Thông tư 01/2021/TT-BXD về Quy hoạch Xây dựng

Trang Chủ / Chia sẻ kiến thức / Thông tư 01/2021/TT-BXD về Quy hoạch Xây dựng

Thông tư 01/2021/TT-BXD của Bộ Xây dựng ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Quy hoạch xây dựng (QCVN 01:2021/BXD) là văn bản pháp lý quan trọng. Nó định hình các yêu cầu bắt buộc trong hoạt động quy hoạch xây dựng tại Việt Nam, từ vùng huyện đến đô thị, nông thôn. Văn bản này có hiệu lực từ 05/7/2021 và là kim chỉ nam cho công tác quy hoạch hiện nay.

Nội Dung Bài Viết

Tổng quan về Thông tư 01/2021/TT-BXD

Phạm vi và đối tượng điều chỉnh

Thông tư 01/2021/TT-BXD và QCVN 01:2021/BXD kèm theo quy định chi tiết các giới hạn đặc tính kỹ thuật và yêu cầu quản lý bắt buộc phải tuân thủ trong lĩnh vực quy hoạch xây dựng. Phạm vi áp dụng rất rộng, bao trùm các hoạt động quy hoạch vùng huyện, vùng liên huyện, quy hoạch đô thị và quy hoạch nông thôn. Quy chuẩn này chi phối toàn bộ quá trình từ lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh cho đến tổ chức thực hiện quy hoạch.

Quy chuẩn này được ban hành nhằm mục đích làm cơ sở thống nhất cho việc xây dựng các tiêu chuẩn quốc gia và quy chuẩn địa phương liên quan đến quy hoạch đô thị-nông thôn. Đối tượng áp dụng chính là tất cả các tổ chức và cá nhân có liên quan đến các hoạt động quy hoạch được đề cập. Điều này đảm bảo rằng mọi dự án và kế hoạch quy hoạch xây dựng trên cả nước đều phải tuân thủ một bộ nguyên tắc và tiêu chuẩn kỹ thuật chung, góp phần tạo nên sự đồng bộ và hiệu quả.

Khái niệm cốt lõi trong Quy chuẩn

Để hiểu rõ QCVN 01:2021/BXD, việc nắm vững các khái niệm được định nghĩa trong Quy chuẩn là hết sức cần thiết. Quy hoạch xây dựng được giải thích là quá trình tổ chức không gian lãnh thổ, hệ thống hạ tầng kỹ thuật và xã hội nhằm tạo lập môi trường sống phù hợp, hài hòa lợi ích quốc gia và cộng đồng, hướng tới phát triển bền vững. Quy hoạch đô thị tập trung vào không gian, kiến trúc, cảnh quan, hạ tầng trong phạm vi đô thị.

Các khái niệm quan trọng khác bao gồm đất dân dụng (đất phục vụ mục đích dân dụng như ở, dịch vụ công cộng, cây xanh công cộng, hạ tầng kỹ thuật đô thị), đơn vị ở (khu chức năng cơ bản phục vụ nhu cầu ở hàng ngày), khu chức năng (khu kinh tế, công nghiệp, du lịch, v.v.), mật độ xây dựng (thuần và gộp), hệ số sử dụng đất, chỉ giới đường đỏ, chỉ giới xây dựng, và khoảng lùi. Nắm vững các thuật ngữ này giúp việc nghiên cứu và áp dụng Quy chuẩn trở nên chính xác và hiệu quả hơn.

Các Yêu cầu Chung trong Quy hoạch Xây dựng

Tầm quan trọng của dự báo trong quy hoạch

Theo Thông tư 01/2021/TT-BXD và QCVN 01:2021/BXD, công tác dự báo là bước nền tảng và cực kỳ quan trọng trong lập đồ án quy hoạch. Dự báo cần bao gồm nhiều khía cạnh như dân số (bao gồm dân số thường trú, tạm trú, lưu trú, khách vãng lai quy đổi), lao động, nhu cầu đất đai, hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật và các yếu tố kinh tế-xã hội khác. Các số liệu dự báo phải dựa trên chuỗi dữ liệu thực tế tối thiểu trong 5 năm gần nhất và phù hợp với quy hoạch cấp cao hơn.

