Sự phát triển mạnh mẽ của môi trường số đặt ra nhu cầu cấp thiết về việc xác định danh tính con người trên không gian mạng một cách chính xác và an toàn. Quyết định 34/2021/QĐ-TTg ra đời nhằm thiết lập khung pháp lý quan trọng cho hoạt động định danh điện tử và xác thực danh tính cá nhân tại Việt Nam, dựa trên nền tảng dữ liệu quốc gia sẵn có.
Khái niệm và Phạm vi điều chỉnh theo Quyết định 34/2021/QĐ-TTg
Quyết định 34/2021/QĐ-TTg được Thủ tướng Chính phủ ban hành vào ngày 08 tháng 11 năm 2021. Quyết định này tập trung vào việc quy định chi tiết các hoạt động liên quan đến định danh điện tử và xác thực danh tính trên không gian số. Mục tiêu chính là tạo ra một phương thức nhận dạng cá nhân thống nhất và đáng tin cậy khi thực hiện các giao dịch hoặc thủ tục hành chính trực tuyến.
Phạm vi áp dụng của Quyết định này khá rộng, bao gồm công dân Việt Nam và cả người nước ngoài hiện đang cư trú tại Việt Nam. Việc định danh điện tử và xác thực danh tính được xây dựng dựa trên việc khai thác và liên kết dữ liệu từ ba cơ sở dữ liệu quốc gia quan trọng: Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu căn cước công dân, và Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh. Điều này đảm bảo tính toàn vẹn và chính xác của thông tin định danh.
Để hiểu rõ hơn về các quy định, cần làm quen với một số khái niệm cốt lõi. Danh tính điện tử là tập hợp các dữ liệu số đặc trưng, được lưu trữ trong các cơ sở dữ liệu quốc gia, cho phép xác định duy nhất một cá nhân trên môi trường điện tử. Chủ thể của danh tính điện tử chính là cá nhân được gắn với thông tin định danh này. Định danh điện tử là toàn bộ quá trình thu thập, tạo lập, gắn và quản lý danh tính điện tử cho cá nhân. Song song với đó, xác thực điện tử là hoạt động do cơ quan chức năng thực hiện nhằm xác minh người đang sử dụng danh tính điện tử có đúng là chủ thể sở hữu danh tính đó hay không. Ứng dụng định danh điện tử và Hệ thống định danh và xác thực điện tử là các công cụ kỹ thuật do Bộ Công an xây dựng và quản lý để triển khai các hoạt động này, tạo ra tài khoản định danh điện tử cho mỗi cá nhân. Bên sử dụng dịch vụ là các cá nhân, tổ chức sử dụng danh tính điện tử hoặc tài khoản này.
Cấu trúc Danh tính điện tử và Các mức độ Tài khoản Định danh
Theo quy định tại Quyết định số 34/2021/QĐ-TTg, cấu trúc của danh tính điện tử được quy định rõ ràng cho từng đối tượng. Đối với công dân Việt Nam, danh tính điện tử bao gồm số định danh cá nhân (là yếu tố nhận dạng duy nhất), họ, tên đệm và tên đầy đủ, ngày tháng năm sinh, giới tính, cùng với ảnh chân dung và dữ liệu vân tay. Các thông tin này được liên kết chặt chẽ với dữ liệu gốc trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Cơ sở dữ liệu căn cước công dân, tạo nên một hồ sơ số đầy đủ.
Đối với người nước ngoài sinh sống và làm việc tại Việt Nam, danh tính điện tử của họ sẽ bao gồm số hộ chiếu hoặc số giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế, họ tên đầy đủ, ngày tháng năm sinh, giới tính, quốc tịch, và ảnh chân dung (nếu có dữ liệu). Thông tin này được đối chiếu và quản lý thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh, đảm bảo việc quản lý danh tính của người nước ngoài trên môi trường điện tử được chính xác.
