Việc hiểu rõ các quy định về kinh phí công đoàn là rất quan trọng đối với cả người sử dụng lao động và người lao động. Đây là nguồn tài chính thiết yếu để duy trì hoạt động của tổ chức công đoàn, góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động. Bài viết này từ Edupace sẽ cung cấp thông tin chi tiết về các quy định mới nhất liên quan đến khoản đóng góp này.
Định nghĩa kinh phí công đoàn và đoàn phí công đoàn
Trong hệ thống tài chính công đoàn, có hai khoản đóng góp chính mà nhiều người thường nhầm lẫn: kinh phí công đoàn và đoàn phí công đoàn. Kinh phí công đoàn là nguồn tài chính do người sử dụng lao động đóng góp, nhằm hỗ trợ cho các hoạt động của tổ chức công đoàn ở mọi cấp độ. Khoản này được tính dựa trên quỹ tiền lương phải đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động tại doanh nghiệp.
Trong khi đó, đoàn phí công đoàn là khoản đóng góp trực tiếp từ đoàn viên công đoàn. Đây là lệ phí thành viên để duy trì tư cách đoàn viên và đóng góp vào hoạt động của công đoàn tại cơ sở. Khoản này thường được khấu trừ trực tiếp từ tiền lương của đoàn viên. Việc phân biệt rõ hai loại phí này giúp xác định đúng trách nhiệm và nghĩa vụ tài chính của từng đối tượng.
Cơ sở pháp lý và mức đóng kinh phí công đoàn
Theo quy định của Luật Công đoàn năm 2012 và các văn bản hướng dẫn thi hành, kinh phí công đoàn là khoản bắt buộc mà mọi cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp (gọi chung là người sử dụng lao động) có sử dụng lao động theo hợp đồng đều phải đóng góp. Mức đóng kinh phí công đoàn được quy định thống nhất là 2% trên tổng quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) cho người lao động.
Quỹ tiền lương làm căn cứ đóng BHXH được xác định theo quy định của pháp luật về BHXH. Điều này có nghĩa là khoản đóng kinh phí công đoàn 2% được tính trên tổng mức tiền lương của những người lao động thuộc đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc. Ngay cả khi doanh nghiệp chưa thành lập tổ chức công đoàn cơ sở, nghĩa vụ đóng 2% kinh phí công đoàn vẫn tồn tại và khoản này sẽ được nộp cho công đoàn cấp trên trực tiếp quản lý.
Mô tả quy định về khoản đóng góp hỗ trợ hoạt động công đoàn tại doanh nghiệp
- Xác định Năm Sinh Người 9 Tuổi Vào Năm 2025
- Dược Liệu Học Tập 1 Bộ Y Tế PDF: Tối Ưu Bào Chế Bột Cao Lá Sen
- Giải mã giấc mơ thấy sao trên trời: Điềm báo gì?
- Nắm Vững 2000 Từ Vựng Tiếng Anh Theo Chủ Đề Hiệu Quả
- Người 96 tuổi sinh năm 2025 là năm nào
Chi tiết mức đóng đoàn phí công đoàn theo quy định
Đối với đoàn phí công đoàn, đây là khoản đóng góp của cá nhân người lao động khi họ là đoàn viên công đoàn. Mức đóng đoàn phí công đoàn được quy định dựa trên tiền lương thực tế của đoàn viên, nhưng có sự điều chỉnh khác nhau tùy thuộc vào loại hình đơn vị công tác.
Cụ thể, đối với đoàn viên công đoàn đang làm việc tại các cơ quan, đơn vị thuộc khối Nhà nước (thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định) hoặc tại các doanh nghiệp Nhà nước, mức đóng đoàn phí công đoàn thường bằng 1% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH hoặc 1% tiền lương thực lĩnh. Tuy nhiên, có áp dụng mức trần, tối đa không vượt quá 10% mức lương cơ sở do Nhà nước quy định tại từng thời kỳ.
Đối với đoàn viên làm việc tại các doanh nghiệp hoặc đơn vị ngoài Nhà nước (nơi chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định), mức đóng cũng là 1% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH. Tương tự, khoản đóng này cũng có mức trần tối đa bằng 10% mức lương cơ sở. Trong trường hợp khó xác định tiền lương làm căn cứ hoặc đoàn viên không thuộc diện đóng BHXH, mức đóng tối thiểu được ấn định bằng 1% mức lương cơ sở. Với mức lương cơ sở hiện hành là 1,8 triệu đồng/tháng, mức đóng đoàn phí công đoàn tối thiểu hàng tháng là 18.000 đồng và tối đa là 180.000 đồng.
Ai phải đóng và ai được miễn đoàn phí công đoàn?