<>Xem Thêm Bài Viết:<>

Bên cạnh các yếu tố phát triển, dự báo còn phải đề cập đến những rủi ro tiềm ẩn từ tai biến thiên nhiên, các vấn đề môi trường, biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Điều này giúp đồ án quy hoạch có tính ứng phó cao hơn. Kết quả dự báo phải được xem xét kỹ lưỡng để đảm bảo tính khả thi và phù hợp với khả năng đáp ứng của đất đai, hệ thống hạ tầng và môi trường của khu vực quy hoạch.

Lựa chọn địa điểm xây dựng an toàn và hiệu quả

Việc lựa chọn khu vực để phát triển xây dựng được quy định chặt chẽ trong Quy chuẩn. Địa điểm được chọn phải có lợi thế về kinh tế, xã hội, hạ tầng, môi trường và cảnh quan. Các điều kiện tự nhiên tại khu vực đó phải đảm bảo an toàn cho hoạt động xây dựng và đặc biệt là an toàn cho cộng đồng dân cư. Quy chuẩn nghiêm cấm xây dựng tại những khu vực thuộc phạm vi cấm xây dựng đã được xác định.

Đối với những khu vực được dự báo sẽ chịu ảnh hưởng của mực nước biển dâng do biến đổi khí hậu, công tác lựa chọn đất xây dựng phải có tính toán cụ thể dựa trên các kịch bản quốc gia về nước biển dâng. Trong trường hợp không thể tránh khỏi việc xây dựng tại các khu vực có nguy cơ xảy ra tai biến thiên nhiên như trượt lở, ngập lụt, hay lũ lụt, đồ án quy hoạch bắt buộc phải đề xuất các giải pháp giảm thiểu rủi ro, khắc phục hậu quả và đảm bảo an toàn tối đa cho người dân sinh sống trong khu vực đó.

Định hướng không gian cấp vùng và liên kết

QCVN 01:2021/BXD yêu cầu việc phân vùng trong đồ án quy hoạch cấp vùng (huyện, liên huyện) phải dựa trên các đặc trưng riêng biệt về cảnh quan tự nhiên, đặc điểm kinh tế-xã hội, môi trường và sinh thái của vùng. Việc phân vùng này cần lồng ghép các giải pháp kiểm soát quản lý theo từng mức độ khác nhau.

Các khu vực được ưu tiên cho xây dựng (như đô thị, khu dân cư, khu công nghiệp) được xác định rõ ràng. Đồng thời, những khu vực hạn chế xây dựng (đất nông, lâm nghiệp, khu vực cần bảo tồn cảnh quan tự nhiên) và khu vực cấm xây dựng hoàn toàn (vùng cách ly, vùng an toàn, khu vực bảo vệ di sản, di tích) cũng phải được quy định cụ thể. Hệ thống các đô thị trong vùng phải được quy hoạch để đảm bảo sự liên kết thuận lợi, khả năng phát triển mở rộng và an toàn về môi trường, đồng thời duy trì vùng đệm sinh thái hợp lý.

Tổ chức không gian đô thị và khu chức năng

Quy chuẩn đặt ra nhiều yêu cầu cho việc tổ chức không gian toàn đô thị và các khu chức năng bên trong nó. Đối với các thành phố lớn có cấu trúc đa trung tâm, việc quy hoạch phải đảm bảo sự liên kết thông suốt giữa đô thị trung tâm và các đô thị vệ tinh, các khu chức năng chuyên biệt, đồng thời bảo tồn các vùng xanh đệm tự nhiên. Ranh giới khu vực phát triển đô thị và khu vực hạn chế phát triển phải được xác định rõ ràng.

Không gian đô thị cần được quy hoạch để khai thác tối đa lợi thế tự nhiên, giảm thiểu bất lợi, phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội, và đặc thù đất đai. Mục tiêu là tạo ra môi trường sống an toàn, chất lượng, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa. Các chỉ tiêu sử dụng đất dân dụng và các loại đất ngoài dân dụng phải được tính toán khoa học, đảm bảo sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả và bảo vệ tài nguyên. Các cơ sở công nghiệp, kho tàng độc hại phải được bố trí tại vị trí an toàn, tránh gây ô nhiễm khu dân cư.

Quy hoạch không gian xanh và cây xanh đô thị

Không gian xanh đóng vai trò thiết yếu trong quy hoạch xây dựng đô thị hiện đại, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống và môi trường. QCVN 01:2021/BXD yêu cầu quy hoạch không gian xanh phải gắn kết cả không gian xanh tự nhiên (rừng, đồi, thảm thực vật ven sông/hồ/biển) và không gian xanh nhân tạo (công viên, vườn hoa, mặt nước trong đô thị) thành một hệ thống liên hoàn.

