Chính phủ đã ban hành Nghị định số 143/2025/NĐ-CP vào ngày 12/6/2025, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực giáo dục. Nghị định 143/2025/NĐ-CP này tập trung vào việc phân quyền và phân cấp các nhiệm vụ quản lý nhà nước từ Bộ Giáo dục và Đào tạo về cho chính quyền địa phương, đặc biệt là Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
Tổng quan và nguyên tắc phân quyền giáo dục
Việc ban hành Nghị định 143/2025/NĐ-CP nằm trong bối cảnh Chính phủ đẩy mạnh cải cách hành chính và phân công, phân cấp lại thẩm quyền quản lý giữa trung ương và địa phương. Nghị định này không chỉ kế thừa tinh thần của các Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương mới mà còn cụ thể hóa Nghị quyết 190/2025/QH15 của Quốc hội về sắp xếp bộ máy nhà nước. Phạm vi điều chỉnh của Nghị định này bao gồm việc xác định rõ thẩm quyền, trình tự và thủ tục giải quyết các công việc trong quản lý nhà nước về giáo dục được quy định tại nhiều văn bản pháp luật khác nhau, nhằm mục đích phân quyền, phân cấp hiệu quả hơn.
Bên cạnh việc xác định phạm vi, Nghị định 143/2025/NĐ-CP cũng đặt ra các nguyên tắc chỉ đạo cho hoạt động phân quyền, phân cấp. Các nguyên tắc này nhấn mạnh sự phù hợp với Hiến pháp và các luật tổ chức, đảm bảo tính thống nhất trong quản lý nhà nước của Chính phủ nhưng đồng thời phát huy tính chủ động, sáng tạo và trách nhiệm của chính quyền địa phương. Việc phân cấp được thực hiện một cách triệt để nhằm giúp Chính phủ và các bộ, cơ quan trung ương tập trung vào nhiệm vụ quản lý vĩ mô, xây dựng thể chế, chiến lược và tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát.
Quan trọng không kém là nguyên tắc phân định rõ thẩm quyền giữa Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp, đảm bảo sự phù hợp với năng lực và nhiệm vụ được giao. Nghị định 143 năm 2025 cũng yêu cầu sự đồng bộ, tổng thể và liên thông giữa các ngành, lĩnh vực có liên quan, tránh bỏ sót, chồng lấn hoặc gián đoạn công việc. Việc phân quyền, phân cấp còn phải đảm bảo quyền con người, quyền công dân, công khai, minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi cho cá nhân, tổ chức thực hiện các thủ tục hành chính, không gây ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động xã hội. Các nguyên tắc này là nền tảng để việc chuyển giao thẩm quyền diễn ra suôn sẻ và đạt hiệu quả cao.
Chi tiết thẩm quyền phân cấp cho địa phương
Một trong những nội dung trọng tâm của Nghị định 143/2025/NĐ-CP là việc phân cấp mạnh mẽ các thẩm quyền quản lý giáo dục về cho chính quyền cấp tỉnh. Điều này được thể hiện rõ qua nhiều quy định cụ thể liên quan đến các lĩnh vực khác nhau của hệ thống giáo dục. Sự thay đổi này được kỳ vọng sẽ giúp rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục, tăng cường sự linh hoạt và phù hợp với đặc thù từng địa phương.
Theo quy định mới, thẩm quyền công nhận tỉnh đạt chuẩn phổ cập giáo dục (PCGD) mức độ 1 và mức độ 2, xóa mù chữ (XMC) mức độ 1 sẽ do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện. Điều này dựa trên Điều 25 Nghị định 20/2014/NĐ-CP trước đây. Tuy nhiên, đối với các mức độ cao hơn là PCGD mức độ 3 và XMC mức độ 2, thẩm quyền công nhận vẫn thuộc về Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Sự phân cấp này phù hợp với tính chất và mức độ phức tạp của từng cấp độ chuẩn, giúp địa phương chủ động hơn trong việc kiểm tra và công nhận các kết quả PCGD, XMC cơ bản.
<>Xem Thêm Bài Viết:<>- Tổng Hợp Quy Định An Toàn Giao Thông Cần Biết
- Quy chuẩn Pin Lithium Theo Thông tư 15/2020/TT-BTTTT
- Kim Ngưu Và Xử Nữ: Khám Phá Sự Tương Hợp
- Học Tiếng Anh Với Từ Vựng Về Lối Sống Xanh
- Chọn Tuổi Xông Nhà Tuổi Nhâm Tuất Năm 2023 Hợp Nhất
Đối với các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông do cơ quan đại diện ngoại giao nước ngoài hoặc tổ chức quốc tế liên chính phủ đề nghị thành lập, giải thể hoặc chấm dứt hoạt động, thẩm quyền cho phép sẽ được phân cấp hoàn toàn cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Quy định này được điều chỉnh từ Điều 40 Nghị định 86/2018/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 124/2024/NĐ-CP). Việc chuyển giao thẩm quyền này được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các hoạt động hợp tác quốc tế trong lĩnh vực giáo dục tại địa phương.
