Ngày 16/6/2025, Bộ Tư pháp đã ban hành Thông tư số 09/2025/TT-BTP, một văn bản pháp lý quan trọng hướng dẫn chi tiết chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Sở Tư pháp cấp tỉnh và Văn phòng Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp xã trong lĩnh vực tư pháp. Đây là cập nhật cần thiết nhằm chuẩn hóa hoạt động của ngành tại địa phương và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Vai trò và Trách nhiệm của Sở Tư pháp cấp tỉnh
Sở Tư pháp đóng vai trò là cơ quan chuyên môn trọng yếu, tham mưu và giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước trên nhiều lĩnh vực liên quan đến tư pháp. Theo Thông tư 09/2025/TT-BTP, vị trí của Sở Tư pháp được xác định rõ ràng là cơ quan thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, có tư cách pháp nhân và chịu sự chỉ đạo chuyên môn của Bộ Tư pháp. Chức năng bao trùm là tham mưu, giúp việc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý các hoạt động về xây dựng pháp luật, tổ chức thi hành pháp luật, hành chính tư pháp, bổ trợ tư pháp, công tác pháp chế và các công tác tư pháp khác theo quy định.
Thúc đẩy công tác xây dựng và hoàn thiện pháp luật
Công tác xây dựng pháp luật tại địa phương là một trong những nhiệm vụ cốt lõi của Sở Tư pháp được quy định chi tiết trong Thông tư 09/2025/TT-BTP. Sở Tư pháp có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan để lập danh mục các nghị quyết, quyết định cần ban hành để quy định chi tiết các văn bản pháp luật của cấp trên. Cơ quan này cũng trực tiếp tham gia vào quá trình soạn thảo, góp ý và thẩm định các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật do Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành. Việc theo dõi, đôn đốc tiến độ soạn thảo và báo cáo định kỳ về tình hình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật cũng là trách nhiệm quan trọng nhằm đảm bảo hệ thống pháp luật địa phương đồng bộ và kịp thời.
Tổ chức thực thi pháp luật và kiểm tra văn bản
Sở Tư pháp đóng vai trò đầu mối trong việc tổ chức thi hành pháp luật, theo dõi, hướng dẫn và kiểm tra các lĩnh vực như theo dõi việc thi hành văn bản, kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật. Đặc biệt, Thông tư 09/2025/TT-BTP nhấn mạnh nhiệm vụ giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tự kiểm tra văn bản và kiểm tra, xử lý các văn bản của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp xã có dấu hiệu trái pháp luật. Cơ quan này cũng chịu trách nhiệm về công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, hòa giải ở cơ sở, và chuẩn tiếp cận pháp luật, đảm bảo người dân được tiếp cận thông tin pháp luật một cách hiệu quả và dễ dàng. Việc cập nhật văn bản quy phạm pháp luật lên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật cũng là nhiệm vụ quan trọng của Sở Tư pháp.
Quản lý nghiệp vụ hành chính tư pháp cốt lõi
Trong lĩnh vực hành chính tư pháp, Sở Tư pháp có trách nhiệm chỉ đạo, theo dõi và kiểm tra các công tác quan trọng như hộ tịch, quốc tịch, nuôi con nuôi. Cụ thể, cơ quan này quản lý việc khai thác Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, quản lý sổ sách, biểu mẫu, hồ sơ hộ tịch. Sở Tư pháp cũng thẩm định và trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giải quyết các việc về nuôi con nuôi, đặc biệt là nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài. Công tác quản lý đăng ký biện pháp bảo đảm bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất cũng thuộc phạm vi trách nhiệm của Sở Tư pháp. Bên cạnh đó, cơ quan này còn hỗ trợ, hướng dẫn và tham gia giải quyết các yêu cầu bồi thường nhà nước tại địa phương, đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho người dân.
Phát triển và giám sát hoạt động bổ trợ tư pháp
Lĩnh vực bổ trợ tư pháp với sự đa dạng của các ngành nghề như luật sư, công chứng, giám định tư pháp, đấu giá tài sản, hòa giải thương mại, quản tài viên… được quy định chi tiết trong Thông tư 09/2025/TT-BTP. Sở Tư pháp chịu trách nhiệm chỉ đạo, theo dõi, hướng dẫn chuyên môn và kiểm tra hoạt động của các tổ chức hành nghề trong các lĩnh vực này. Các nhiệm vụ cụ thể bao gồm cấp, cấp lại, thu hồi giấy đăng ký hoạt động của tổ chức hành nghề, quản lý đội ngũ người hành nghề (cấp thẻ, bổ nhiệm, miễn nhiệm), xây dựng cơ sở dữ liệu liên quan (ví dụ: cơ sở dữ liệu công chứng), và xử lý vi phạm theo thẩm quyền được phân cấp. Sự quản lý chặt chẽ từ Sở Tư pháp góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ bổ trợ tư pháp và bảo vệ quyền lợi của người dân.
