Việc thay đổi thông tin cá nhân trong giấy khai sinh, đặc biệt là việc đổi họ con sang họ mẹ, là vấn đề được nhiều người quan tâm, nhất là sau khi bố mẹ ly hôn. Quyết định này có thể ảnh hưởng đến danh tính và sự gắn kết của trẻ. Vậy pháp luật Việt Nam quy định về thủ tục này như thế nào? Hãy cùng Edupace tìm hiểu chi tiết về khả năng đổi họ con sang họ mẹ.
Cơ sở pháp lý cho việc thay đổi họ của con
Pháp luật Việt Nam hiện hành cho phép cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền thay đổi thông tin về họ của mình trong một số trường hợp nhất định. Cụ thể, quyền này được quy định rõ tại Điều 27 của Bộ luật Dân sự năm 2015. Một trong những trường hợp được pháp luật công nhận là việc thay đổi họ cho con đẻ từ họ của cha đẻ sang họ của mẹ đẻ hoặc ngược lại. Điều này tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho những phụ huynh có nhu cầu điều chỉnh họ cho con theo mong muốn và hoàn cảnh gia đình. Quyền thay đổi họ này là một phần trong quyền nhân thân của mỗi cá nhân.
Các trường hợp được phép đổi họ cho con theo quy định
Việc thay đổi họ cho con không chỉ giới hạn trong trường hợp đổi họ con sang họ mẹ sau ly hôn mà còn bao gồm nhiều tình huống khác được pháp luật cho phép. Theo Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015, các trường hợp cá nhân có quyền yêu cầu thay đổi họ bao gồm: thay đổi họ cho con đẻ từ họ của cha đẻ sang họ của mẹ đẻ hoặc ngược lại; thay đổi họ của con nuôi từ họ của cha mẹ đẻ sang họ của cha mẹ nuôi hoặc ngược lại; thay đổi họ khi được làm con nuôi, theo yêu cầu của người con nuôi, cha mẹ nuôi hoặc khi thôi làm con nuôi; thay đổi họ khi xác định cha, mẹ, con theo quy định của pháp luật; thay đổi họ của người đã thành niên, người đã thành lập gia đình theo yêu cầu của người đó nếu việc thay đổi họ không làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác; thay đổi họ theo phong tục, tập quán nếu phong tục, tập quán đó không vi phạm điều cấm của luật hoặc không trái đạo đức xã hội; thay đổi họ của người chưa thành niên theo yêu cầu của cha, mẹ hoặc người giám hộ theo quy định của pháp luật; trường hợp khác theo quy định của pháp luật về hộ tịch. Điều này cho thấy sự linh hoạt của pháp luật nhằm đáp ứng nhu cầu chính đáng của công dân trong việc điều chỉnh thông tin cá nhân.
Điều kiện cụ thể khi đổi họ cho người dưới 18 tuổi
Khi thực hiện việc đổi họ con sang họ mẹ cho người chưa đủ 18 tuổi, pháp luật đặt ra những điều kiện riêng nhằm bảo vệ quyền lợi của trẻ. Theo quy định tại Điều 7 Nghị định 123/2015/NĐ-CP, việc thay đổi họ, chữ đệm, tên cho người dưới 18 tuổi trong nội dung khai sinh đã đăng ký chỉ được thực hiện khi có căn cứ theo quy định của pháp luật dân sự và phải có sự đồng ý của cha, mẹ người đó. Sự đồng ý này cần được thể hiện rõ ràng và đầy đủ trong Tờ khai đăng ký thay đổi hộ tịch. Đây là một yêu cầu bắt buộc để đảm bảo rằng quyết định thay đổi họ tên cho con xuất phát từ sự thống nhất của cả hai phụ huynh, trừ các trường hợp đặc biệt đã được pháp luật quy định (ví dụ cha hoặc mẹ đã mất, mất năng lực hành vi dân sự…).
Một điểm quan trọng khác cần lưu ý là đối với người con từ đủ 09 tuổi trở lên, việc thay đổi họ còn phải có sự đồng ý của chính người đó. Điều này thể hiện sự tôn trọng đối với ý kiến và nguyện vọng của trẻ khi các em đã có nhận thức nhất định về bản thân và danh tính của mình. Việc đổi họ con sang họ mẹ vì thế không chỉ là quyết định của người lớn mà còn phụ thuộc vào ý chí của người con trong độ tuổi này.