<>Xem Thêm Bài Viết:<>- WTH Là Gì? Giải Mã Từ Viết Tắt Phổ Biến Trong Tiếng Anh
- Độ Hợp Nhau Của Nam Kỷ Mão 1999 và Nữ Giáp Tuất 1994
- Luận giải tuổi Nhâm Tý 1972 xây nhà năm 2025
- Phân Tích Chi Tiết Bài Mẫu IELTS Writing Hiệu Quả
- Hướng Dẫn Cách Phát Âm CH Chuẩn Xác Trong Tiếng Anh
Tài khoản định danh điện tử được phân chia thành hai mức độ khác nhau, tương ứng với các cấp độ xác minh thông tin. Mức độ 1 được thiết lập khi thông tin cơ bản mà cá nhân kê khai (như số định danh cá nhân, họ tên, ngày sinh, giới tính, quốc tịch đối với người nước ngoài) trùng khớp tự động với dữ liệu trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hoặc Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh thông qua hệ thống kiểm tra tự động. Mức độ 2 đòi hỏi mức độ xác minh cao hơn, thông tin cá nhân kê khai phải được xác minh bằng cách đối chiếu ảnh chân dung hoặc dữ liệu vân tay trực tiếp của người đăng ký với thông tin đã lưu trữ trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu căn cước công dân, hoặc Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh. Việc lựa chọn sử dụng tài khoản ở mức độ nào khi cung cấp dịch vụ điện tử sẽ do bên sử dụng dịch vụ đó quyết định, tùy thuộc vào yêu cầu về mức độ tin cậy của giao dịch.
Quy trình Đăng ký và Kích hoạt Tài khoản Định danh Điện tử
Việc đăng ký tài khoản định danh điện tử được quy định rõ ràng trong Quyết định 34/2021/QĐ-TTg, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận các dịch vụ số. Cá nhân đủ từ 14 tuổi trở lên có thể tự mình thực hiện việc đăng ký tài khoản này thông qua ứng dụng định danh điện tử do Bộ Công an cung cấp (thường được biết đến là ứng dụng VNeID). Quy trình này được thiết kế để đơn giản hóa việc thu thập thông tin ban đầu từ người dùng.
Đối với những cá nhân chưa đủ 14 tuổi, việc đăng ký tài khoản định danh điện tử sẽ được thực hiện thông qua tài khoản của cha, mẹ hoặc người giám hộ hợp pháp. Tương tự, người được giám hộ khác cũng sẽ đăng ký dựa trên tài khoản của người giám hộ mình. Khi thực hiện đăng ký, người dùng sẽ kê khai các thông tin cần thiết trên thiết bị điện tử. Các thông tin này bao gồm số định danh cá nhân (hoặc số hộ chiếu/giấy tờ đi lại quốc tế đối với người nước ngoài), họ tên đầy đủ, ngày tháng năm sinh, giới tính, quốc tịch (đối với người nước ngoài), số điện thoại liên lạc và địa chỉ email. Trường hợp đăng ký cho người chưa đủ 14 tuổi hoặc người không có năng lực hành vi dân sự, cần kê khai thêm thông tin tương ứng của người được đăng ký.
Sau khi hoàn tất việc kê khai thông tin đăng ký, quá trình kích hoạt tài khoản định danh điện tử sẽ diễn ra. Đối với tài khoản Mức độ 1, Hệ thống định danh và xác thực điện tử của Bộ Công an sẽ tự động so sánh thông tin mà công dân hoặc người nước ngoài đã kê khai với dữ liệu hiện có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hoặc Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh. Nếu thông tin trùng khớp, hệ thống sẽ tạo lập tài khoản Mức độ 1 và gửi yêu cầu kích hoạt tới số điện thoại hoặc email đã đăng ký. Người đăng ký chỉ cần thực hiện các bước đơn giản theo hướng dẫn để hoàn tất việc kích hoạt.