Chỉ những người lao động đã được kết nạp và trở thành đoàn viên của tổ chức công đoàn mới có nghĩa vụ đóng đoàn phí công đoàn. Người lao động không phải là đoàn viên công đoàn thì không phải đóng khoản phí này, ngay cả khi doanh nghiệp nơi họ làm việc đã có tổ chức công đoàn cơ sở.
Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định một số trường hợp đoàn viên công đoàn được xem xét miễn đóng đoàn phí công đoàn. Cụ thể, đoàn viên đang hưởng trợ cấp BHXH từ 01 tháng trở lên (ví dụ như nghỉ thai sản, ốm đau dài ngày) sẽ không phải đóng đoàn phí công đoàn trong thời gian nhận trợ cấp đó. Tương tự, nếu đoàn viên không có việc làm, không có thu nhập, hoặc nghỉ việc riêng từ 01 tháng trở lên mà không hưởng lương, họ cũng được miễn đóng đoàn phí công đoàn trong khoảng thời gian này. Ngoài ra, những đoàn viên có mức lương thấp hơn mức lương cơ sở cũng có thể được miễn đóng theo quy định hiện hành.
Phân bổ nguồn thu từ kinh phí công đoàn và đoàn phí công đoàn
Tổng số tiền thu được từ kinh phí công đoàn và đoàn phí công đoàn không hoàn toàn do công đoàn cơ sở giữ lại và sử dụng. Các nguồn thu này được phân bổ theo tỷ lệ giữa công đoàn cơ sở và công đoàn cấp trên trực tiếp quản lý. Việc phân bổ này được điều chỉnh định kỳ để phù hợp với tình hình hoạt động và nhu cầu hỗ trợ từ các cấp công đoàn.
Theo quy định mới nhất tại Quyết định 8108/QĐ-TLĐ năm 2023 của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, tỷ lệ phân bổ nguồn thu đã có sự điều chỉnh đáng chú ý. Cụ thể, đối với nguồn thu đoàn phí công đoàn, công đoàn cơ sở được giữ lại 70% để sử dụng trực tiếp cho các hoạt động tại đơn vị, trong khi 30% còn lại được nộp lên công đoàn cấp trên. Đối với nguồn thu kinh phí công đoàn (2% do doanh nghiệp đóng), công đoàn cơ sở được giữ lại một tỷ lệ lớn hơn, thường là 75%, còn 25% được nộp lên công đoàn cấp trên. Sự điều chỉnh này thể hiện xu hướng tăng cường nguồn lực cho công đoàn cơ sở, giúp họ chủ động hơn trong việc chăm lo, bảo vệ quyền lợi cho đoàn viên và người lao động tại đơn vị mình.
Hình ảnh minh họa các mức phí đóng góp cho quỹ công đoàn
Trách nhiệm của doanh nghiệp không có tổ chức công đoàn cơ sở
Một điểm quan trọng cần lưu ý là nghĩa vụ đóng kinh phí công đoàn (khoản 2%) của người sử dụng lao động là bắt buộc, không phụ thuộc vào việc doanh nghiệp đó đã thành lập tổ chức công đoàn cơ sở hay chưa. Doanh nghiệp chưa có công đoàn cơ sở vẫn phải trích nộp 2% kinh phí công đoàn trên quỹ tiền lương đóng BHXH và nộp toàn bộ khoản này cho công đoàn cấp trên trực tiếp quản lý (thường là Liên đoàn Lao động quận/huyện hoặc ngành). Công đoàn cấp trên sẽ có trách nhiệm tiếp nhận, quản lý và phân bổ sử dụng khoản kinh phí này theo quy định.
Ngược lại, đối với đoàn phí công đoàn, do khoản này là đóng góp của đoàn viên công đoàn, nên nếu doanh nghiệp chưa có tổ chức công đoàn cơ sở (đồng nghĩa với việc người lao động chưa là đoàn viên), người lao động tại doanh nghiệp đó sẽ không phải đóng đoàn phí công đoàn. Điều này làm rõ sự khác biệt cơ bản về đối tượng và tính chất bắt buộc giữa hai loại khoản thu này.
Quy định về quản lý và sử dụng kinh phí công đoàn
Nguồn thu từ kinh phí công đoàn, sau khi được phân bổ theo tỷ lệ giữa công đoàn cơ sở và công đoàn cấp trên, được sử dụng cho nhiều mục đích nhằm hỗ trợ hoạt động công đoàn và chăm lo cho người lao động. Tại công đoàn cơ sở, khoản kinh phí này được sử dụng để chi cho các hoạt động tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng cho đoàn viên và người lao động; chi cho hoạt động đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động (như tư vấn pháp luật, tham gia thương lượng tập thể, giải quyết tranh chấp lao động).