đổi họ con sang họ mẹ
- Well-being là gì: Khái niệm và tầm quan trọng với trẻ
- Mơ thấy Tổng Bí thư: Giải mã điềm lành dữ chi tiết nhất
- Mơ Thấy Xe Bò Đánh Đề Con Gì? Giải Mã Điềm Báo & Số May Mắn
- Độ hợp tuổi Nam Giáp Tý 1984 và Nữ Canh Thân 1980
- Nâng Cao Kiến Thức Chính Trị: Kiểm Tra Học Tập Các Bài Học Luận Chính Trị
Quy trình và thủ tục đổi họ tên cho con
Thủ tục để đổi họ con sang họ mẹ được thực hiện tại cơ quan đăng ký hộ tịch có thẩm quyền, thường là Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người con hoặc nơi đã đăng ký khai sinh trước đây. Quy trình này bao gồm việc chuẩn bị hồ sơ và nộp hồ sơ để được xem xét giải quyết theo quy định của pháp luật. Việc nắm rõ các bước tiến hành sẽ giúp người dân hoàn thành thủ tục một cách nhanh chóng và thuận lợi.
Hồ sơ cần chuẩn bị để thay đổi họ cho con
Để bắt đầu thủ tục đổi họ con sang họ mẹ, phụ huynh cần chuẩn bị một bộ hồ sơ đầy đủ theo yêu cầu của cơ quan hộ tịch. Hồ sơ bao gồm các giấy tờ chính như Tờ khai đăng ký việc thay đổi, cải chính, bổ sung hộ tịch, xác định lại dân tộc theo mẫu quy định. Trong tờ khai này, thông tin về việc yêu cầu thay đổi họ và sự đồng ý của cha mẹ (nếu con dưới 18 tuổi) cùng sự đồng ý của người con (nếu từ đủ 9 tuổi trở lên) phải được ghi rõ. Bên cạnh đó, cần nộp kèm bản chính Giấy khai sinh của người con cần thay đổi họ tên để cơ quan hộ tịch đối chiếu và ghi chú vào sổ sách. Các giấy tờ khác làm căn cứ cho việc thay đổi họ tên cũng cần được cung cấp, ví dụ như Chứng minh nhân dân/thẻ Căn cước công dân của cha mẹ, sổ hộ khẩu, hoặc các giấy tờ chứng minh căn cứ pháp lý cho việc thay đổi (như quyết định ly hôn trong trường hợp thay đổi họ sau ly hôn). Việc chuẩn bị đầy đủ và chính xác các loại giấy tờ này là bước đầu tiên quan trọng để thủ tục được thụ lý.
Nộp hồ sơ và thời gian giải quyết
Sau khi hoàn tất việc chuẩn bị hồ sơ, người yêu cầu đổi họ con sang họ mẹ sẽ nộp hồ sơ tại Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền. Cán bộ tiếp nhận hồ sơ là Công chức tư pháp – hộ tịch. Họ sẽ kiểm tra tính hợp lệ và đầy đủ của giấy tờ. Theo quy định, trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ hợp lệ, Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ xem xét và giải quyết yêu cầu.
Trong trường hợp cần phải xác minh thêm thông tin hoặc giấy tờ, thời hạn giải quyết có thể kéo dài hơn nhưng không quá 06 ngày làm việc. Nếu yêu cầu thay đổi họ tên có cơ sở pháp luật và đáp ứng đủ điều kiện, Công chức tư pháp – hộ tịch sẽ ghi nội dung thay đổi vào Sổ hộ tịch và cùng người yêu cầu ký vào Sổ. Sau đó, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ cấp trích lục thay đổi hộ tịch cho người yêu cầu. Đối với trường hợp thực hiện thủ tục tại nơi không phải là nơi đăng ký khai sinh trước đây, Ủy ban nhân dân nơi tiếp nhận hồ sơ sẽ có trách nhiệm thông báo bằng văn bản kèm theo bản sao trích lục hộ tịch đến Ủy ban nhân dân nơi đã đăng ký khai sinh trước đây để ghi vào Sổ hộ tịch gốc, đảm bảo sự thống nhất thông tin.