<>Xem Thêm Bài Viết:<>- Giải Mã Bí Ẩn Giấc Mơ Thấy Nhiều Rắn Hổ Mang Đầy Ý Nghĩa
- Khám phá cuộc sống đô thị bằng tiếng Anh toàn diện
- Chiến lược IELTS Speaking Part 2: Mô tả người bảo vệ môi trường
- Đội Mũ Bảo Hiểm Đúng Cách Bảo Vệ An Toàn
- Phân Tích Tuổi Quý Dậu 1993 Khi Làm Nhà Năm 2020
Phối hợp thi hành án và quản lý Thừa phát lại
Sở Tư pháp có vai trò phối hợp với các cơ quan thi hành án dân sự, thi hành án hành chính theo quy định pháp luật. Đối với hoạt động thừa phát lại, Thông tư 09/2025/TT-BTP giao cho Sở Tư pháp nhiều nhiệm vụ quan trọng. Cơ quan này thẩm định hồ sơ, trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh bổ nhiệm, miễn nhiệm Thừa phát lại, cấp thẻ hành nghề, và quyết định tạm đình chỉ hành nghề. Đồng thời, Sở Tư pháp cũng tiếp nhận, thẩm định và trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cho phép thành lập, chuyển đổi, sáp nhập Văn phòng Thừa phát lại. Việc xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu về vi bằng cũng là một nhiệm vụ mới được giao cho Sở Tư pháp để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động này.
Các nhiệm vụ quản lý nhà nước khác
Ngoài các lĩnh vực chuyên sâu đã nêu, Thông tư 09/2025/TT-BTP còn quy định nhiều nhiệm vụ quản lý nhà nước khác thuộc thẩm quyền của Sở Tư pháp. Các nhiệm vụ này bao gồm quản lý nhà nước về hợp tác quốc tế về pháp luật và cải cách tư pháp tại địa phương, tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ cho công chức, viên chức ngành, kiểm tra và xử lý vi phạm pháp luật trong phạm vi quản lý. Sở Tư pháp cũng giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý các hội, tổ chức phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực tư pháp. Việc ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng hệ thống thông tin, và quản lý tổ chức bộ máy, biên chế cũng là những trách nhiệm quan trọng để Sở Tư pháp hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Công tác Tư pháp tại Văn phòng HĐND và UBND cấp xã
Tại cấp cơ sở, Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp xã đóng vai trò nòng cốt trong việc triển khai công tác tư pháp đến gần hơn với người dân. Chức năng chính là tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện quản lý nhà nước về xây dựng pháp luật, tổ chức thi hành pháp luật, hành chính tư pháp, bổ trợ tư pháp và các công tác tư pháp khác theo quy định của pháp luật. Thông tư 09/2025/TT-BTP quy định chi tiết các nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể để đảm bảo công tác tư pháp ở cấp xã hoạt động hiệu quả.
Trách nhiệm tham mưu và tổ chức thực hiện
Văn phòng HĐND và UBND cấp xã có trách nhiệm tham mưu cho Ủy ban nhân dân cấp xã ban hành các dự thảo nghị quyết, quyết định liên quan đến lĩnh vực tư pháp, cũng như các kế hoạch triển khai nhiệm vụ tư pháp tại địa phương. Cơ quan này cũng trực tiếp tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, chương trình, kế hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Trong công tác xây dựng pháp luật, Văn phòng tham gia góp ý và thẩm định các dự thảo văn bản do các bộ phận khác của cấp xã xây dựng. Việc theo dõi việc thi hành văn bản quy phạm pháp luật, tự kiểm tra văn bản, rà soát và hệ thống hóa văn bản cũng là những nhiệm vụ được giao để đảm bảo tính thống nhất và hiệu lực của hệ thống pháp luật tại cơ sở.
Quản lý hành chính tư pháp cơ bản tại cơ sở
Các nghiệp vụ hành chính tư pháp thiết yếu như đăng ký hộ tịch và giải quyết nuôi con nuôi trong nước là những nhiệm vụ quan trọng do Văn phòng HĐND và UBND cấp xã thực hiện theo sự chỉ đạo và hướng dẫn nghiệp vụ của Sở Tư pháp. Thông tư 09/2025/TT-BTP quy định cụ thể trách nhiệm giúp Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện các công việc này, bao gồm quản lý, cập nhật và khai thác cơ sở dữ liệu hộ tịch, cấp bản sao giấy tờ hộ tịch, quản lý sổ sách và hồ sơ liên quan. Cơ quan này cũng có trách nhiệm đề nghị cấp trên thu hồi, hủy bỏ các giấy tờ, nội dung đăng ký hộ tịch được cấp trái quy định pháp luật (trừ trường hợp kết hôn trái pháp luật).