Không gian xanh tự nhiên cần được bảo vệ tối đa, trong khi không gian xanh nhân tạo phải được phân bố hợp lý khắp đô thị để đảm bảo mọi người dân đều dễ dàng tiếp cận và sử dụng. Chỉ tiêu đất cây xanh công cộng được quy định cụ thể cho từng loại đô thị (theo Bảng 2.5 trong Quy chuẩn, với các mức tối thiểu từ 4 m2/người đến 7 m2/người tùy loại đô thị, không kể cây xanh trong đơn vị ở). Việc lựa chọn loại cây xanh cũng được quy định, ưu tiên cây bản địa, cây đặc trưng vùng miền, tránh cây gây hại cho công trình hoặc sức khỏe con người.

Phát triển không gian xây dựng ngầm

Quy chuẩn cũng bắt đầu đi sâu vào việc quản lý không gian xây dựng ngầm, một yếu tố ngày càng quan trọng ở các đô thị lớn. Đồ án quy hoạch cần xác định rõ các khu vực được phép xây dựng công trình ngầm, khu vực bị hạn chế và khu vực cấm xây dựng ngầm.

Việc quy hoạch không gian ngầm bao gồm xác định vị trí, quy mô, hướng tuyến, và phân tầng cho hệ thống giao thông ngầm, các tuy-nen kỹ thuật, hào kỹ thuật, cống bể kỹ thuật, cũng như các công trình công cộng ngầm và đầu mối hạ tầng kỹ thuật ngầm. Quy chuẩn nhấn mạnh yêu cầu kết nối an toàn, đồng bộ giữa các công trình ngầm với nhau và với các công trình trên mặt đất, cả về không gian và hạ tầng kỹ thuật.

Yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật đồng bộ

Hệ thống hạ tầng kỹ thuật là xương sống của mọi khu vực phát triển. Thông tư 01/2021/TT-BXD yêu cầu quy hoạch hạ tầng kỹ thuật phải đáp ứng đầy đủ nhu cầu của khu vực, phù hợp với dự báo phát triển dân số và kinh tế. Dự báo nhu cầu hạ tầng phải dựa trên dữ liệu hiện trạng, các dự án tương tự, hoặc tiêu chuẩn áp dụng.

Quy hoạch hạ tầng kỹ thuật cũng phải tính đến ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, bao gồm cả nước biển dâng. Quy chuẩn yêu cầu sự thống nhất, đồng bộ trong việc quy hoạch các công trình hạ tầng sử dụng chung về hướng tuyến, vị trí và quy mô. Đặc biệt, Quy chuẩn lồng ghép các yêu cầu đảm bảo người khuyết tật tiếp cận sử dụng công trình giao thông và hạ tầng kỹ thuật theo QCVN 10:2014/BXD. Các yêu cầu cụ thể về chiếu sáng công cộng, hạ tầng viễn thông, vệ sinh công cộng cũng được đề cập chi tiết.

Mức độ chi tiết trên bản đồ quy hoạch

Để đảm bảo tính minh bạch và khả thi khi triển khai, QCVN 01:2021/BXD quy định rõ mức độ thể hiện các thông số kỹ thuật và yêu cầu quản lý trên bản đồ quy hoạch tương ứng với từng tỷ lệ. Ví dụ, bản đồ tỷ lệ 1/25.000 phải thể hiện được đến cấp đường liên khu vực và các ô đất giới hạn bởi các tuyến đường này.

Bản đồ tỷ lệ 1/10.000 cần thể hiện đến cấp đường chính khu vực. Với tỷ lệ 1/5.000, các yêu cầu chi tiết hơn được đặt ra, thể hiện đến cấp đường khu vực. Tỷ lệ 1/2.000 đi sâu hơn, thể hiện đến cấp đường phân khu vực và các ô đất được giới hạn bởi chúng. Chi tiết nhất là bản đồ tỷ lệ 1/500, phải thể hiện được đến đường nhóm nhà ở, đường dành cho người đi bộ/xe đạp, và từng lô đất cụ thể.

