Thời gian thử việc là giai đoạn quan trọng để người lao động và người sử dụng lao động đánh giá sự phù hợp. Một trong những thắc mắc phổ biến liên quan đến giai đoạn này là liệu hợp đồng thử việc có đóng BHXH và các loại bảo hiểm khác hay không. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động.
Quy định chung về đóng BHXH trong thời gian thử việc
Theo quy định của pháp luật lao động hiện hành tại Việt Nam, việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc thường dựa trên loại hợp đồng lao động và thời hạn của hợp đồng đó. Đối với giai đoạn thử việc, thường được thực hiện thông qua hợp đồng thử việc riêng hoặc ghi nhận trong hợp đồng lao động chính thức, quy định có sự khác biệt so với hợp đồng lao động có thời hạn hoặc không xác định thời hạn.
Căn cứ pháp lý chủ yếu điều chỉnh vấn đề này là Bộ luật Lao động 2019 và Luật Bảo hiểm xã hội 2014. Mục đích chính của giai đoạn thử việc là để người sử dụng lao động đánh giá năng lực, trình độ chuyên môn, kỹ năng làm việc của người lao động và người lao động đánh giá sự phù hợp của công việc, điều kiện làm việc. Do tính chất ngắn hạn và mang tính chất thử nghiệm, các nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thường không áp dụng một cách mặc định.
Căn cứ pháp lý hiện hành
Luật Bảo hiểm xã hội 2014 quy định các đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03 tháng trở lên. Đặc biệt, từ ngày 01/01/2018, người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 03 tháng cũng thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
Trong khi đó, Bộ luật Lao động 2019 quy định nội dung chủ yếu của hợp đồng thử việc bao gồm thời gian thử việc, công việc, địa điểm làm việc, mức lương thử việc… và không bắt buộc phải có điều khoản về đóng bảo hiểm xã hội. Thời gian thử việc cũng có những giới hạn cụ thể tùy thuộc vào tính chất công việc, thường ngắn hơn các loại hợp đồng lao động có thời hạn từ 01 tháng trở lên. Do đó, nếu chỉ ký kết hợp đồng thử việc mà không ký hợp đồng lao động chính thức ngay, hoặc nếu thời gian thử việc gắn liền với một hợp đồng lao động có thời hạn dưới 01 tháng, người lao động thường chưa thuộc diện đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Quy định pháp luật về đóng bảo hiểm xã hội cho người thử việc
- Mơ Thấy Chó Đã Mất Trở Về: Giải Mã Giấc Mơ Cảm Động
- 0h California Là Mấy Giờ Ở Việt Nam Chính Xác Nhất
- Phân Biệt Early Và Soon: Nắm Vững Cách Dùng Chuẩn
- Các Cách Thay Thế “The Number Of” Hiệu Quả Trong IELTS Writing
- Giải pháp Thảo luận Hiệu quả về Ô nhiễm Không khí Đô thị
Trường hợp người thử việc có thể tham gia BHXH
Mặc dù pháp luật hiện hành không bắt buộc đóng BHXH đối với tất cả các trường hợp thử việc, vẫn có những tình huống mà người lao động thử việc có thể được tham gia bảo hiểm xã hội.
Trường hợp đầu tiên là khi người sử dụng lao động và người lao động có thỏa thuận rõ ràng trong hợp đồng thử việc hoặc một phụ lục kèm theo về việc tham gia BHXH tự nguyện hoặc đóng BHXH theo quy định của công ty (nếu có chính sách phúc lợi tốt hơn luật). Trong trường hợp này, việc đóng bảo hiểm sẽ tuân theo thỏa thuận đã ký kết. Tuy nhiên, đây là thỏa thuận dựa trên ý chí của hai bên, không phải nghĩa vụ bắt buộc theo luật cho giai đoạn thử việc thông thường.
Trường hợp thứ hai, và quan trọng hơn về mặt pháp lý bắt buộc, là khi giai đoạn thử việc nằm trong khuôn khổ của một hợp đồng lao động chính thức có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên. Ví dụ, nếu người sử dụng lao động ký hợp đồng lao động có thời hạn 12 tháng và trong đó có điều khoản về thời gian thử việc 02 tháng. Khi đó, người lao động được coi là làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng, và do đó thuộc đối tượng phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc ngay từ tháng làm việc đầu tiên (bao gồm cả thời gian thử việc). Khoản 1 Điều 2 Luật BHXH 2014 quy định đối tượng áp dụng là người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, không loại trừ giai đoạn thử việc trong hợp đồng đó.
Thời gian thử việc tối đa theo luật
Để hiểu rõ hơn về việc hợp đồng thử việc có đóng BHXH hay không, cần nắm vững quy định về thời gian thử việc tối đa. Bộ luật Lao động 2019 quy định thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận căn cứ vào tính chất và mức độ phức tạp của công việc nhưng chỉ được thử việc một lần đối với một công việc cụ thể.
Thời gian thử việc tối đa được quy định như sau: không quá 180 ngày đối với công việc của người quản lý doanh nghiệp theo quy định của Luật Doanh nghiệp và Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp; không quá 60 ngày đối với công việc có chức danh nghề nghiệp cần trình độ chuyên môn, kỹ thuật từ cao đẳng trở lên; không quá 30 ngày đối với công việc có chức danh nghề nghiệp cần trình độ chuyên môn, kỹ thuật trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ; và không quá 06 ngày làm việc đối với công việc khác.
