đô thị và nông thôn thuộc UBND cấp xã sẽ là đơn vị chịu trách nhiệm thẩm định. Việc thẩm định điều chỉnh cục bộ quy hoạch đô thị và nông thôn cũng thuộc trách nhiệm của UBND cấp xã.
Thẩm quyền Phê duyệt Nhiệm vụ và Quy hoạch
Sự phân định thẩm quyền phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch và quy hoạch cũng có những thay đổi rõ rệt. Nghị định 145 2025 quy định thẩm quyền phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch đô thị và nông thôn đối với phạm vi liên quan đến từ hai đơn vị hành chính cấp xã trở lên và quy hoạch chung xã thuộc về Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Đối với các quy hoạch có phạm vi chỉ thuộc địa giới hành chính của một đơn vị hành chính cấp xã, thẩm quyền phê duyệt được giao cho Ủy ban nhân dân cấp xã. Việc phê duyệt điều chỉnh cục bộ quy hoạch đô thị và nông thôn cũng thuộc thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp xã.
Tuy nhiên, Nghị định 145/2025/NĐ-CP cũng linh hoạt cho phép Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định việc phân cấp, hoặc ủy quyền cho Ủy ban nhân dân cấp xã phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch hoặc quy hoạch chung xã, tùy thuộc vào tính chất, quy mô, năng lực thực hiện của cấp xã và yêu cầu quản lý phát triển địa phương. Đồng thời, cơ quan chuyên môn cấp tỉnh cũng có thể phân cấp hoặc ủy quyền trách nhiệm thẩm định cho cơ quan chuyên môn cấp xã tương ứng.
Trách nhiệm trong Tổ chức Quản lý Quy hoạch
Sau khi quy hoạch được phê duyệt, công tác quản lý đóng vai trò then chốt. Nghị định 145 2025 quy định một số trách nhiệm trước đây thuộc về Ủy ban nhân dân cấp huyện nay được chuyển giao cho Ủy ban nhân dân cấp xã. Cụ thể, trách nhiệm lưu giữ hồ sơ cắm mốc đã được phê duyệt và cung cấp tài liệu liên quan đến mốc giới cho các tổ chức, cá nhân có yêu cầu sẽ do Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện. Tương tự, trách nhiệm cung cấp thông tin quy hoạch đô thị và nông thôn đã được phê duyệt khi có yêu cầu cũng được giao cho Ủy ban nhân dân cấp xã.
Phân quyền, Phân cấp từ Trung ương
Nghị định 145 2025 cũng thực hiện việc phân quyền và phân cấp một số trách nhiệm quan trọng trong lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn từ cấp trung ương xuống cấp địa phương hoặc các Bộ chuyên ngành.
Phân quyền Trách nhiệm Tổ chức Lập Quy hoạch
Một trong những điểm đáng chú ý là việc phân quyền trách nhiệm tổ chức lập nhiệm vụ quy hoạch và quy hoạch đô thị và nông thôn. Trước đây, Bộ Xây dựng có trách nhiệm đối với một số loại quy hoạch nhất định theo luật. Nay, Nghị định 145/2025/NĐ-CP quy định trách nhiệm này của Bộ Xây dựng được phân quyền cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện đối với các loại quy hoạch cụ thể được xác định trong Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.
Phân quyền Trách nhiệm Tổ chức Thẩm định Quy hoạch
Hoạt động thẩm định quy hoạch từ cấp trung ương cũng được phân quyền. Nghị định 145 2025 quy định trách nhiệm của Bộ Xây dựng trong việc thẩm định quy hoạch chung khu du lịch quốc gia được phân quyền cho cơ quan chuyên môn về quy hoạch đô thị và nông thôn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện. Đối với các quy hoạch đặc thù như quy hoạch chi tiết của dự án quốc phòng, an ninh cần bảo đảm bí mật nhà nước, trách nhiệm thẩm định này được phân quyền cho cơ quan chuyên môn có chức năng quản lý quy hoạch đô thị và nông thôn thuộc Bộ Quốc phòng và Bộ Công an, đảm bảo tính bảo mật và chuyên sâu.
Phân quyền, Phân cấp Thẩm quyền Phê duyệt Quy hoạch
Việc phân quyền, phân cấp thẩm quyền phê duyệt quy hoạch từ cấp cao nhất cũng được thực hiện. Nghị định 145 2025 quy định thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ đối với việc phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch chung đô thị và đô thị mới có quy mô dân số dự báo tương đương đô thị loại I thuộc tỉnh được phân quyền cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện. Tương tự, thẩm quyền phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch và quy hoạch chung khu du lịch quốc gia cũng được phân quyền cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Đối với quy hoạch chi tiết của dự án quốc phòng, an ninh cần bảo đảm bí mật nhà nước, thẩm quyền phê duyệt được phân cấp cho Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Bộ trưởng Bộ Công an. Các cơ quan, người có thẩm quyền được phân quyền sẽ thực hiện theo trình tự, thủ tục quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn.
Các Điều khoản Chuyển Tiếp và Tổ Chức Thực Hiện
Nghị định 145 2025 cũng đưa ra các điều khoản cụ thể để xử lý các trường hợp chuyển tiếp, đảm bảo công việc không bị gián đoạn.
Điều khoản Chuyển Tiếp
Đối với các quy hoạch đô thị và nông thôn mà Ủy ban nhân dân cấp huyện đang tổ chức lập nhưng chưa được phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch trước ngày Nghị định có hiệu lực, trách nhiệm lập, thẩm định và thẩm quyền phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch sẽ được thực hiện theo quy định mới của Nghị định này và pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn.