Các Quy Định Kỹ Thuật Cụ Thể

Chỉ tiêu đất dân dụng và đơn vị ở

Một trong những quy định kỹ thuật cốt lõi của QCVN 01:2021/BXD là các chỉ tiêu sử dụng đất, đặc biệt là đất dân dụng và đất đơn vị ở. Quy chuẩn cung cấp các chỉ tiêu bình quân tối thiểu và tối đa cho đất dân dụng toàn đô thị, phân loại theo loại đô thị (từ Loại I đến Loại V) với các mức dao động từ 45 m2/người đến 100 m2/người.

Đối với đơn vị ở, Quy chuẩn giới hạn quy mô dân số tối đa là 20.000 người và tối thiểu là 4.000 người (hoặc 2.800 người đối với đô thị miền núi). Chỉ tiêu đất đơn vị ở bình quân toàn đô thị cũng được quy định theo loại đô thị, nằm trong khoảng 15 m2/người đến 55 m2/người. Quy chuẩn cũng đưa ra các yêu cầu về diện tích tối thiểu cho đất cây xanh sử dụng công cộng trong đơn vị ở (tối thiểu 2 m2/người) và quy mô tối thiểu của công viên/vườn hoa cấp đơn vị ở (5.000 m2). Các dự án phát triển nhà ở có quy mô dân số nhỏ hơn đơn vị ở cũng có các yêu cầu riêng về cây xanh và công trình giáo dục mầm non.

Quy hoạch công trình dịch vụ – công cộng

Hệ thống công trình dịch vụ – công cộng là yếu tố quan trọng đảm bảo chất lượng sống. Thông tư 01/2021/TT-BXD phân cấp các công trình này thành 3 cấp: cấp vùng, cấp đô thị, và cấp đơn vị ở. Quy mô các công trình phải đáp ứng nhu cầu của cư dân trong khu vực và cả dân số vãng lai.

Quy chuẩn đưa ra các chỉ tiêu tối thiểu cho công trình cấp đô thị như trường trung học phổ thông (40 học sinh/1000 người, 10 m2/học sinh), bệnh viện đa khoa (4 giường/1000 người, 100 m2/giường bệnh), các loại sân thể thao, trung tâm văn hóa. Đối với công trình cấp đơn vị ở, Quy chuẩn quy định bán kính phục vụ (không quá 500 m, hoặc 1.000 m ở địa hình phức tạp), và các chỉ tiêu tối thiểu cho trường mầm non (50 cháu/1000 người, 12 m2/cháu), trường tiểu học, trung học cơ sở, trạm y tế, sân chơi, sân luyện tập, trung tâm văn hóa-thể thao và chợ.

Đất cây xanh công cộng và cây xanh chuyên dụng

Đất cây xanh trong đô thị theo QCVN 01:2021/BXD được phân thành đất cây xanh sử dụng công cộng (công viên, vườn hoa, sân chơi), đất cây xanh sử dụng hạn chế (trong khuôn viên công trình, công viên chuyên đề), và đất cây xanh chuyên dụng (vườn ươm, nghiên cứu, cách ly). Quy chuẩn nhấn mạnh tầm quan trọng của đất cây xanh sử dụng công cộng, yêu cầu phải đảm bảo mọi người dân đều có thể tiếp cận và sử dụng thuận tiện.

Việc khai thác các không gian xanh tự nhiên như thảm thực vật ven sông, hồ, kênh, rạch, hoặc ven biển được khuyến khích để tăng thêm diện tích đất cây xanh đô thị. Đối với các đô thị có cảnh quan tự nhiên đặc trưng và có giá trị, Quy chuẩn yêu cầu phải có các giải pháp quy hoạch để vừa khai thác tiềm năng phát triển kinh tế từ cảnh quan, vừa bảo tồn được sự toàn vẹn của tài nguyên này. Các chỉ tiêu tối thiểu cho đất cây xanh sử dụng công cộng cấp đô thị (không bao gồm trong đơn vị ở) cũng được quy định theo loại đô thị.

Yêu cầu đối với khu công nghiệp và chế xuất

QCVN 01:2021/BXD quy định chặt chẽ việc quy hoạch khu công nghiệp, khu chế xuất và khu công nghệ cao nhằm đảm bảo bảo vệ môi trường và an toàn cho khu vực xung quanh. Các cơ sở sản xuất hoặc kho tàng có mức độ độc hại cấp I hoặc cấp II bắt buộc phải được quy hoạch nằm ngoài khu vực xây dựng đô thị. Mức độ độc hại và khoảng cách an toàn về môi trường (ATMT) phải tuân thủ các quy định của Bộ Khoa học Công nghệ hoặc pháp luật về môi trường.