Đối với tài khoản Mức độ 2, quy trình xác minh chặt chẽ hơn. Hệ thống không chỉ đối chiếu các thông tin cơ bản mà còn so sánh ảnh chân dung hoặc dữ liệu vân tay của người đăng ký với thông tin lưu trữ trong các cơ sở dữ liệu quốc gia liên quan (Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu căn cước công dân, hoặc Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh). Chỉ khi tất cả các thông tin, bao gồm cả đặc điểm nhận dạng sinh trắc học, trùng khớp thì tài khoản Mức độ 2 mới được tạo lập và hệ thống sẽ gửi yêu cầu kích hoạt tương tự như Mức độ 1. Người dùng cần thực hiện thao tác kích hoạt theo hướng dẫn để bắt đầu sử dụng tài khoản.
Quản lý và Sử dụng Tài khoản Định danh Điện tử
Quyết định 34/2021/QĐ-TTg cũng đưa ra các quy định chi tiết về việc sử dụng và quản lý tài khoản định danh điện tử, đảm bảo tính hiệu quả và an toàn cho người dùng. Việc tạo lập tài khoản này là bước nền tảng để thực hiện các thủ tục hành chính trên môi trường điện tử. Theo đó, khi thực hiện các dịch vụ công trực tuyến, cá nhân bắt buộc phải sử dụng danh tính điện tử do Bộ Công an cung cấp để đảm bảo tính xác thực. Tuy nhiên, việc có sử dụng tài khoản định danh điện tử được tạo lập bởi Hệ thống định danh và xác thực điện tử của Bộ Công an cho các thủ tục hành chính cụ thể trên Cổng dịch vụ công hay không sẽ phụ thuộc vào quyết định của cơ quan quản lý Cổng dịch vụ công đó.
Đối với các hoạt động điện tử khác không thuộc phạm vi thủ tục hành chính, ví dụ như các giao dịch thương mại điện tử hay các dịch vụ tư nhân, việc sử dụng tài khoản định danh điện tử do Hệ thống của Bộ Công an cung cấp là hoàn toàn tự nguyện, do tổ chức hoặc cá nhân quyết định dựa trên nhu cầu và yêu cầu của dịch vụ đó. Điều này tạo sự linh hoạt cho người dùng trong việc lựa chọn phương thức xác thực phù hợp.
Một khía cạnh quan trọng trong quản lý danh tính điện tử là việc cập nhật thông tin. Khi có bất kỳ thay đổi nào trong thông tin cá nhân của chủ thể danh tính điện tử (ví dụ: thay đổi nơi ở, tình trạng hôn nhân, v.v.) được cập nhật trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu căn cước công dân hoặc Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh, hệ thống sẽ tự động đồng bộ thông tin này về Hệ thống định danh và xác thực điện tử và thông báo cho cá nhân liên quan. Điều này đảm bảo thông tin định danh trên môi trường điện tử luôn được cập nhật và chính xác theo dữ liệu gốc. Trường hợp thông tin thay đổi chưa được điều chỉnh trong các cơ sở dữ liệu quốc gia này, người dùng cần thực hiện các thủ tục theo quy định pháp luật để điều chỉnh thông tin trước khi hệ thống có thể cập nhật.
Quyết định cũng quy định các trường hợp tài khoản định danh điện tử có thể bị khóa. Tài khoản sẽ bị khóa khi chủ thể yêu cầu tự khóa, hoặc khi có yêu cầu từ các cơ quan có thẩm quyền như cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan chức năng, hoặc bên sử dụng dịch vụ. Việc vi phạm các điều khoản dịch vụ đã thỏa thuận với cơ quan cấp tài khoản cũng là một lý do dẫn đến việc khóa tài khoản. Ngoài ra, các trường hợp như xác lập lại hoặc hủy số định danh cá nhân, hoặc khi chủ thể danh tính điện tử qua đời, tài khoản cũng sẽ bị khóa để bảo vệ thông tin và đảm bảo tính chính xác của hệ thống.
Việc khôi phục tài khoản định danh điện tử đã bị khóa cũng được quy định rõ ràng. Nếu tài khoản bị khóa theo yêu cầu của chủ thể, họ có thể yêu cầu khôi phục bất cứ lúc nào. Tương tự, nếu tài khoản bị khóa theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền hoặc bên sử dụng dịch vụ, việc khôi phục sẽ được thực hiện khi có yêu cầu từ chính các cơ quan hoặc bên đó. Trường hợp tài khoản bị khóa do vi phạm điều khoản dịch vụ, chủ thể cần khắc phục những vi phạm đó và sau đó yêu cầu hệ thống khôi phục tài khoản của mình. Những quy định này nhằm đảm bảo sự linh hoạt trong quản lý tài khoản đồng thời duy trì tính bảo mật và tuân thủ pháp luật.