Liên quan đến việc chuyển đổi loại hình các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông do cơ quan đại diện ngoại giao hoặc tổ chức quốc tế liên chính phủ đề nghị thành lập sang mô hình hoạt động không vì lợi nhuận, thẩm quyền phê duyệt cũng được giao cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Quy định này xuất phát từ Điều 6 và Điều 7 Nghị định 84/2020/NĐ-CP. Sự phân cấp này giúp quy trình chuyển đổi linh hoạt và nhanh chóng hơn, phù hợp với định hướng khuyến khích các hoạt động giáo dục nhân đạo, không vì mục tiêu lợi nhuận.
Trong lĩnh vực hợp tác quốc tế về giáo dục, Nghị định 143/2025/NĐ-CP cũng phân cấp thẩm quyền phê duyệt liên kết tổ chức thi cấp chứng chỉ năng lực ngoại ngữ của nước ngoài cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Điều này thay đổi quy định tại Điều 22 và Điều 23 Nghị định 86/2018/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 124/2024/NĐ-CP). Việc phân cấp này nhằm đơn giản hóa thủ tục và đẩy nhanh quá trình phê duyệt, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế tại địa phương.
Đối với văn phòng đại diện của tổ chức hoặc cơ sở giáo dục nước ngoài tại Việt Nam, thẩm quyền cấp, gia hạn, sửa đổi, bổ sung quyết định cho phép thành lập cũng được chuyển về cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, theo quy định tại Điều 57 Nghị định 86/2018/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 124/2024/NĐ-CP). Tương tự, thẩm quyền cấp, sửa đổi, bổ sung, gia hạn, cấp lại, chấm dứt hoạt động, thu hồi giấy phép thành lập văn phòng đại diện của tổ chức, cơ sở giáo dục nghề nghiệp nước ngoài tại Việt Nam cũng được giao cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, dựa trên Điều 31 Nghị định 15/2019/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 24/2022/NĐ-CP). Sự thay đổi này góp phần tạo môi trường thuận lợi hơn cho các tổ chức giáo dục quốc tế hoạt động và tăng cường hợp tác.
Cuối cùng, thẩm quyền đánh giá việc đảm bảo các điều kiện tổ chức dạy học tiếng dân tộc thiểu số cũng được phân cấp cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Quy định này căn cứ vào Điều 4 Nghị định 82/2010/NĐ-CP. Việc giao thẩm quyền này cho địa phương là hoàn toàn hợp lý, bởi chính quyền cấp tỉnh là đơn vị hiểu rõ nhất điều kiện thực tế và nhu cầu dạy học tiếng dân tộc thiểu số trên địa bàn của mình.
Quy định chung và thi hành Nghị định
Bên cạnh các quy định cụ thể về phân quyền, phân cấp, Nghị định 143/2025/NĐ-CP cũng đề cập đến các vấn đề liên quan đến phí, lệ phí và các điều khoản thi hành khác nhằm đảm bảo việc áp dụng Nghị định được thống nhất và hiệu quả.
Theo quy định tại Điều 3 của Nghị định, các thủ tục hành chính khi được giải quyết theo thẩm quyền mới được phân cấp mà phải nộp phí, lệ phí thì người dân hoặc tổ chức nộp hồ sơ sẽ đồng thời nộp phí, lệ phí cho cơ quan tiếp nhận hồ sơ tại địa phương. Mức phí, lệ phí và việc quản lý, sử dụng nguồn thu này sẽ tuân thủ các quy định hiện hành của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính hoặc Hội đồng nhân dân cấp tỉnh đối với từng loại phí, lệ phí tương ứng. Quy định này nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong việc thu, sử dụng các khoản phí, lệ phí liên quan đến các thủ tục hành chính đã được phân cấp.