Trường hợp quy hoạch đã được phê duyệt nhiệm vụ và Ủy ban nhân dân cấp huyện đang trong quá trình tổ chức lập, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ xem xét phương án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã và tình hình thực tế để quyết định điều chỉnh nhiệm vụ quy hoạch hoặc tiếp tục thực hiện theo quy định của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn năm 2024 và Nghị định 145/2025/NĐ-CP. Các quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị, thiết kế đô thị riêng do UBND cấp huyện lập và đã được phê duyệt trước ngày Nghị định có hiệu lực vẫn tiếp tục có hiệu lực theo thời hạn quy định của Luật. Đối với quy hoạch đô thị và nông thôn do Ủy ban nhân dân cấp xã trước thời điểm sắp xếp đơn vị hành chính tổ chức lập, thuộc thẩm quyền phê duyệt của cấp huyện, thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ phê duyệt hoặc ủy quyền cho Ủy ban nhân dân cấp xã mới sau sáp nhập phê duyệt theo quy định.
Các Nội dung Không Thực Hiện Tạm Thời
Từ ngày 01 tháng 7 năm 2025 cho đến khi Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn được sửa đổi, bổ sung và có hiệu lực, một số quy định trong Luật hiện hành sẽ tạm thời không được thực hiện theo Nghị định 145 2025. Cụ thể, sẽ tạm dừng việc tổ chức lập, phê duyệt quy hoạch chung huyện; quy hoạch chung thị trấn và đô thị mới dự kiến trở thành thị trấn. Cũng không tổ chức lập, phê duyệt nhiệm vụ hoặc quy hoạch đối với đô thị mới có phạm vi liên quan đến từ hai tỉnh trở lên. Việc lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch chi tiết khu vực thuộc quy hoạch chung huyện đã phê duyệt cũng tạm dừng. Nghị định cũng quy định tạm thời không lấy ý kiến bằng văn bản của Bộ Xây dựng đối với quy hoạch đô thị và nông thôn (trừ quy hoạch chung đô thị là trung tâm chính trị – hành chính của tỉnh) và không lấy ý kiến thống nhất bằng văn bản của Bộ Xây dựng đối với quy định quản lý theo quy hoạch do UBND tỉnh ban hành. Ngoài ra, Nghị định 145/2025/NĐ-CP cũng làm rõ việc thay thế một số cụm từ trong Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn năm 2024 cho phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, ví dụ “Thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương, thị xã, đô thị mới” được hiểu là “đô thị thuộc tỉnh”, và “Huyện, xã” được hiểu là “nông thôn” trong một số ngữ cảnh nhất định. Thẩm quyền của “Ủy ban nhân dân cấp huyện” trong một số điều khoản sẽ được thay thế bằng “Ủy ban nhân dân cấp xã”.
Hiệu lực Thi hành của Nghị định
Nghị định 145 2025 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2025. Thời hạn hiệu lực của Nghị định là đến ngày 01 tháng 3 năm 2027. Tuy nhiên, có một số trường hợp ngoại lệ có thể làm thay đổi thời hạn này. Nghị định có thể được kéo dài thời gian áp dụng toàn bộ hoặc một phần nếu được Quốc hội quyết định dựa trên báo cáo đề xuất của Bộ, cơ quan ngang bộ. Ngược lại, các quy định tương ứng trong Nghị định sẽ hết hiệu lực sớm hơn nếu có luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nghị định, nghị quyết của Chính phủ hoặc quyết định của Thủ tướng Chính phủ về cùng nội dung được ban hành và có hiệu lực trước ngày 01 tháng 3 năm 2027. Trong thời gian Nghị định có hiệu lực, nếu có sự khác biệt giữa quy định về thẩm quyền, trách nhiệm quản lý nhà nước, trình tự, thủ tục trong Nghị định này so với các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan, thì sẽ ưu tiên thực hiện theo quy định tại Nghị định 145 2025.
Câu hỏi Thường Gặp
Nghị định 145 2025 có hiệu lực khi nào?
Nghị định 145 2025 bắt đầu có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2025.
Nghị định 145/2025/NĐ-CP điều chỉnh những vấn đề gì trong quy hoạch?
Nghị định quy định về việc phân định trách nhiệm và thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp, cũng như phân quyền, phân cấp từ trung ương trong lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn, bao gồm các khâu lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý quy hoạch.
Việc phân định thẩm quyền theo Nghị định 145 2025 có làm tăng thủ tục hành chính cho người dân không?
Mục tiêu của Nghị định 145 2025 là làm rõ trách nhiệm, thẩm quyền và phân cấp để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân và tổ chức tiếp cận thông tin và thực hiện các thủ tục. Việc chuyển một số thẩm quyền về cấp xã đối với các quy hoạch phạm vi nhỏ hơn có thể giúp rút ngắn thời gian và khoảng cách cho người dân khi làm các thủ tục liên quan.
Các quy hoạch đang được lập trước khi Nghị định 145 2025 có hiệu lực sẽ được xử lý như thế nào?
Các quy hoạch đang được lập sẽ được xử lý chuyển tiếp tùy thuộc vào giai đoạn lập và phê duyệt. Nếu chưa phê duyệt nhiệm vụ, sẽ thực hiện theo quy định mới. Nếu đã phê duyệt nhiệm vụ, UBND cấp tỉnh sẽ quyết định phương án tiếp theo dựa trên tình hình thực tế.
Nghị định 145 2025 là một văn bản pháp lý quan trọng, làm rõ vai trò, trách nhiệm và thẩm quyền của các cấp chính quyền trong công tác quy hoạch đô thị và nông thôn. Việc hiểu rõ các quy định tại Nghị định 145/2025/NĐ-CP giúp các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và người dân chủ động hơn trong các hoạt động liên quan đến quy hoạch. Edupace luôn cập nhật những thông tin pháp luật mới nhất để cung cấp kiến thức hữu ích đến bạn đọc.