Trách nhiệm của các bên liên quan theo Quyết định 34/2021/QĐ-TTg
Quyết định 34/2021/QĐ-TTg phân định rõ quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia vào hoạt động định danh điện tử và xác thực danh tính. Đối với cá nhân đăng ký và sử dụng tài khoản định danh điện tử, họ có nghĩa vụ tuân thủ các quy định về đăng ký và sử dụng, cung cấp thông tin chính xác và chịu trách nhiệm về tính xác thực của các giấy tờ, thông tin đã cung cấp. Việc quản lý và bảo mật thông tin tài khoản là trách nhiệm then chốt của người dùng, tuyệt đối không được chia sẻ tài khoản cho người khác để đảm bảo an toàn khi thực hiện các giao dịch. Cá nhân cũng chịu trách nhiệm về các giao dịch đã thực hiện bằng tài khoản của mình và có quyền được thông báo về tình trạng hoạt động của tài khoản.
Đối với các tổ chức và cá nhân khác sử dụng dịch vụ xác thực điện tử (ví dụ: ngân hàng, sàn thương mại điện tử, các dịch vụ công trực tuyến), họ có nghĩa vụ đảm bảo hạ tầng công nghệ, an toàn và bảo mật hệ thống để kết nối và sử dụng dịch vụ. Bên sử dụng dịch vụ có quyền lựa chọn mức độ tài khoản định danh điện tử phù hợp với yêu cầu bảo mật của từng loại dịch vụ cung cấp. Một nghĩa vụ quan trọng khác là bảo vệ dữ liệu cá nhân của người dùng theo đúng quy định của pháp luật, đảm bảo thông tin không bị lạm dụng hay rò rỉ.
Trách nhiệm triển khai và quản lý hệ thống thuộc về các cơ quan nhà nước. Bộ Công an đóng vai trò trung tâm, chịu trách nhiệm xây dựng, quản lý, vận hành Hệ thống định danh và xác thực điện tử, đảm bảo hoạt động ổn định, liên tục, an toàn và bảo mật. Bộ Công an cũng thực hiện các biện pháp quản lý nhà nước đối với hoạt động định danh điện tử, giải quyết khiếu nại, hướng dẫn người dân, và có quyền dừng cung cấp dịch vụ cho bên sử dụng nếu hệ thống của họ không đảm bảo an toàn. Việc kết nối hệ thống với Cổng dịch vụ công quốc gia và các nền tảng khác để phục vụ thủ tục hành chính cũng là trách nhiệm của Bộ Công an.
Bộ Thông tin và Truyền thông có trách nhiệm hướng dẫn các tiêu chuẩn kỹ thuật công nghệ thông tin liên quan đến định danh điện tử và phối hợp với Bộ Công an trong quản lý nhà nước. Bộ Quốc phòng chịu trách nhiệm hướng dẫn các tiêu chuẩn kỹ thuật mật mã sử dụng trong hoạt động này, đồng thời phối hợp với Bộ Công an đảm bảo an toàn, bảo mật thông tin và sử dụng danh tính điện tử cho các dịch vụ chuyên dùng như chữ ký số. Các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố có trách nhiệm đảm bảo việc sử dụng danh tính điện tử và tài khoản định danh điện tử trong thực hiện các thủ tục hành chính trực tuyến, đồng thời phối hợp với Bộ Công an để thống nhất phương án kết nối và chia sẻ dữ liệu an toàn, bảo mật.
Thời gian hiệu lực và Điều khoản chuyển tiếp quan trọng
Quyết định 34/2021/QĐ-TTg chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 09 tháng 11 năm 2021, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc xây dựng nền tảng định danh số tại Việt Nam. Sự ra đời của Quyết định này tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc triển khai và phát triển hệ thống định danh điện tử, phục vụ hiệu quả cho công cuộc chuyển đổi số quốc gia và cải cách thủ tục hành chính.