Hỗ trợ công tác bổ trợ tư pháp và thi hành án
Trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp, Văn phòng HĐND và UBND cấp xã giúp Ủy ban nhân dân cấp xã chỉ đạo, theo dõi và hướng dẫn công tác chứng thực và trợ giúp pháp lý. Việc chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký, và chứng thực hợp đồng, giao dịch thuộc thẩm quyền của cấp xã được thực hiện tại đây. Cơ quan này cũng quản lý sổ chứng thực và hồ sơ chứng thực, và giúp Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã lập danh sách cộng tác viên dịch thuật trình Sở Tư pháp phê duyệt. Đối với thi hành án dân sự và hành chính, Văn phòng có trách nhiệm niêm yết văn bản thi hành án, xác minh điều kiện thi hành án, và tham mưu phối hợp tổ chức cưỡng chế thi hành án khi cần thiết, cũng như báo cáo tình hình thi hành án hành chính.
Hiệu lực thi hành và Trách nhiệm triển khai Thông tư 09/2025/TT-BTP
Thông tư 09/2025/TT-BTP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2025. Văn bản này chính thức thay thế Thông tư số 07/2020/TT-BTP ngày 21 tháng 12 năm 2020 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp. Điều quan trọng cần lưu ý là một số quy định cụ thể về hành chính tư pháp và bổ trợ tư pháp tại các Điều 5, 6, 7, 10 và 13 của Thông tư này sẽ hết hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 3 năm 2027, trừ các trường hợp đặc biệt liên quan đến việc kéo dài thời gian áp dụng các Nghị định làm cơ sở ban hành Thông tư hoặc có văn bản pháp luật mới ban hành trước thời điểm đó quy định khác.
Quy định về hiệu lực và chuyển tiếp
Việc xác định rõ thời điểm có hiệu lực và các quy định chuyển tiếp, bao gồm cả việc hết hiệu lực của một số nội dung sau một khoảng thời gian nhất định, thể hiện sự điều chỉnh linh hoạt của chính sách pháp luật. Các quy định này phụ thuộc vào tiến độ triển khai các Nghị định liên quan đã được ban hành trước đó. Sự minh bạch về hiệu lực giúp các cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan dễ dàng áp dụng và tuân thủ. Việc thay thế Thông tư 07/2020/TT-BTP bằng Thông tư 09/2025/TT-BTP đánh dấu một bước điều chỉnh quan trọng trong cơ cấu và nhiệm vụ của các cơ quan tư pháp địa phương theo hướng tinh gọn và hiệu quả hơn.
Trách nhiệm tổ chức thực hiện tại địa phương
Để Thông tư 09/2025/TT-BTP được triển khai hiệu quả, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đóng vai trò then chốt. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm quy định cụ thể chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Sở Tư pháp phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước theo từng nhóm lĩnh vực. Việc thành lập, tổ chức lại, giải thể các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Sở Tư pháp cần tuân thủ quy định pháp luật và quy hoạch mạng lưới đơn vị sự nghiệp công. Đồng thời, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cũng cần chỉ đạo, hướng dẫn Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc quy định chức năng, nhiệm vụ, tổ chức và biên chế cho công tác tư pháp ở cấp cơ sở, đảm bảo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Công tác rà soát, xây dựng hoặc sửa đổi đề án vị trí việc làm, cơ cấu ngạch công chức và báo cáo định kỳ về tình hình tổ chức cán bộ cũng là những trách nhiệm quan trọng nhằm đảm bảo nguồn lực cho ngành tư pháp địa phương hoạt động hiệu quả.
Câu hỏi thường gặp (FAQs)
-
Thông tư 09/2025/TT-BTP hướng dẫn về vấn đề gì?
Thông tư này hướng dẫn chi tiết về chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Sở Tư pháp thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và Văn phòng Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp xã trong lĩnh vực tư pháp. -
Thông tư 09/2025/TT-BTP có hiệu lực từ khi nào?
Thông tư này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2025. -
Thông tư 09/2025/TT-BTP thay thế văn bản nào?
Thông tư này thay thế Thông tư số 07/2020/TT-BTP ngày 21 tháng 12 năm 2020 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp. -
Chức năng chính của Sở Tư pháp theo Thông tư này là gì?
Chức năng chính là tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý nhà nước về xây dựng pháp luật, tổ chức thi hành pháp luật, hành chính tư pháp, bổ trợ tư pháp, công tác pháp chế và các công tác tư pháp khác. -
Văn phòng HĐND và UBND cấp xã có những nhiệm vụ tư pháp cơ bản nào theo Thông tư 09/2025/TT-BTP?
Văn phòng này thực hiện các nhiệm vụ như tham mưu ban hành văn bản, tổ chức thi hành pháp luật, quản lý hộ tịch, nuôi con nuôi trong nước, thực hiện và hỗ trợ công tác chứng thực, trợ giúp pháp lý, phối hợp thi hành án, và báo cáo tình hình thi hành pháp luật.
Thông tư 09/2025/TT-BTP là văn bản pháp lý thiết yếu, làm rõ và cập nhật vai trò của các cơ quan tư pháp địa phương, từ cấp tỉnh đến cấp xã. Việc hiểu rõ những quy định này không chỉ quan trọng cho công tác quản lý nhà nước mà còn giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công tốt hơn. Edupace luôn đồng hành cùng bạn đọc cập nhật các thông tin pháp luật mới nhất.