Các giới hạn này cho thấy thời gian thử việc thường là ngắn hạn. Chính vì thời gian thử việc thường dưới 01 tháng hoặc dưới 03 tháng đối với nhiều vị trí, nên việc đóng BHXH bắt buộc cho riêng hợp đồng thử việc thường không xảy ra, trừ khi nó là một phần của hợp đồng lao động chính thức có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên như đã phân tích.
Thử việc có đóng Bảo hiểm Y tế không?
Bên cạnh bảo hiểm xã hội, nhiều người cũng quan tâm đến bảo hiểm y tế (BHYT) trong thời gian thử việc. Quy định về đối tượng tham gia BHYT bắt buộc có điểm khác so với BHXH bắt buộc.
Theo Luật Bảo hiểm Y tế 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014), đối tượng tham gia BHYT theo diện người lao động bao gồm người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 03 tháng trở lên; người lao động là người quản lý doanh nghiệp hưởng tiền lương; cán bộ, công chức, viên chức.
Như vậy, quy định về Bảo hiểm Y tế ràng buộc việc đóng bảo hiểm với các hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 03 tháng trở lên. Vì thời gian thử việc phổ biến thường là 01 tháng hoặc 02 tháng (tối đa 60 ngày cho trình độ cao đẳng trở lên, 30 ngày cho trung cấp), phần lớn các hợp đồng thử việc độc lập hoặc giai đoạn thử việc trong hợp đồng lao động có thời hạn dưới 03 tháng sẽ không thuộc diện đóng Bảo hiểm Y tế bắt buộc.
Sự khác biệt giữa BHXH và BHYT khi thử việc
Sự khác biệt giữa việc đóng BHXH và đóng BHYT trong thời gian thử việc nằm ở ngưỡng thời gian của hợp đồng lao động làm căn cứ xác định đối tượng tham gia bảo hiểm bắt buộc. Đối với BHXH bắt buộc, ngưỡng này là hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên. Còn đối với BHYT bắt buộc theo diện người lao động, ngưỡng này là hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 03 tháng trở lên.
Do đó, một hợp đồng lao động có thời gian thử việc 02 tháng (và tổng thời hạn hợp đồng là 02 tháng) sẽ thuộc diện đóng BHXH bắt buộc nhưng không thuộc diện đóng BHYT bắt buộc. Ngược lại, nếu thời gian thử việc là 02 tháng và sau đó ký hợp đồng lao động chính thức có thời hạn 01 năm, thì người lao động sẽ thuộc diện đóng BHXH và BHYT ngay từ tháng làm việc đầu tiên (bao gồm cả thời gian thử việc) vì tổng thời hạn hợp đồng là từ đủ 03 tháng trở lên và từ đủ 01 tháng trở lên.
FAQs về Hợp đồng thử việc có đóng BHXH
1. Thời gian thử việc bao lâu thì phải đóng BHXH bắt buộc?
Nếu giai đoạn thử việc nằm trong một hợp đồng lao động có tổng thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, thì người lao động thuộc đối tượng đóng BHXH bắt buộc ngay cả trong thời gian thử việc. Nếu chỉ ký hợp đồng thử việc độc lập với thời hạn dưới 01 tháng, thường không phải đóng BHXH bắt buộc.
2. Nếu thỏa thuận đóng BHXH khi thử việc thì quyền lợi thế nào?
Nếu người lao động và người sử dụng lao động thỏa thuận tham gia BHXH trong thời gian thử việc (ví dụ, đóng theo diện tự nguyện hoặc công ty hỗ trợ), thời gian này vẫn được ghi nhận là thời gian đóng BHXH. Điều này có lợi cho người lao động trong việc tích lũy đủ năm đóng để hưởng các chế độ BHXH sau này.
3. Người thử việc có được hưởng chế độ ốm đau, thai sản không?
Quyền lợi về chế độ ốm đau, thai sản phụ thuộc vào việc người lao động có tham gia BHXH bắt buộc và đáp ứng các điều kiện về thời gian đóng BHXH theo quy định của pháp luật hay không. Nếu thời gian thử việc không thuộc diện đóng BHXH bắt buộc hoặc chưa đóng đủ thời gian quy định, người thử việc sẽ không được hưởng các chế độ này từ quỹ BHXH.
4. Thử việc dưới 1 tháng có phải đóng bảo hiểm không?
Đối với hợp đồng lao động có thời hạn dưới 01 tháng, người lao động không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định của Luật BHXH 2014. Do đó, nếu thời gian thử việc là dưới 01 tháng và không thuộc khuôn khổ hợp đồng lao động chính thức từ đủ 01 tháng, người lao động thường không phải đóng bảo hiểm bắt buộc.
Việc hợp đồng thử việc có đóng BHXH hay không phụ thuộc chủ yếu vào loại hợp đồng lao động được ký kết và thời hạn của nó, cũng như sự thỏa thuận giữa các bên. Nắm rõ các quy định pháp luật là điều cần thiết để đảm bảo quyền lợi của người lao động và tuân thủ đúng quy định của người sử dụng lao động. Mọi thắc mắc cụ thể về bảo hiểm trong thời gian thử việc nên được làm rõ với bộ phận nhân sự hoặc chuyên gia pháp lý. Edupace hy vọng bài viết này đã cung cấp thông tin hữu ích cho bạn.