Bên cạnh đó, kinh phí công đoàn còn được dùng để chi hỗ trợ đời sống vật chất, tinh thần cho đoàn viên và người lao động thông qua các hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch, hỗ trợ khó khăn, thăm hỏi khi ốm đau, hiếu hỉ. Một phần kinh phí cũng được dành cho hoạt động phát triển đoàn viên, xây dựng tổ chức công đoàn vững mạnh, bồi dưỡng cán bộ công đoàn và chi cho hoạt động quản lý hành chính của công đoàn cơ sở. Việc sử dụng nguồn kinh phí này phải tuân thủ các nguyên tắc tài chính công đoàn, đảm bảo minh bạch và hiệu quả, phục vụ đúng mục đích chăm lo cho người lao động.
Thủ tục hoàn trả kinh phí công đoàn cho doanh nghiệp
Theo quy định trước đây, các doanh nghiệp đã thành lập công đoàn cơ sở và nộp 100% khoản kinh phí công đoàn 2% cho công đoàn cấp trên sẽ làm thủ tục đề nghị hoàn trả lại phần kinh phí được giữ lại (tỷ lệ được giữ lại có thay đổi qua các năm, ví dụ 75% theo quy định gần nhất). Quy trình hoàn trả này đòi hỏi công đoàn cơ sở phải lập hồ sơ chứng minh các khoản đã chi từ nguồn kinh phí công đoàn được phân bổ.
Hồ sơ đề nghị hoàn trả thường bao gồm tờ trình đề nghị, quy định chi nội bộ của công đoàn cơ sở, danh sách đoàn viên/người lao động, bảng kê chi tiết các khoản chi có kèm theo chứng từ gốc hoặc bản sao (như phiếu chi, hóa đơn, chứng từ thanh toán khác), và bảng tổng hợp số liệu kinh phí công đoàn đã thu, đã nộp cấp trên, và số đề nghị hoàn trả. Sau khi công đoàn cơ sở nộp hồ sơ, công đoàn cấp trên sẽ tiến hành kiểm tra, thẩm định và thực hiện việc hoàn trả phần kinh phí theo quy định. Tần suất đề nghị hoàn trả thường là định kỳ (ví dụ: theo quý, 6 tháng một lần, hoặc theo năm tài chính) tùy thuộc vào hướng dẫn cụ thể của công đoàn cấp trên và quy định của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.
FAQs
1. Phân biệt cơ bản giữa kinh phí và đoàn phí công đoàn là gì?
Kinh phí công đoàn do người sử dụng lao động (doanh nghiệp) đóng, tính trên quỹ tiền lương đóng BHXH của người lao động. Đoàn phí công đoàn do cá nhân đoàn viên công đoàn đóng, tính trên tiền lương của đoàn viên.
2. Doanh nghiệp không có tổ chức công đoàn có phải đóng kinh phí công đoàn không?
Có. Nghĩa vụ đóng 2% kinh phí công đoàn là bắt buộc đối với mọi doanh nghiệp có sử dụng lao động theo hợp đồng, không phụ thuộc vào việc đã có tổ chức công đoàn cơ sở hay chưa. Khoản này sẽ được nộp cho công đoàn cấp trên.
3. Người lao động không phải là đoàn viên công đoàn có phải đóng đoàn phí không?
Không. Chỉ những người lao động đã được kết nạp và là đoàn viên công đoàn mới có nghĩa vụ đóng đoàn phí công đoàn.
4. Mức đóng đoàn phí công đoàn tối đa và tối thiểu hiện nay là bao nhiêu?
Với mức lương cơ sở 1,8 triệu đồng/tháng, mức đóng đoàn phí công đoàn tối thiểu là 1% lương cơ sở (18.000 đồng/tháng) và tối đa là 10% lương cơ sở (180.000 đồng/tháng), áp dụng cho các trường hợp tính theo lương cơ sở hoặc có mức trần theo lương cơ sở.
5. Kinh phí công đoàn được sử dụng vào những mục đích nào?
Kinh phí công đoàn được sử dụng để hỗ trợ các hoạt động của công đoàn nhằm bảo vệ quyền lợi người lao động, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, hoạt động tuyên truyền giáo dục, phát triển tổ chức công đoàn và các chi phí quản lý hành chính công đoàn.
Hiểu rõ các quy định về kinh phí công đoàn và đoàn phí công đoàn không chỉ giúp các đơn vị thực hiện đúng nghĩa vụ mà còn thấy được ý nghĩa của những khoản đóng góp này trong việc xây dựng mối quan hệ lao động hài hòa, ổn định và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động. Edupace hy vọng bài viết này đã cung cấp những thông tin hữu ích về chủ đề này.