Bên cạnh việc quy định các nội dung mới, Quyết định cũng bao gồm các điều khoản chuyển tiếp để đảm bảo sự liền mạch và không gây gián đoạn đối với các hệ thống và tài khoản đã tồn tại trước đó. Cụ thể, đối với những tài khoản định danh điện tử của cá nhân đã được tạo lập thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc các Cổng dịch vụ công cấp bộ, cấp tỉnh trước ngày 09 tháng 11 năm 2021, Quyết định yêu cầu các tài khoản này phải được xác thực lại với danh tính điện tử do Bộ Công an cung cấp trước ngày 01 tháng 01 năm 2023. Đây là thời hạn để các hệ thống cũ chuyển đổi và đồng bộ với hệ thống định danh tập trung mới.
Ngoài ra, điều khoản chuyển tiếp cũng tính đến trường hợp các Cổng dịch vụ công chưa kịp sẵn sàng kết nối với Hệ thống định danh và xác thực điện tử của Bộ Công an ngay sau khi Quyết định có hiệu lực. Trong giai đoạn từ ngày 09 tháng 11 năm 2021 đến trước ngày 01 tháng 01 năm 2023, nếu hệ thống của Bộ Công an chưa kết nối hoàn chỉnh, việc tạo lập tài khoản để thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến vẫn có thể tiếp tục sử dụng danh tính điện tử do các tổ chức cung cấp định danh điện tử khác đã kết nối và tích hợp với Nền tảng trao đổi định danh điện tử trên Cổng dịch vụ công quốc gia. Điều này nhằm đảm bảo các hoạt động giao dịch điện tử và thủ tục hành chính không bị gián đoạn trong quá trình chuyển đổi.
Hỏi Đáp (FAQs) về Quyết định 34/2021/QĐ-TTg
-
Quyết định 34/2021/QĐ-TTg quy định về vấn đề gì?
Quyết định này quy định chi tiết về hoạt động định danh điện tử và xác thực danh tính cá nhân trên nền tảng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu căn cước công dân và Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh tại Việt Nam. -
Thế nào là định danh điện tử theo Quyết định này?
Định danh điện tử là hoạt động thu thập, tạo lập, gắn danh tính điện tử cho cá nhân và quản lý danh tính điện tử đó trên môi trường số. -
Có bao nhiêu mức độ của tài khoản định danh điện tử?
Theo Quyết định, có hai mức độ của tài khoản định danh điện tử: Mức độ 1 (xác minh thông tin cơ bản tự động) và Mức độ 2 (xác minh thông tin cơ bản và dữ liệu sinh trắc học như ảnh chân dung, vân tay). -
Tài khoản định danh điện tử Mức độ 2 có giá trị như thế nào?
Tài khoản định danh điện tử Mức độ 2 có giá trị sử dụng tương đương với thẻ căn cước công dân, hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế trong các giao dịch điện tử, tùy thuộc vào quyết định của bên sử dụng dịch vụ. -
Ai có thể đăng ký tài khoản định danh điện tử?
Cá nhân từ đủ 14 tuổi trở lên có thể tự đăng ký. Đối với người dưới 14 tuổi hoặc người được giám hộ, việc đăng ký được thực hiện thông qua tài khoản của cha, mẹ hoặc người giám hộ.
Quyết định 34/2021/QĐ-TTg là một văn bản pháp lý quan trọng, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho việc triển khai và quản lý hệ thống định danh điện tử tại Việt Nam. Sự ra đời của tài khoản định danh điện tử trên nền tảng dữ liệu quốc gia góp phần thúc đẩy mạnh mẽ công cuộc chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính, và tăng cường tính an toàn, bảo mật cho các giao dịch trên môi trường số, mở ra nhiều tiện ích mới cho người dân và doanh nghiệp trên cả nước. Edupace mong rằng bài viết này đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về chủ đề này.