Chi phí liên quan khi đổi họ cho con
Về chi phí khi thực hiện thủ tục đổi họ con sang họ mẹ, đây là khoản lệ phí hộ tịch thuộc thẩm quyền quyết định của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh. Theo Điều 3 Thông tư 85/2019/TT-BTC, lệ phí hộ tịch nằm trong danh mục các khoản lệ phí được điều chỉnh bởi Hội đồng nhân dân cấp tỉnh dựa trên điều kiện kinh tế – xã hội và tình hình thực tế của địa phương.
Do đó, mức lệ phí để đổi họ con sang họ mẹ hay thay đổi họ tên nói chung sẽ không cố định trên toàn quốc mà có sự khác biệt giữa các tỉnh, thành phố. Mặc dù có sự khác biệt, thông thường mức lệ phí này khá thấp, chỉ mang tính chất hành chính. Ví dụ, ở nhiều địa phương, lệ phí cho việc thay đổi họ tên trong giấy khai sinh có thể chỉ khoảng 8.000 đồng Việt Nam. Tuy nhiên, để biết chính xác mức phí áp dụng tại địa phương mình, người dân nên liên hệ trực tiếp với Ủy ban nhân dân cấp xã nơi thực hiện thủ tục.
Các câu hỏi thường gặp khi đổi họ cho con
Bố hoặc mẹ có thể tự ý đổi họ cho con sau ly hôn nếu người kia không đồng ý không?
Theo quy định pháp luật, việc thay đổi họ tên cho người dưới 18 tuổi phải có sự đồng ý bằng văn bản của cả cha và mẹ. Nếu chỉ một bên yêu cầu mà không có sự đồng thuận của người còn lại (trừ các trường hợp đặc biệt như một bên đã mất, mất năng lực hành vi dân sự và có giấy tờ chứng minh), cơ quan hộ tịch sẽ không giải quyết yêu cầu đổi họ con sang họ mẹ.
Con bao nhiêu tuổi thì cần sự đồng ý khi đổi họ?
Người con từ đủ 09 tuổi trở lên khi thực hiện thay đổi họ (bao gồm cả việc đổi họ con sang họ mẹ) phải có sự đồng ý của chính bản thân người con đó. Sự đồng ý này cũng cần được thể hiện trong Tờ khai đăng ký thay đổi hộ tịch.
Việc đổi họ có ảnh hưởng đến quyền thừa kế hay các quyền lợi khác của con không?
Theo Bộ luật Dân sự 2015, việc thay đổi họ của cá nhân không làm thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự đã được xác lập theo họ cũ. Do đó, việc đổi họ con sang họ mẹ về nguyên tắc sẽ không ảnh hưởng trực tiếp đến quyền thừa kế, quyền tài sản hay các quyền lợi hợp pháp khác của người con đã được xác lập trước đó.
Cần làm gì với các giấy tờ khác của con (học bạ, hộ khẩu…) sau khi đổi họ trong giấy khai sinh?
Sau khi hoàn thành thủ tục đổi họ con sang họ mẹ và nhận được trích lục thay đổi hộ tịch, phụ huynh cần sử dụng trích lục này cùng với Giấy khai sinh mới (có ghi chú thay đổi) để cập nhật thông tin về họ tên cho con trong các giấy tờ liên quan khác như hộ khẩu, học bạ, bằng cấp, chứng chỉ… Việc này giúp đảm bảo sự thống nhất thông tin cá nhân của trẻ trên mọi giấy tờ chính thức.
Như vậy, việc đổi họ con sang họ mẹ trong giấy khai sinh hoàn toàn có thể thực hiện được theo quy định pháp luật Việt Nam, đặc biệt là sau khi cha mẹ ly hôn. Tuy nhiên, quy trình này đòi hỏi sự đồng thuận của cả hai phụ huynh và của chính người con nếu đủ tuổi theo luật định, cùng với việc tuân thủ các thủ tục hành chính tại cơ quan hộ tịch. Hy vọng thông tin từ Edupace đã giúp quý vị hiểu rõ hơn về vấn đề này.