Trong trường hợp chưa có quy định cụ thể, việc xác định khoảng cách ATMT có thể dựa trên báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) hoặc tham chiếu TCVN 4449 – 1987. Quy chuẩn yêu cầu bố trí dải đất cây xanh cách ly với chiều rộng tối thiểu là 10 m xung quanh khu công nghiệp, kho tàng, cụm công nghiệp. Đặc biệt, trong phạm vi khoảng cách ATMT này chỉ được phép quy hoạch một số loại công trình nhất định như đường giao thông, bãi đỗ xe, trạm điện, nhà bảo vệ, trạm xử lý nước thải, trạm trung chuyển/xử lý chất thải rắn, và các công trình công nghiệp phụ trợ khác. Tuyệt đối cấm bố trí các công trình dân dụng trong khoảng cách này.

Tầm quan trọng và Ảnh hưởng của QCVN 01:2021/BXD

QCVN 01:2021/BXD, được ban hành kèm theo Thông tư 01/2021/TT-BXD, có tầm ảnh hưởng sâu rộng đến mọi khía cạnh của công tác quy hoạch xây dựng tại Việt Nam. Nó cung cấp một bộ tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia bắt buộc áp dụng, thay thế cho phiên bản năm 2019, cập nhật các quy định phù hợp hơn với bối cảnh phát triển hiện tại và tương lai. Quy chuẩn này là căn cứ pháp lý và kỹ thuật vững chắc cho các cơ quan quản lý nhà nước, các đơn vị tư vấn quy hoạch, các nhà đầu tư và cộng đồng trong việc kiểm tra, giám sát và thực hiện các đồ án quy hoạch.

Việc tuân thủ Quy chuẩn giúp đảm bảo các khu vực đô thị và nông thôn được quy hoạch một cách khoa học, bền vững, đáp ứng các yêu cầu về chất lượng cuộc sống, bảo vệ môi trường, an toàn trước thiên tai và biến đổi khí hậu. Nó định hướng việc sử dụng đất dân dụng hiệu quả, bố trí hợp lý các công trình dịch vụ – công cộng, phát triển không gian xanh, và quản lý rủi ro từ các khu vực sản xuất công nghiệp. Hiểu và áp dụng đúng Thông tư 01/2021/TT-BXD là chìa khóa để tạo nên những không gian sống và làm việc tốt hơn cho người dân.

FAQs

Thông tư 01/2021/TT-BXD có hiệu lực từ khi nào?
Thông tư 01/2021/TT-BXD có hiệu lực thi hành kể từ ngày 05 tháng 7 năm 2021.
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2021/BXD áp dụng cho những loại quy hoạch nào?
Quy chuẩn này áp dụng cho hoạt động quy hoạch xây dựng vùng huyện, vùng liên huyện, quy hoạch đô thị, và quy hoạch nông thôn.
Chỉ tiêu đất cây xanh sử dụng công cộng trong đơn vị ở tối thiểu là bao nhiêu?
Đất cây xanh sử dụng công cộng trong đơn vị ở tối thiểu phải đạt 2 m2/người.
Khoảng cách an toàn về môi trường (ATMT) quanh khu công nghiệp có bắt buộc phải có dải cây xanh cách ly không?
Có, bắt buộc phải bố trí dải cây xanh cách ly quanh khu công nghiệp, kho tàng và cụm công nghiệp với chiều rộng tối thiểu 10m.
Các công trình dân dụng có được phép bố trí trong khoảng cách an toàn về môi trường của khu công nghiệp không?
Không, trong khoảng cách an toàn về môi trường tuyệt đối không được bố trí các công trình dân dụng.

Thông tư 01/2021/TT-BXD cùng với QCVN 01:2021/BXD là cơ sở pháp lý và kỹ thuật nền tảng cho mọi hoạt động quy hoạch xây dựng tại Việt Nam, hướng tới các khu vực sống chất lượng và bền vững. Hiểu rõ các quy định này giúp đảm bảo tuân thủ và hiệu quả trong công tác quy hoạch. Edupace luôn cập nhật các thông tin pháp lý quan trọng này để cung cấp kiến thức hữu ích cho cộng đồng.