Về hiệu lực thi hành, Nghị định 143/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2025. Nghị định này sẽ hết hiệu lực vào ngày 01 tháng 3 năm 2027, trừ một số trường hợp cụ thể. Các trường hợp ngoại lệ bao gồm việc Quốc hội quyết định kéo dài thời gian áp dụng toàn bộ hoặc một phần Nghị định theo đề xuất của Chính phủ, hoặc khi các văn bản quy phạm pháp luật mới (Luật, Nghị quyết của Quốc hội, Pháp lệnh, Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Nghị định, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ) về thẩm quyền, trách nhiệm, trình tự, thủ tục trong các lĩnh vực quy định tại Nghị định này được thông qua hoặc ban hành sau ngày 01 tháng 7 năm 2025 và có hiệu lực trước ngày 01 tháng 3 năm 2027. Trong trường hợp có sự khác biệt giữa quy định tại Nghị định này và các văn bản quy phạm pháp luật ban hành trước ngày 01 tháng 7 năm 2025, quy định của Nghị định 143 năm 2025 sẽ được ưu tiên áp dụng.
Nghị định cũng đưa ra các điều khoản chuyển tiếp quan trọng để xử lý các hồ sơ thủ tục hành chính đã được nộp trước ngày Nghị định có hiệu lực. Cụ thể, Bộ Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm chuyển giao thông tin hồ sơ cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đối với các thủ tục được phân cấp. Các hồ sơ đã nộp cho Bộ Giáo dục và Đào tạo trước ngày 01 tháng 7 năm 2025 sẽ tiếp tục được giải quyết theo các quy định pháp luật cũ tương ứng với từng loại thủ tục (Nghị định 20/2014, Nghị định 86/2018, Nghị định 84/2020, Nghị định 15/2019, Nghị định 82/2010). Các văn bản, giấy tờ đã được cấp trước ngày Nghị định có hiệu lực vẫn giữ nguyên giá trị sử dụng cho đến khi hết hạn hoặc có sự thay đổi từ cơ quan, người có thẩm quyền mới.
Cuối cùng, Điều 13 của Nghị định quy định trách nhiệm thi hành. Theo đó, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện Nghị định 143/2025/NĐ-CP. Điều này nhấn mạnh sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp và các bên liên quan để đảm bảo việc triển khai Nghị định được hiệu quả và mang lại lợi ích thiết thực cho công tác quản lý nhà nước về giáo dục.
Các câu hỏi thường gặp
-
Nghị định 143/2025/NĐ-CP có hiệu lực khi nào?
Nghị định 143/2025/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2025. -
Ai là người có thẩm quyền công nhận tỉnh đạt chuẩn phổ cập giáo dục mức độ 1 theo Nghị định này?
Theo Nghị định 143/2025/NĐ-CP, thẩm quyền công nhận tỉnh đạt chuẩn phổ cập giáo dục mức độ 1 thuộc về Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. -
Thủ tục cấp phép thành lập văn phòng đại diện của tổ chức giáo dục nước ngoài giờ do ai thực hiện?
Dưới tác động của Nghị định 143/2025/NĐ-CP, thẩm quyền cấp phép thành lập văn phòng đại diện của tổ chức, cơ sở giáo dục nước ngoài tại Việt Nam được phân cấp cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. -
Các hồ sơ thủ tục hành chính giáo dục nộp cho Bộ GD&ĐT trước ngày 01/7/2025 sẽ được xử lý thế nào?
Các hồ sơ này sẽ tiếp tục được giải quyết theo các quy định pháp luật hiện hành trước khi Nghị định 143 năm 2025 có hiệu lực, như quy định tại Nghị định 20/2014, Nghị định 86/2018, v.v. -
Mức phí, lệ phí cho các thủ tục hành chính giáo dục được phân cấp có thay đổi không?
Nghị định 143/2025/NĐ-CP quy định việc thu, quản lý phí, lệ phí vẫn thực hiện theo các quy định hiện hành của Chính phủ, Bộ Tài chính hoặc Hội đồng nhân dân cấp tỉnh tương ứng với từng loại phí, lệ phí. Nghị định này không thay đổi mức phí, lệ phí mà chỉ quy định nơi nộp khi thủ tục được phân cấp.
Nghị định 143/2025/NĐ-CP về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Giáo dục và Đào tạo là một văn bản pháp lý quan trọng, góp phần tinh gọn bộ máy, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý giáo dục tại Việt Nam. Các quy định trong Nghị định 143 năm 2025 thể hiện sự tin tưởng và giao phó trách nhiệm lớn hơn cho chính quyền địa phương trong việc giải quyết các vấn đề sát sườn với thực tiễn. Việc hiểu rõ các nội dung và thẩm quyền mới được quy định trong Nghị định 143/2025/NĐ-CP là cần thiết cho cả cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục và người dân. Edupace sẽ tiếp tục cập nhật những thông tin mới nhất về các quy định pháp luật trong lĩnh vực giáo dục để cung cấp kiến thức hữu ích đến bạn đọc.
